Fosfor (P) Testi Nedir, Neden Yapılır, Fosfor Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri

Fosfor testi başlıca kandaki fosfor dengesinde değişiklik yaratabilen kemik, paratiroid bezi ve böbreklerle ilişkili hastalıkların teşhisi ve takibi amacıyla kullanılır.

Vücuttaki toplam fosforun % 85’i kalsiyum’la kompleks yapmış olarak kemikte, kalanı hücrelerdedir.

Kandaki fosfor total fosforun sadece % 1’idir.

Kemik dokusu için gereklidir, glukoz ve lipid metabolizmasında, asit-baz dengesinin sağlanmasında ve vücutta enerjinin bir yerden başka bir yere transfer edilip saklanmasında görev alır.

DNA ve RNA’nın da tamamlayıcı bir elemanıdır.

ATP’nin hücresel sistemde enerji taşıması için de gereklidir.

Karbonhidrat tüketimi veya infüzyonlarında glukoz ile beraber eritrositlere girdiğinden serumda seviyesi azalır.
Daima kalsiyum ile beraber ölçülmelidir, çünkü ikisi arasında ters yönde bir ilişki mevcuttur.

Yani kalsiyum artarsa fosfor azalır ve fosfor artarsa kalsiyum azalır. Kalsiyum gibi kontrolü parathormon (PTH) tarafından düzenlenir.

Hiperfosfatemi (Fosfat Yüksekliği) nedenleri:

En sık hiperfosfatemi nedeni böbrek fonksiyon bozuklukları ve üremi’dir. Bundan başka
Hipoparatiroidizm (P yüksek, Ca düşük, böbrek fonksiyonları normal)
Hipokalsemi
Süt-Alkali sendromu (Burnett’s syndrome): Aşırı kalsiyum ve/veya alkali (kalsiyum karbonat, süt, sodyum bikarbonat gibi) alımına bağlı hiperkalsemi gelişmesi. Tedavi edilmezse metastatik kalsifikasyonlara, böbrek yetmezliğine neden olur, fosfor düşer.
Aşırı Vitamin D alımı
Kemik kırıkları (özellikle iyileşme safhasında)
Kemik tümörleri
Kemiğe metastazlar
Addison hastalığı
Akromegali
Karaciğer hastalıkları (özellikler siroz)
Kardiyak resusitasyon

Hipofosfatemi (Fosfat Düşüklüğü) nedenleri:

Hiperkalsemiler
Hiperparatiroidizm
Riketsiya
Osteomalazi
Vitamin D eksikliği
Diyabetik koma
Hiperinsülinizm
Diyabetik olmayanlara aşırı IV glukoz (karbonhidrat) infüzyonu
Alkolizm
Kusma ve şiddetli diyare
Malnutrisyon
Malabsorbsiyon
Gram negatif sepsisler
Uzamış hipotermi
Respiratuvar alkaloz

Testi Etkileyenler:

Fosfor çocuklarda normalde biraz yüksektir
Hemoliz ile yalancı yüksek çıkar, onun için serum pıhtılaşmadan hemen sonra ayrılmalıdır.
Bazı ilaçlar seviyelerini düşürebilir.
Laksatifler veya sodyum fosfatı bol lavmanlar fosforu artırırlar (alımdan 3 saat sonra 5 mg/dl’ye çıkabilir).
Mevsimsel varyasyonlar bu elementte tipiktir (mayıs ve haziranda maksimumdur, kışın minimumdur)
Sabahları değerler yüksektir, akşama doğru düşer

Fosfat eksikliği belirtileri:

Nöromüsküler, nöropsikiyatrik, gastrointestinal, iskelet kası ve kardiyopulmoner sistem belirtileri görülür.

Hafif hipofosfatemi (serum fosfat düzeyi 2-2,5 mg/dL) akut veya kronik olsun genelde asemptomatiktir.

Ağır hipofosfatemide disoryantasyon, fokal nörolojik nöbet, kalp hastalığı ve kas ağrısı gibi değişik bulgular gösterebilir.

Miyokard kasılması ATP azalması sonucu bozulur, solunum sıkıntısı da diafragma güçsüzlüğü sonrası ortaya çıkar.

Fosfat düzeyinin 1 mg/dl ‘nin altına inmesiyle kardiyak output azalır ve semptomatik hal alır.

Numune:

Serum veya heparinli plazma.

Numune alındıktan sonra, fazla bekletmeden serumun ayrılması gerekir. Aksi halde, eritrositlerden sızacak olan fosfatlar, yalancı yüksek değerlerin ölçümüne sebep olabilir.

Hemoliz yalancı yüksek değerlerin ölçüme sebep olur.

Lipemi de pozitif interferansa sebep olan bir faktördür.

İdeal olarak hastanın aç olması istenir.

Yemeklerden sonra serum fosfor konsantrasyonunda düşme meydana gelir.

Referans Değerler : 

2.7- 4.5 mg/dl (erişkinler için)
4.5 – 5.5 mg/dl (çocuklar için)
4.5 – 9.0 mg/dl (yenidoğanlar için)

Panik Değer:

<1 mg/dL.

 

Bunları da Merak Edebilirsiniz;

“6.Hastalık Nedir ?”

“Kalp Krizi (Miyokard İnfarktüsü) Nedir ?”

“Bruselloz Nedir, Peynirle Geçer mi ?”

“Diyabet Belirtileri ve Tedavisi”

“Ceviz Saç Dökülmesinde Faydalı mı ?”

“Sivilce Nasıl Geçer ?”

“Mantar Zehirlenmesi Neden Öldürür ?”

“Fındık Kalbi Korur mu ?”

“Selülit Nedir, Nasıl Geçer ?”

“CA 125 Testi Ne İçin İstenir ?”

“Pankreas Kanseri Nedir ?”

“Kistik Fibrozis ve Ter Testi Nedir ?”

“Karaciğer Yağlanması Neden Olur ?”

“Meme Kanseri Belirtileri Nelerdir ?”

“Akciğer Kanserinde Yaşam Süresi Ne kadardır ?”

“Evde Uyuşturucu Testi Nasıl Yapılır ?”

“Sürekli Yorgunluk Neden Olur ?”

“ALT testi Ne İşe Yarar ?”

“Hacamatın Faydaları ve Zararları Nelerdir ?”

 

Yorum Yaz - Soru Sor