ESR (Sedimantasyon) Testi Nedir, Neden Yapılır ? & Sedimantasyon Yüksekliği Nedenleri

Eritrosit sedimantasyon hızı,ESR veya kısaca Sedimentasyon özellikle enflamatuvar hastalıkların teşhisi ve tedaviye alınan cevabın izlenmesi, bazı infeksiyonlar, romatizmal hastalıklar ve malign durumların tanısında kullanılan spesifik olmayan bir testtir.

Laboratuvar dünyasında en fazla istenen testlerin başında gelir.

Genellikle akut faz yanıtını (vücutta bir uyaran varlığında zararlı etkenle savaşan lökositler, antijen sunan hücreler ve endotelyal faktörler gibi etmenlerle açığa çıkan sitokinlerle oluşan inflamasyon, koagulasyon artışı, kompleman aktivasyonu, endotel aktivasyonu vs) değerlendirmede kullanılır.

İnflamasyon sonrası vücut genellikle ilk birkaç saatte nötrofillerde sayıca artma ve ateşin yükselmesi ile yanıt vermeye başlar.

Karaciğer akut faz reaktanları denen fibrinojen, lipoprotein, ferritin, kompleman, serüloplazmin, alfa 2 makroglobulin, plazminojen, alfa 1 antitripsin, amiloid A proteini ve C-reaktif protein (CRP) gibi proteinleri sentezler.

Sedimentasyon hızında artma da tıpkı bu proteinlerde artma gibi inflamasyon göstergesidir. Eritrositlerin bu çökme hızını en çok kandaki fibrinojen düzeyi, bir miktarda globulin dediğimiz proteinlerin düzeyi etkiler.

Kanda bu proteinler artarsa normalde negatif yükleri (zeta potansiyel) nedeniyle birbirinden ayrı durmaya eğilimli olan eritrositler kümeleşmeye başlar (rulo formasyonu) ve çökme hızı da daha da ağırlaştıklarından dolayı artar.

İnfeksiyonlarda ESR artar ama CRP, ateş ve lökositoz daha değerlidir.

ESR yükselmesi hem geç başlar (1 gün sonra), hem de geç düzelir.

Oysa CRP bir akut faz reaktanı olarak hem daha erken (4-6 saat) karaciğerde sentezlenir, hem de 2-3 gün içinde en yüksek seviyelere ulaşır.

Üstelik ESR’ye göre çok daha fazla (100-1000 kat) arttığından inflamasyon ve infeksiyonlarda daha değerli bir markerdır. Romatizmal hastalıklarda da artar ama spesifik değildir.

Polimiyaljiya romatika ve temporal arterit vakalarında aşırı yüksek ESR (>100 gibi) değerleri oluştuğundan bu iki hastalığı düşünmede çok yararlı olabilir.

Yaşlı kişiler, zenci ırkta ve kadınlarda ESR diğer sağlıklı kişilere göre bir miktar yüksektir.

ESR yüksekliğinin nedenleri :

Testin oda ısısından yüksek sıcaklıkta çalışılması

Hiperfibrinojenemi (çok artar)

Multiple myeloma (çok artar)

Lösemiler (çok artar)

Hodgkin lenfoma (çok artar)

Buzdolabında bekletilmiş kanın oda ısısına gelmeden çalışılması

Romatizmal hastalıklar

Kollajenozlar

Anemiler (HCT düşük)

Gut artriti

Romatoid artrit (çok artar)

Akut romatizmal ateş

Polimiyaljiya romatika (çok artar)

Temporal arterit (çok artar)

Sistemik lupus eritematozus

İlaçlar: (Dekstran, metildopa, heparin, metserjid, doğum kontrol hapları, penisilamin, prokainamid, teofilin, vitamin A..)

Kanserler: Böbrek, kolon, meme ve karaciğer tümörleri

Gebelik (fibrinojen yüksek çünkü)

Hipoalbüminemi

İnfeksiyonlar (bakteriyel endokardit, pnömöni, tüberküloz, sifiliz, otitis medya…)

Hipo-Hipertiroidizm

Makrositoz

Nefritler

Menstruasyon

Toksemi

Travma

Ağır metal zehirlenmesi

Myokard infarktüsü

Doku nekrozları

Pulmoner emboli

ESR düşüklüğünün nedenleri :

Kanda artmış safra asitleri, fosfolipidler, kortikosteroidler, glukoz, albümin varlığı

Konjestif kalp yetersizliği

İlaçlar: ACTH, kortizon, etambutol, NSAID, kinin, salisilat

Polisitemi

Hipofibrinojenemi

Yenidoğanlar

Orak hücreli anemi (kümeleşme az)

Sferositoz (kümeleşme az)

Mikrositoz

Lökositoz

Oda ısısında 4 saatten fazla beklemiş kan

Pıhtılaşmış kan

Numune :

Sitralı tüpe alınan kan en fazla 4 saat içinde (buzdolabında 4C de ise maksimum 6 saat) çalışılmalıdır.

EDTA’lı tüpte olur ama heparinli tüpe alınan kandan çalışılmaz.

Kanda soğuk aglitüninler varsa oda ısısında değil 37 C’de ölçüm yapılmalıdır.

Referans Değerleri :

Westergren yöntemine göre;

50 yaş altı : Erkek: 15 mm/saat, Kadın: 20 mm/saat

50 yaş üstü : Erkek: 20 mm/saat, Kadın: 30 mm/saat

Konu ile ilgili açıklamalı videomuzu da aşağıdan izleyebilirsiniz;

 

 

%d blogcu bunu beğendi: