Arsenik Testi ve Zehirlenmesi

Arsenik vücutta fonksiyonu olmayan bir ağır metaldir. Bazı tarım ilaçları, boyalar ve veteriner hekimlikte kullanılan ilaçlar gibi arsenik içeren bileşiklerin üretimi ya da kullanılması sırasında zehirlenme olayları görülebilirse de, olguların çoğu, arsenikli bir bileşik olan arsin (AsH3, arsenik hidrit) gazının solunması ya da ağız yoluyla arsenik trioksit alınması sonucu oluşur. Arsin renksiz ve sarımsak kokulu bir gazdır.

Endüstride cevherlerin ayrıştırma ve arılaştırması sırasında ya da galvanizleme, kaynaklama gibi işlemlerde içinde arsenik kalıntısı olan metallerin asidik çözeltilere temas etmesi ile açığa çıkar. Arsenikli atıklarla kirlenmiş kanalizasyon sularında mantarlar da arsin sentezleyebilir. Arsenik trioksit ise metalürji, seramik ve cam endüstrisinde kullanılmaktadır.

Toksik Etki Mekanizması

Arsin solunum yoluyla vücuda alındıktan sonra hemoglobinle etkileşerek arsenik metabolitlerine dönüşür. Bu metabolitler eritrosit zarını parçalayarak hemolize yol açar. Özellikle akut arsin zehirlenmelerinde ani ve şiddetli hemoliz ortaya çıkar. İnorganik arsenik bileşikleri ağız yoluyla alındıklarında mukozaları aşındırıcı etkilidir.
Arsenat (As+5) ve arsenit (As+3)’in karsinojen etkisi tanımlanmıştır.

Belirti ve Bulgular

Akut arsin zehirlenmesi: Arsin gazına maruz kalındıktan sonraki ilk saatlerde sarımsak kokusu dışında bir belirti olmayabilir. Belirti ve bulgu olmayan (2-24 saat) dönemin ardından karın krampları,hematüri ve sarılık başta olmak üzere, üşüme, titreme, ateş, ekstremitelerde soğukluk, baş, bel ve yan ağrısı gibi belirti ve bulgularla giden klinik tablo ortaya çıkar.

Arsenik zehirlenmesi: Arsenik bileşiklerinin ağızdan alınmasıyla akut, arsin ya da inorganik arsenik bileşiklerinin uzun süreyle solunması sonucu kronik zehirlenme oluşur. Kronik zehirlenme seyrektir.

Tanı

Ani başlayan, hipotansiyon ve metabolik asidozla giden tüm ishallerde arsenik bileşikleri ile zehirlenmeden; aniden ortaya çıkan hemoliz, hemoglobinüri ve ilerleyici oligüri ile gelen ve uygun meslek öyküsü olan hastalarda ise arsin gazı zehirlenmesinden kuşkulanılmalıdır.

Saç ve tırnakta arsenik düzeyi saptanması pek güvenilir değildir. İdrar testi tercih edilir.  Karın ve akciğer grafisi yararlıdır, arsenik radyoopaktır, sindirim kanalında görülebilir. Akciğer grafisinde ödem saptanır.

Toksik Miktar

Arsenik bileşiğinin özelliğine göre toksik ve öldürücü dozlar değişkendir. İnorganik arsenik bileşiklerinin ağız yoluyla 100 mg’dan fazla alınması ciddi toksik etki yapar. Suda eriyen arsenik trioksidin  200 mg’dan fazla alınması öldürücüdür. Arsin işyeri ortamında 0,05 ppm’den yüksek olduğunda toksik etkiler başlar. 25-50 ppm arsine 30 dakika maruz kalınması öldürücüdür.

Referans değerler:

Saç ve tırnakta: <1.0 µg/g saç/tırnak
Serum: 5 µg/mL /0.07 µmol/L
Normal Konsantrasyon: 100–500 µg/L / 1.33–6.65 µmol/L
Toksik Konsantrasyon : 5000 µg /örnek (kronik zehirlenme)
 50–5000 µg/L /0.67–66.5 µmol/L (akut zehirlenme)
 1000–20,000 µg/L /13.3–266 µmol/L (tam kan)
 2–23 µg/L / 0.03–0.31 µmol/L (idrar)
 5–50 µg/gün /0.07–0.67 µmol/L

 

%d blogcu bunu beğendi: