Bebeklerde ve Çocukta Ateş Neden Olur, Nasıl Düşürülür ?

Bebeklerde ve çocuklarda ateş çok sık görülebilen ve ebeveynler için can sıkıcı bir durumdur.

Bu yazımızda “ateş neden olur ve nasıl düşürülür”, “ateş durumunda neler yapılmalı” sorularını yanıtlayacağız.

Çocuklarda ve Bebeklerde Ateş Kaç Olmalı ?

Normal vücut ısısı kişiden kişiye ve gün boyunca değişir, genellikle vücut ısısı öğleden sonra en yüksek seviyelerde olur.

Normal vücut ısısı okul öncesi yaştaki çocuklarda daha yüksektir ve yaklaşık 18-24 aylık dönemlerde en yüksektir.

Bununla birlikte, bu varyasyonlara rağmen, doktorlar ateşi genel olarak rektal termometre ile ölçümde 38 °C veya üstü olarak kabul ederler.

Ebeveynler genellikle sıcaklığın ne kadar yüksek olduğu konusunda endişelenseler de, ateşin yüksekliği ile nedenin ciddiyeti arasında kesin bir ilişki yoktur. Bazı hafif hastalıklar yüksek ateşe neden olabilirken, bazı ciddi hastalıklar ise sadece hafif bir ateşe neden olur.

Diğer belirtiler (nefes darlığı, konfüzyon ve sıvı içememe gibi), hastalığın ciddiyetini ateşten daha iyi gösterir. Bununla birlikte, 41 °C üzerindeki bir sıcaklık, oldukça nadir olmasına rağmen bizzat kendisi tehlikeli olabilir.

Her Ateş Düşürülmeli mi ?

Ateş vücudun enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olabilir. Bazı uzmanlar, ateşi azaltmanın, bazı bozuklukları uzatabileceğini veya muhtemelen bağışıklık sisteminin enfeksiyonla müdahalesini engelleyebileceğini düşünüyor.

Böylece ateş her ne kadar rahatsız edici olsa da, sağlıklı görülen her çocukda daima tedaviye ihtiyaç duyulmaz.

Bununla birlikte, akciğer, kalp veya beyin bozukluğu olan çocuklarda ateş, vücut üzerindeki yükü artırdığı için (örneğin, kalp hızını arttırarak) problemlere neden olabilir. Bu nedenle bu tür çocuklarda ateşi düşürmek önemlidir.

Ateş’in Belirtileri Nelerdir ?

Ateşi olan bebeklerde genellikle çabuk uyarılma, uyku hali veya iyi beslenememe olur.

Daha büyük çocuklar oyuna olan ilgisini kaybederler.

Febril nöbetler olursa yani sıcaklık aşırı yükseldiğinde veya düştüğünde çocuklar nöbet geçirebilir.

Nadiren, ateş çok yüksek olur, bu da çocuklarda uykulu ve tepkisiz bir hale neden olur.

Çocuklarda Ateş Nasıl Ölçülür ?

Çocuğun ateşi rektum, kulak, ağız, alın veya koltukaltı bölgesinden ölçülebilir.

Dijital termometrelerin kullanımı daha kolaydır ve daha hızlı okumalar verir.

Civa içeren cam termometreler artık önerilmiyor, çünkü cıva‘ya maruziyet olabilir.

Rektal sıcaklıklar en doğru olanıdır. Yani, çocuğun gerçek iç vücut sıcaklığına en yakın sonucu verir.

Rektal sıcaklık için, termometrenin ucu bir yağlayıcı ile kaplanmalıdır. Daha sonra, termometre, çocuğun yüzü aşağı doğru yatarken nazikçe yaklaşık 2 cm rektum içine yerleştirilir. Çocuğun hareketi engellenmelidir.

Kulaktan ateş, kulak zarından gelen kızılötesi radyasyonu ölçen dijital bir cihaz ile alınır. Kulak termometreleri, 3 aydan küçük bebeklerde güvenilir sonuçlar vermez.

Ağızdan ateş, çocuğun dilinin altına dijital bir termometre yerleştirerek alınır.

Ağız ısıları güvenilir okumalar sağlar, ancak küçük çocuklarda zorlanılır. Küçük çocuklar, termometrenin etrafında ağzını nazikçe kapalı tutmakta güçlük çekerler, bu da doğru okumayı engelleyebilir.

Oral sıcaklığın güvenilir şekilde alınabileceği yaş çocuktan çocuğa değişir ancak genellikle bu metod 4 yaşından sonra daha uygundur.

Alın ısısı temporal arter’in kızılötesi ışınımını ölçen dijital bir cihaz ile alınır. Alın sıcaklığı, özellikle 3 aydan küçük bebeklerde rektal sıcaklık kadar doğru değildir.

Koltuk altı ısısı çocuğun koltuk altına direkt olarak yerleştirilen bir dijital termometre ile alınır. Doktorlar nadiren bu yöntemi kullanır, çünkü diğerlerinden daha az doğrudur.

Ateş’in Nedenleri Nelerdir ?

Ateş, enfeksiyona, yaralanmaya veya enflamasyona yanıt olarak ortaya çıkabilir ve birçok nedeni vardır.

Akut ateş

Bebekler ve çocuklardaki akut ateşler genellikle bir enfeksiyon nedeniyle oluşur.

Diş çıkarma, 38 C üzerinde ateşe neden olmaz.

Akut ateşin en yaygın nedenleri şunlardır:

Soğuk algınlığı veya grip gibi bir virüse bağlı solunum yolu enfeksiyonları

Bir virüsten kaynaklanan gastroenterit (sindirim sisteminin enfeksiyonu)

Bazı bakteriyel enfeksiyonlar, özellikle kulak enfeksiyonları (otitis media), sinüs enfeksiyonları, pnömoni ve idrar yolu enfeksiyonları.

Bağışıklık sistemi tam olarak gelişmediğinden, yenidoğan ve küçük bebekler bazı ciddi enfeksiyon riski altındadırlar. Bu enfeksiyonlar arasında sepsis (kanın ciddi bir enfeksiyonu), pnömoni (akciğerlerin enfeksiyonu) ve menenjit (beyni kapsayan dokuların enfeksiyonu) sayılabilir.

Ateşi olan 3 yaşın altındaki çocuklarda (özellikle 39 °C veya daha yüksek olursa) büyük çocukların aksine, bazen ateş dışında herhangi bir belirtisi olmayan kan dolaşımında bakteri (bakteriemi) vardır.

Akut ateşin daha az yaygın nedenleri aşıların ve bazı ilaçların yan etkileri, cildin bakteriyel enfeksiyonları (selülit), eklem iltihapları (septik artrit), ensefalit, kawasaki hastalığı ve ısı çarpması‘dır.

Genellikle aşıya bağlı bir ateş, aşı verildikten sonra birkaç saat ila bir gün sürer. Bununla birlikte, kızamık gibi bazı aşılar verildikten 1 veya 2 hafta sonra bile ateşe neden olabilir.

Kronik ateş

Kronik ateş çoğunlukla aşağıdakilerden kaynaklanmaktadır:

Uzun süreli veya tekrarlayan viral hastalıklar

Hepatit

Sinüzit

Zatürre

Abdominal apseler

Bakterilerden veya parazitlerden kaynaklanan sindirim sistemi enfeksiyonları

Kemik enfeksiyonları

Kalp enfeksiyonları

Tüberküloz

Enflamatuar barsak hastalığı

Juvenil idiopatik artrit veya diğer bağ dokusu bozuklukları

Kanser (lösemi ve lenfoma gibi)

Bazen sebep tanımlanamaz.

Ateşin Değerlendirilmesi Nasıl Yapılır ?

Ateşi saptamak zor değildir, ancak nedenini belirlemek zor olabilir.

Uyarı işaretleri

2 aydan küçük bebeklerde herhangi bir ateş

Letarji ya da huzursuzluk

Kötü görünüş

Nefes darlığı

Ciltte kanayan, küçük kırmızımsı mor noktalar (peteşiler) veya lekeler (purpura)

Sürekli ağlama

Baş ağrısı, boyun sertliği, konfüzyon

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı ?

Ateşi olan çocuklarda üstte saydığımız herhangi bir uyarı işareti varsa veya 2 aylıktan küçükseler hemen bir doktor tarafından değerlendirilmelidir.

3 aydan 3 yaşına kadar olan ve uyarı işaretleri bulunmayan çocuklar, ateş 5 günden fazla sürerse, belirgin bir üst solunum yolu enfeksiyonu olmaması durumunda ve ateşin 39 °C veya daha yüksek olması durumunda doktor tarafından görülmelidir.

3 yaşın üzerinde olan ve uyarı işaretleri bulunmayan çocuklarda doktorun değerlendirilmesi çocuğun semptomlarına bağlıdır. Üst solunum yolu semptomları olan fakat iyi görünen çocuklar daha fazla değerlendirmeye ihtiyaç duymayabilir.

Ateşi 5 günden fazla süren 3 yaşın üzerindeki çocuklar ise doktora götürülmelidir.

Ateşin Tedavisi Nasıldır ?

Ateş bir bozukluk sonucu ortaya çıkarsa, bu bozukluk tedavi edilir.

Bir hastalık yoksa amaç çocukları daha iyi hissettirmeye çalışmak için ateşi düşürmektir.

Ateşte ilaç kullanmadan çocuklara yardımcı olma yöntemleri şunlardır:

Dehidrasyonu önlemek için çocuklara bol miktarda sıvı vermek

Alınlarına, bileklerine ve enselerine serin, ıslak bezler koymak

Çocukları ılık veya sadece çocuğun vücut sıcaklığından biraz daha soğuk suda banyo yaptırmak

Titreme aslında çocuğun sıcaklığını artırabileceğinden, titremeye neden olabilecek, soyunma ve serin banyolar gibi yöntemler, yalnızca 41 °C ve üzerindeki yüksek sıcaklıklarda kullanılmalıdır.

Çocuğu alkol ile ovmak zararlıdır çünkü alkol deriden emilebilir ve zarar verebilir.

Ateşi düşürecek ilaçlar

Sağlıklı görünen ve ateşten başka şikayeti olmayan her çocukta mutlaka ilaç tedavisi gerektirmez.

Ancak, ateş düşürücü ilaçlar adı verilen ilaçlar, sıcaklığı düşürerek çocukları daha iyi hissettirir. Bu ilaçların, ateşe neden olan bir enfeksiyon veya başka bir bozukluk üzerinde herhangi bir etkisi yoktur.

Bununla birlikte, çocuklarda kalp, akciğer, beyin hastalıkları, sinir bozukluğu ya da ateşin tetiklediği nöbet öyküsü varsa, bu ilaçları kullanmak önemlidir.

Genellikle aşağıdaki ilaçlar kullanılır:

Ağızdan veya suppozituvar yani makattan verilen asetaminofen

Ağızdan verilen ibuprofen

Asetaminofen daha fazla tercih ediliyor. Ibuprofen, uzun süre kullanılırsa, mideyi tahriş edebilir.

Bu ilaçlar çocuk doktorunun önerdiği dozlarda verilmelidir. Doğru aralıkta doğru dozu vermek önemlidir. Çok az ilaç verilirse işe yaramazlar ve çok fazla verilirlerse doz aşımına bağlı yan etkileri görülebilir.

Aspirin, influenza veya su çiçeği gibi bazı viral enfeksiyonlarla etkileşime girip Reye sendromu diye bilinen ciddi bir bozukluğa neden olabileceğinden çocuklarda ateş düşürmek için artık kullanılmamaktadır.

Ateşi düşüren bu ilaçlar çocukları daha iyi hissettirir, ancak ateşe neden olan rahatsızlığı etkilemez. Bu nedenle üstte saydığımız durumlar varsa hemen bir çocuk doktoruna gidilmelidir.

 

Yorum Yaz - Soru Sor