C Vitamini Nelerde Var, Eksikliği, Testi, Olan Meyveler ve Besinler

Vitamin C (Askorbik Asit) test olarak fazla istenmese de (başlıca olarak kötü beslenen kişilerde vitamin C düzeyi tayininde yararlıdır, skorbütte pek bilgi vermez) vücutta çok önemli fonksiyonları olan bir vitamindir.

Vitamin C tıpkı B vitaminleri gibi suda eriyen vitaminlerdendir yani vücutta depolanmaz.

Kollajen, L-karnitin ve nörotransmitter  sentezinde rol oynar. Protein metabolizmasında da rolü vardır.

C vitamini güçlü bir antioksidandır ve diğer antioksidanların yeniden üretilmesinde rol oynadığı gösterilmiştir.

Vitamin C, bağışıklık fonksiyonunda da önemli bir rol oynar ve hem olmayan demirin emilimi için gereklidir. C vitamini vücudumuz tarafından üretilemez ancak bir çok gıdada mevcuttur.

Narenciye (portakal, mandalina, limon) C vitamininin en bilinen kaynaklarıdır, ancak kırmızı ve yeşil biber, domates, patates ve diğer sebzeler de mükemmel kaynaklardır.

C vitamininin doku ve plazma konsantrasyonları sıkı bir şekilde düzenlenir. Artan C vitamini alımında, vücudumuz emilimini azaltır ve böylece toksisite ihtimali çok azdır normalde.

C vitamini karaciğerde metabolize olur ve böbrekler tarafından atılır. Fazla C vitamini idrarda değişmeden atılır.

C vitamininin plazma konsantrasyonu düşük olduğunda, C vitamini atılımı azalır.

C vitamininin toplam vücuttaki konsantrasyonu 300 mg-2 g arasındadır. C vitamini tüm vücutta depolanırsa da en fazla lökositlerde, gözlerde, adrenal bezlerde, hipofizde ve beyinde bulunur.

C vitamininin kanseri önlemede, kanser tedavisinde, kardiyovasküler hastalığın önlenmesinde, yaşla ilişkili maküler dejenerasyon ve kataraktların önlenmesinde, soğuk algınlığının önlenmesinde, yara iyileşmesi ve kan basıncının kontrolünde birçok faydası gösterilmiştir.

C vitamini eksikliği skorbüte yol açar. İnsanlar, hayvanlardan farklı olarak C vitaminini diyet ile almak zorundadır. Skorbüt antik çağlardan beri bilinen bir hastalıktır ve en fazla denizcilerde görülmüştür.

1700’lü yıllarda, denizcilerin diyetlerine turunçgillerin eklenmesiyle büyük oranda azalmışsa da  hala beslenmenin kötü olduğu bölgelerde görülebilmektedir.

Günümüzde, iyileşen gıda kaynakları, vitaminle güçlendirilmiş besinler ve vitamin takviyeleri nedeniyle az görülmektedir.

Diyetle yeterli C vitamini alma ile skorbüt belirtileri 1-12 gün içinde kaybolur.

Skorbüt ve C vitamini eksikliği belirtileri şunları içerir;

Zayıf yara iyileşmesi

Yorgunluk

Kilo kaybı

Diş eti kanaması ile diş eti iltihabı

Diş kaybı

Peteşi, ekimoz ve purpuralar

Eklem ağrısı

Ağız kuruluğu ve kuru gözler

Tirbuşonlu saç

Radyografik kemik bulguları (subperiostal yükselme, kırıklar, çıkıklar, alveol kemik rezorpsiyonu, buzlu cam kortikal görünümü)

C vitamini eksikliği kimlerde daha sık görülür ?

İnek sütü ya da buharlaşmış süt ile beslenen bebekler

Malnütrisyon riski altındaki insanlar (alkolizm, ileri yaş, anoreksiya, AIDS, bazı yaşlılar, uyuşturucu ve alkol bağımlıları, zihinsel bozukluklular)

Tip1 DM’lu bireyler

Bağırsak hastalığına yakalanmış kişiler (Crohn hastalığı, çölyak hastalığı, Whipple hastalığı)

Gebe ve emzikli kadınlar

Renal diyalizi alan hastalar

Tirotoksikozu olan kişiler

Sigara içenler

Hemokromatoz, talasemili kişiler

Test kimlere yapılmalı ?

C vitamini (askorbik asit) seviyeleri son alımları yansıttığından ve skorbütün haftalarca-aylarca sürmesi nedeniyle teşhis için vitamin C testi genellikle yeterli bilgi vermez.

Bu nedenle sadece risk altındakilere test yapılması uygun olur. Ayrıca vitamin C takviyesi ile belirtilerin geçmesi de tanıya yardımcıdır skorbütte.

Numune :

Heparinli plazma.

12-16 saat açlık gerekir.

Işık ve ısıya çok hassastır, plazma ayrılır ayrılmaz buzdolabına kaldırılır ve karanlık ortamda saklanır. 4 saat içinde çalışılmazsa dondurulur.

Referans değerler :

0.6-2 mg/dL

< 0.3 mg/dL : anlamlı eksiklik

3 mg/dL :  toksik düzey ( ürikozüri ve G6PDH eksikliği varsa hemoliz riski)

 

 

%d blogcu bunu beğendi: