BUN (Üre Azotu) Testi Nedir ? & BUN (Üre) Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri

BUN (Üre Azotu) testi özellikle böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek, böbrek hastalığı veya hasarıyla ilişkili hemodiyaliz ve diğer tedavilerin etkinliğini takip etmek için kullanılır.

Diyabet, konjestif kalp yetmezliği ve miyokart enfarktüsü (kalp krizi) gibi kronik hastalıklar ve rahatsızlıklarda böbrek işlevlerinin düzenli aralıklarla izlemi, böbrek hastalığı olduğu bilinen hastalarda düzenli aralıklarla böbrek işlevleri ve tedavisinin izleminde, belli ilaç tedavilerinin öncesinde ve alımı sırasında böbrek işlevlerinin izlenmesi için veya düzenli aralıklarla diyaliz etkinliğinin izlenmesinde vazgeçilmez testtir.

Bu test kandaki üre azotunun miktarını ölçer.

Protein, bileşenlerine (amino asitler) parçalanıp metabolize olduğunda karaciğerde azot amonyağa dönüşür. Azot karaciğerdeki diğer moleküllerle birleştiğinde atık ürün olarak üre oluşur.

Üre daha sonra kan dolaşımına salınır ve böbreklere taşınır. Böbreklerde kandan süzülür ve idrarla atılır.

Süregelen bir süreç olduğu için genellikle kanda az ve sabit miktarda üre bulunur.

Böbrekleri veya karaciğeri etkileyen hastalık veya rahatsızlıkların çoğu kandaki üre miktarını da olumsuz etkileme potansiyeline sahiptir.

Karaciğerde yüksek miktarlarda üre üretildiği veya böbreklerden atılan idrar miktarı azaldığında üre konsantrasyonları yükselecektir.

Önemli derecede karaciğer hastalığı veya hasarı üre oluşmasını engellediğinde BUN konsantrasyonları düşebilir.

Kreatinin testi ile birlikte BUN testi, geniş bir hastalık yelpazesinde, böbrek fonksiyonunu değerlendirmek, böbrek hastalığı tanısını koymaya yardımcı olmak, akut veya kronik böbrek bozukluğu veya yetmezliği olan hastaları izlemek için kullanılır.

Bazal metabolik panelin(BMP) veya kapsamlı metabolik panelin (KMP) bir bölümü olarak kişinin genel sağlık durumunu değerlendirmek için de istenebilir.

Böbrek sorunlarından kuşkulanıldığında BUN sıklıkla kreatinin ile birlikte istenmektedir.

Böbrek işlev bozukluğunun bazı bulguları ve belirtileri:

Yorgunluk, konsantrasyon yokluğu, iştahsızlık veya uyuma zorluğu

Özellikle gözler etrafında, yüzde, el bileklerinde, karında, uyluklarda veya ayak bileklerinde şişlik (ödem), idrar köpüklü, kanlı veya kahverengidir.

İdrar miktarında azalma, idrarını yaparken yanma hissi veya idrarda anormal akıntı ve özellikle geceleyin idrar sıklığında değişiklik gibi sorunlar.

Kostaların altında, böbrek yerleşiminin yakınında sırt ortası (yan) ağrı

Yüksek kan basıncı

Değerlendirme :

BUN düzeylerindeki artış böbrek işlevlerinin bozulduğunu düşündürür. BUN düzeyleri akut veya kronik böbrek hastalığı hasarı veya yetmezliğinde yükselebilir.

Ayrıca böbreklere giden kan akımında azalmayla sonuçlanan konjestif kalp yetmezliği, şok, stres, yakın zamanda geçirilmiş kalp krizi veya ağır yanıklar, idrar akışının engellenmesi veya dehidratasyona neden olan koşullarda da BUN düzeyleri yükselebilmektedir.

Aşırı protein parçalanması (katabolizma), diyetin önemli derecede artmış protein içeriği veya mide-bağırsak kanamalarında (kanda proteinlerin varlığı nedeniyle) BUN konsantrasyonları yükselebilir.

Düşük BUN düzeyleri sık görülmediği gibi genellikle kaygı nedeni değildir.

Ağır karaciğer hastalığı, malnütrisyon (beslenme bozukluğu), gebelikte ve bazen hasta aşırı derecede hidrate olduğunda da (çok fazla sıvı yüklenmişse) görülebilirse de bu rahatsızlıklara tanı koyma veya takipleri için kullanılamaz.

Diyetinizdeki protein miktarıyla birlikte BUN düzeyleri yükselebilir.

Proteinden zengin diyetler anormal derecede yüksek ve çok düşük protein içerikli diyetler ise yine anormal derecede düşük BUN düzeylerine neden olabilmektedir.

BUN düzeyleri yaşla birlikte artmaktadır. Çok küçük bebeklerde BUN düzeyleri sağlıklı genç yetişkinlerde bulunanların yaklaşık 2/3’ü düzeyindedir.

Altmış yaş üstü erişkinlerde ise düzeyler genç erişkinlerden biraz daha yüksektir.  Kadınlara göre erkeklerde düzeyler biraz daha yüksektir.

BUN/kreatinin oranı nedir ?

BUN /kreatinin oranı genellikle 10:1 ila 20:1 arasındadır.

Oranın yükselmesi böbreklere giden kan akımında azalmaya neden olan konjestif kalp yetmezliği veya dehidratasyon gibi bir hastalığa bağlı olabilmektedir.

Mide-bağırsak kanaması veya diyet proteininde artışa bağlı protein düzeylerinde yükselmeyle birlikte de görülebilmektedir.

Karaciğer hastalığında (üre oluşumunda azalma) ve malnütrisyonda (beslenme bozukluğunda) oran düşebilir.

Numune:

Serum

Referans değerler:

Prematür: 3 – 25 mg/dL

Yenidoğan: 3,9 – 12 mg/dL

Bebek/ çocuk: 5,0 – 17,9 mg/dL

Yetişkin: E / K  7,9 – 21 mg/dL

60 yaş ve üstü: 8 – 23 mg/dL

BUN / kreatinin oranı : 12 – 20

 

 

Yorum Yaz - Soru Sor