Ayaklarda Yanma Hissi ve Batma Neden Olur, Hangi Bölüm Bakar ?

Ayaklarda Yanma Hissi, Batma veya Karıncalanma çok sık görülen ve araştırılması gereken bir belirtidir. Diyabet‘ten tutun Vitamin eksikliklerine, Alkol kullanımından Periferik Damar Hastalıkları‘na kadar birçok önemli durumda da görülebilir, ihmal edilmemelidir.

Ayaklardaki yanma hissinin en yaygın nedeni genellikle Diyabetik Nöropati yani Diyabet’le ilişkili sinir hasarı’dır. Ayaklarda sıcaklık hissi, karıncalanma, dikenli ya da uyuşuk hissetme olur. Şikayetler genellikle geceleri daha kötü’dür.

Bu yazımızda ayaklarda yanma, sıcaklık veya batma yapan en sık 15 neden’ini sizler için derledik.

1- Diyabetik Nöropati

Kontrolsüz yüksek kan şekeri yıllar sonra kan damarlarına ve sinirlere yavaş yavaş zarar verir, sinyallerin iletimini azaltır.

Ayrıca yüksek kan şekeri ile sinirlere oksijen ve besin taşıyan kan damarı duvarları da hasar görür ve bu da sinirleri zayıflatır. Sonuçta ayaklar dahil olmak üzere vücudun çeşitli bölgelerinde his etkilenir.

Kan glukoz düzeyi iyi kontrol edilmemiş Diyabet’li kişilerin yaklaşık % 60-70′inde nöropati yani sinir hasarı gelişir.

Obezite,
Yüksek tansiyon,
Sigara içme,
Alkol alma ile nöropati riski daha da artar.

Sinir hasarı bacaklar ve ayaklarda olduğunda, buna periferik nöropati denir. Periferik nöropati, en sık görülen diyabetik nöropati türü’dür. En sık belirtisi ayaklarda yanma, hissizlik ve karıncalanma hissi’dir.

Periferik nöropatinin diğer belirtileri şunlardır:

El veya ayaklarda uyuşma veya karıncalanma
Sıkı bir çorap giyiyormuş gibi hissetme
Keskin, bıçaklama tipinde ağrılar
Bacaklarda veya kollarda zayıflık
Aşırı terleme

Bu belirtilerden herhangi biri varsa kan şekerinizi kontrol etmek ve olası Diyabet riskine karşı hemen bir dahiliye uzmanı’na başvurun.

2- Distal İnce Lif Duyusal Nöropati (SFSN)

SFSN, sıklıkla ayaklarda yanma yapan ağrılı bir nöropati’dir. Diğer semptomlar ayaklarda his kaybı ve kısa ağrı patlamaları’dır.

Sinir liflerini örten ve koruyan miyelin kılıfının kaybının bir sonucu olarak ortaya çıkar. Nedeni çoğu vakada bilinmemekle birlikte, diyabet ile birlikteliği sıktır.

3- Alkol kullanımı

Alkol kullanımı, alkolik nöropati denilen başka bir sinir hasarı tipine yol açabilir.

Ayaklarda yanma’ya ek olarak;

Kas güçsüzlüğü, kas spazmı ve fonksiyon kaybı
İdrar ve bağırsak disfonksiyonu
Baş dönmesi
Konuşmada bozulma da görülür.

Alkol kullanımının kesilmesi, semptomların kötüleşmesini önlemeye yardımcı olabilir. Bununla birlikte, bazı durumlarda sinir hasarı geri dönüşümsüz olabilir.

4- Charcot-Marie-Tooth Hastalığı (CMT)

CMT en sık görülen kalıtsal sinir hastalığı’dır. Kasları kontrol eden sinirleri etkiler. Zamanla kötüleşen yani ilerleyici bir hastalıktır.

İlk belirtilerinden biri el ve ayaklarda yanma, iğnelenme hissidir. Diğer semptomlar sakarlık ve kas atrofisi‘ni içerir.

Yaklaşık her 2.500 kişiden 1’i CMT’ye sahiptir. CMT ile daha ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

5- Kompleks Bölgesel Ağrı Sendromu (CRPS)

CRPS, genellikle bir yaralanma veya ameliyattan sonra, bir ekstremitede ortaya çıkar.

Beyin ve omurgadan gelen sinyallemeyi etkileyen sinir hasarı vardır.

Semptomları;

Yanma ağrısı
Şişlik
Cilt renginde veya dokusunda değişiklikler şeklindedir.

6- Eritromelalji

Eritromelalji, bilinen bir neden olmadan kırmızı, sıcak ve ağrılı ayaklar ile karakterize nispeten nadir bir hastalıktır. Hastalığın şiddeti kişiden kişiye değişir.

Egzersiz, yürüme, ayakta durma veya ısıya maruz kalma ile ağrının kötüleşmesi tipiktir.

7- Beslenme eksiklikleri

Yetersiz beslenmenin neden olduğu ayakta yanma hissi geçmişte daha yaygındı, ancak yine de kıtlık veya diğer felaketler yaşayan bölgelerde görülüyor.

II. Dünya Savaşı sırasında, savaş esirlerinin % 33’ünde  yetersiz beslenmenin neden olduğu “yanan ayak sendromu” mevcuttu.

Günümüz nüfusunda, özellikle yaşlılarda B12, B6 ve B9 vitamini (folat) eksiklikleri yanma ve kas koordinasyonunda bozulmalara neden olabilir.

Anemi yani kansızlık ta B vitamini eksikliklerinden kaynaklanabilir. Vitamin eksikliği anemisinin diğer belirtileri arasında yorgunluk, baş dönmesi ve nefes darlığı bulunur.

8- Hipotiroidizm

Tiroid hormon eksiklikleri vücuttaki bazı hormonların dengesini değiştirir. Sinirlere baskı uygulayan şişliklere neden olabilir. Ayak yanmaları’na ek olarak, yorgunluk, kabızlık, kilo alımı ve kuru cilt de bulunur.

9- Bulaşıcı hastalıklar

Birçok enfeksiyon hastalığında ayaklarda yanma olabilir, başlıcaları;

Lyme hastalığı
AIDS (HIV)
Frengi
Zona hastalığı‘dır. Bu hastalıkların kendilerine ait belirtileri de olur.

10- Atlet ayağı

Atlet ayağı, Tinea pedis olarak da bilinir, nemli ve sıcak ortamda ayaklarda deri ve tırnaklarda çoğalan dermatofit türü mantarların neden olduğu kaşıntılı bir rahatsızlıktır.

Genelikle başparmak arasında başlayan kaşıntı, kızarıklık ve soyulma olur. Ayak parmakları veya ayak tabanları arasında yanma, karıncalanma veya kaşıntı olur. Beraberinde  ayak kokusu da görülebilir.

Tedavisinde mantarlara karşı etkili (antifungal) ilaçlar kullanılır. Ayakların kuru tutulması ve hava aldıran çorap kullanılması da gerekir.

11- Böbrek hastalığı

Böbreklerimiz düzgün çalışmazsa kanımızda toksinler birikir. Bu şişlik ve ayaklarda kaşınmaya da yol açabilir.

Ayrıca;

Azalmış idrar çıkışı, idrarda yanma, kan
Açıklanamayan nefes darlığı
Mide bulantısı
Yorgunluk gibi böbrek yetmezliği belirtileri de olabilir.

12- Periferik Arter Hastalığı

Periferik Arter Hastalığı, bacaklara ve ayaklara kan getiren arterlerin daralmasıyla giden bir grup hastalıktır. Ayak ve bacaklarda yanma, genellikle yürürken veya egzersiz sırasında ağrı ana şikayetlerdir.

13- Tarsal Tünel sendromu

Tarsal tünel sendromu, ayak bileğinden ayağa giden sinirin şişme veya yaralanması nedeniyle sıkıştığı bir durumdur. Bu ayaklarda ağrı ve yanma’ya neden olabilir. Ağrı tüm bacağa yayılabilir.

Sinir hasarı kalıcı hale gelmeden önce bu durum için erken tedavi önemlidir.

14- Toksin maruziyeti

Ağır metaller‘e ve diğer endüstriyel kimyasallara uzun süre maruz kalmak periferik nöropati semptomlarına yol açabilir.

HIV veya epilepsi gibi belirli rahatsızlıkları tedavi etmek için kullanılan bazı ilaçlar da sinir hasarı ve yanma yapabilir.

15- Kemoterapi

Kanser hücrelerini öldürmek için kullanılan ilaçlar olan kemoterapotikler, periferal nöropati dahil, birçok yan etkilere sahip olabilir.

Kemoterapi’nin yan etkileri arasında;

Kaslarda yorgunluk, ağrı veya titreme
Reflekslerde veya motor becerilerde yavaşlama
Denge ve koordinasyon problemleri
Ağrı

Ayaklarda Yanma Şikayetinde Tanı Nasıl Konur ?

Ayaklarınızda yanma veya ağrı varsa öncelikle bir dahiliye veya nöroloji uzmanı’na muayene olun.

Doktorunuz muhtemelen diyabet için de test isteyecektir çünkü bu, ayak yanmaları’nın en yaygın nedenlerinden biridir.

Ayrıca aşağıdakiler için kan testleri de istenebilir:

Tiroid hormon testleri
Böbrek fonksiyon testleri
Vitamin B12, Folat ve B6 düzeyi
Gerekirse HIV veya diğer enfeksiyon testleri

Tarsal tünel sendromu şüphesi varsa görüntüleme testleri yapılabilir.

Ayak Yanması Nasıl Tedavi Edilir ?

Ayaklarda yanma tedavisi önce altta yatan nedeni bulmak ve onu tedavi etmekle başlar.

Nedene göre tedavi basit olabilir, örneğin;

Atlet ayağı varsa antifungal bir reçete ve daha rahat ayakkabılar
B vitamini takviyeleri
Tiroid takviyeleri
Diyabet varsa, diyetinizi veya ilaçlarınızı değiştirmeniz gerekebilir. Doktorunuz ayrıca sinir ağrısına yardımcı olacak ilaçlar da reçete edebilir.

Şiddetli sinir ağrısı varsa;

Elektriksel sinir uyarımı
Manyetik terapi
Lazer tedavisi
Işık tedavisi gibi ek tedaviler yapılabilir.

Akupunktur gibi alternatif tedaviler de bazı hastalarda faydalı olabilir.

Ayak Yanmasında Evde Tedavi Metodları Var mı ?

Ayak yanmasında altta yatan hastalığı bulmak için doktora gitmek şart dedik. Bununla beraber geçici rahatlama için evinizde aşağıda sayacağımız uygulamaları deneyebilirsiniz.

Ayaklarınızı birkaç dakika soğuk su veya buz banyosu içinde ıslatın. Ancak, bu eritromelalj olan insanlar için tavsiye edilmez. Cildine zarar verebilir.

Ayaklarınızı Epsom tuzları’na veya elma sirkesi içine koyun. Diyabet’iniz varsa Epsom tuzu’nu denemeden önce doktorunuza danışın.

Zerdeçal takviyesi alın. Zerdeçal’daki curcumin sinir ağrısını giderebilir. Curkumin’in koruyucu antienflamatuar, antioksidan ve antimikrobiyal etkileri de bilinmektedir.

Lidokain veya kapsaisin içeren bir topikal krem ​​uygulayabilirsiniz.

Kan akışını ve dolaşımını iyileştirmek için ayağınıza masaj yapın.

Ayak Yanmasında Prognoz yani Genel Gidişat Nasıldır ?

Ayak yanması, hafif ve aralıklı, yaşam kalitesini bozan ve kronik  ağrıya neden olabilir. Temel nedeni belirlemek ve tedavi etmek için mutlaka doktora başvurun.

Nedeni sinir hasarı ise, bazı durumlarda kalıcı olabilir, ancak daha fazla hasarı önlemek için tedaviler mevcuttur.

 

 

Yorum Yaz - Soru Sor