Bilirübin Testi (Total-Direkt-İndirekt) Nedir, Neden Yapılır ? & Bilirübin Yüksekliği Nedenleri

Bilirübinler başta akut hepatitler olmak üzere, hepatosit hasarı yapan durumlar, safra akımını engelleyen mekanik tıkanma veya diğer kolestatik durumlar, bilirubin uptake’i veya sekresyonunu bozan genetik hastalıklar, bilirubin üretimini artıran hemolitik hastalıklar istenen testlerdir.

Bütün bu hastalıkların tanısı ve takibi amacıyla, karaciğer enzimleri ile birlikte kan bilirubin konsantrasyonu ölçümüne ihtiyaç duyulur.

Bilirübin Nedir ?

Hem proteinlerinin yıkılmasıyla oluşan atık bir bileşiktir.

Hem proteinlerinin % 75-80’i eritrositlerdeki hemoglobin’den gelir.

Hem proteinlerinin kalan % 20-25’ini sitokromlar, myoglobin, peroksidaz, katalaz ve triptofan pirolaz ve serbest hem oluşturur.

 

Normalde ömrünü tamamlayan eritrositler her gün retiküloendotelyal sistemde (RES, başlıca karaciğer-kemik iliği-dalak) yıkılır, 6-7 gram hemoglobin açığa çıkar.

Hemoglobinde yine RES’de yıkılır ve önce yeşil renkli biliverdin, sonra sarı-turuncu bilirübin oluşur. RES hücrelerinden kana verilen bu bilirübine indirekt (non-konjuge) bilirübin denir, suda çözünemez, kandaki albüminle taşınır ve karaciğere alınır.

İndirekt bilirübin Karaciğerde “sülfat” ve “glukuronik asit”le birleştirilir, buna direkt (konjuge) bilirübin denir. Böylece zararlı etkileri azaltılmış ve idrarla atılması için suda çözünürlük kazandırılmış olur.

Direk (konjuge) bilirübin karaciğerden safraya, oradan da barsağa atılır.

Barsakta büyük çoğunluğu bakteriler tarafından mezobilirübinojen, sterkobilinojen, sterkobilin (dışkıya rengini bu verir) şeklinde dışkıyla atılır.

Mezobilirubinojen’in bir bölümü de “Ürobilinojen”e dönüştürülür.

Ürobilinojen bağırsaklardan kana emilir.

Ürobilinojenin bir bölümü kan yoluyla yeniden karaciğere gelip, yeniden direkt bilirubine dönüştürülerek safra yoluyla bağırsaklara tekrar atılır.

Kana girmiş olan ürobilinojenin bir bölümü ise böbreklerden idrar yoluyla atılır. İdrar içinde atılan ürobilinojen, kendiliğinden “Ürobilin” denilen maddeye dönüşür.

Bilirübinler Neden Artar (Hiperbilirübinemi) ?

Ana mekanizmayı düşünmek lazım.

Başlıca 3 ana nedenle artabilir;

Karaciğer hücreleri gerektiği gibi çalışamazsa (hastalık, hasar, kanser…),

Karaciğer sağlam ama vücutta aşırı miktarda eritrosit parçalandığı için karaciğerin kapasitesinin üstünde indirekt bilirubin hazırlanacak olursa,

Karaciğer sağlam ama safra salgılanmasında engel varsa vücuttaki bilirubin miktarı birikip kana kaçacak ve sarılık gelişecektir.

Hiperbilirübinemi Nedenleri Nelerdir ?

Total Bilirübin Yüksekliği;

Hepatosellüler hasar

Viral Hepatitler

Alkolik Hepatitler

Siroz

İnfeksiyoz Mononükleoz

Bazı ilaçlar

Obstrüktif sarılık

Safra Taşı

Safra yolu tümörleri

Pankreas başı taşı -tümörleri

Hemolitik nedenler (Kan nakli sonrası, Pernisiyöz anemi, Orak hücreli anemi, Transfüzyon reaksiyonları, Pulmoner emboli)

Nelson sendromu

Crigler-Najjar sendromu (karaciğerde enzim eksik, indirekt bilirübin konjuge edilemez)

Dubin-Johnson sendromu (konjuge bilirübin safraya atılamaz)

Rotor sendromu (konjuge bilirübin safraya atılamaz)

Eritroblastozis Fetalis

Konjestif Kalp Yetmezliği

Havuç-Yer elması yeme

Klorpromazin, Nikotinik asit gibi birçok ilaç

Uzamış açlık ile bilirübin seviyeleri artar.

İndirekt Bilirübin Yüksekliği:

Hemolitik anemiler

Büyük hematomlara travma

Hemorajik pulmoner infarkt

Criggler-Najjar sendromu

Gilbert sendromu (karaciğerde enzim eksik, indirekt bilirübin konjuge edilemez)

Hipotroidizm

Diyabetik anne çocuğu

Sepsis

Bilirübin düşüklüğü nedenleri :

Numunenin 1 saat ışıkta durması

Çok yağlı yemekten sonra alınmış numunelerde

Numunede hava kabarcığı olması veya çalkalanması ile bilirübin seviyeleri düşer.

Yenidoğanlarda Hiperbilirübinemi

Başlıca neden hemolitik anemiler ve konjenital ikter (sarılık) dir.

Bilirübin yenidoğanlarda > 5mg/dl’yi geçerse sarılık semptomları görülür (yetişkinde bu sınır 2-2.5 mg/dl).

Artan bilirübin sinir sistemine geçer ve nörotoksik etki yapar ki bu tabloya kernikterus denir.

Ayrıca anne sütü ile beslenenlerde vitamin K düşüklüğü ile genelde 1 haftada düzelen sarılık olabilir, anne sütünün ayrıca bilirübini konjuge eden enzimi inhibe ettiği ve bilirübinin barsaktan emilimini artırarak birikmesine yol açtığı saptanmıştır.

Yenidoğanlarda Total Bilirübin Yüksekliği Nedenleri

Eritroblastozis Fetalis (kan yuşmazlığı)

Galaktozemi

Sepsis

İnfeksiyonlar (sifiliz, toksoplazma, CMV)

Eritrosit enzim defektleri (G6PDH, Pürivat kinaz, sferositoz)

Subdural hematom

Hemanjioma

Yenidoğanlarda İndirekt Bilirübin Yüksekliği Nedenleri

Eritroblastozis Fetalis

Hipotroidizm

Crigler-Najjar sendromu

Obstrüktif sarılık

Diyabetik anne çocuğu

Yenidoğanlarda Direkt Bilirübin Yüksekliği Nedenleri

Safra yolu obstrüksiyonu

Neonatal Hepatitler

Sepsis

15 mg/dl ve üstünde mental retardasyon görülebilir

Bilirübin Nasıl Ölçülür ?

Koldan 10 saatlik açlık sonrası alınan kan bir tüpe konur ve serumu ayrılır.

Bu serum bir biyokimya otoanalizörüne verilerek çalışılır.

Kan alındıktan sonra ışıktan korunmalı, çalkalanmamalı ve hava kabarcığı olmamalıdır.

Hemen çalışılmayacaksa ışıktan korunarak buzdolabında (4C’de) saklanmalıdır.

Bilirübin için Referans Aralığı (Normal Değerler) Nedir ?

Yaş               Total bilirubin (mg/dL)
0–2 gün        0.4–9
3–6 gün        0.4–16
7 gün–1 ay    0.4–10
2–3 ay           0.4–2
3 ay ve üstü   0.4–1.3
Yaş               Direkt bilirubin (mg/dL)
0–7 gün               0.05–1
7 gün ve üstü      0.05–0.5

 

 

%d blogcu bunu beğendi: