Gut Hastalığı Nedir, Nedenleri ve Nasıl Tedavi Edilir ?

Gut Hastalığı hiperürisemi yani kanda ürik asit yüksekliği, tekrarlayan artrit atakları ve eklem içinde ve çevre dokuda monosodyum ürat kristallerinin depolanması ile karakterize bir hastalıktır.

Halk arasında “Zengin Hastalığı” veya “Padişah Hastalığı” da olarak bilinen bu hastalığı biraz daha yakından tanıyalım.

Gut Hastalığı Nedir ?

Özellikle et gibi aşırı protein’li gıdalarla beslenme sonucu oluştuğu sanılan Gut, aslında sadece yeme-içme alışkanlıkları nedeniyle değil, metabolizma bozuklukları, çeşitli hastalıklar, enzim eksiklikleri ve böbrek hastalıkları sonucunda da oluşabilmektedir.

Eskiden bol et tüketen bazı padişahların Gut hastalığı yüzünden vefat etmesi nedeniyle “padişah hastalığı” olarak da bilinir.

Protein yapısındaki maddelerin vücuttaki atık hali olan ürik asit, bu hastalıkta vücutta birikir ve kanda artar.

Ürik asidin eklemlerde birikmesi sonucu eklem iltihaplanmaları oluşur. Böbreklerde de birikip taş hastalığı’na yol açabilir ya da taş oluşturmadan da böbrekleri harap edebilir.

Gut Hastalığı Ne Kadar Sıktır ?

Ülkemizde yaklaşık her 100 kişiden 3’ünde Gut hastalığı vardır yani aslında oldukça sıktır.

Gut Hastalığı Neden Olur ?

Gut hastalığı, suda az çözünen ve bu nedenle kolaylıkla çökebilen atık madde ürik asid’in vücuttan tam atılamayıp birikmesi ile olur.

Ürik asid’in birikmesine ya fazla üretimi, ya hücrelerin yıkımı sonrası kana fazla geçmesi yada Böbrek yetmezliği gibi atılımının yetersiz olduğu durumlar neden olur.

Obezite, fazla et ve deniz kabukluları tüketimi, Diyabet, Metabolik sendrom, Lösemi, Böbrek yetmezlikleri, Enzim eksikliği gibi onlarca durum Gut hastalığı’na neden olabilir. Bunları “Ürik Asit Nedir ?” yazımızda okuyabilirsiniz.

Bununla beraber sadece ürik asidinin yüksek çıkması kişide Gut hastalığı olduğu anlamına da gelmez. Gut hastalığının tanısını birazdan ayrıntılı açıklayacağız.

Gut Hastalığının Tipleri Nelerdir ?

Gut hastalığı 2 tiptir;

Primer Gut : Gut hastalarının % 90‘ını oluşturur yani en sık görülen tiptir.

Hastaların büyük bir çoğunluğu idiopatik olarak nitelendirilir ve kesin bir genetik veya metabolik defekt tespit edilemez.

Hastaların ancak % 1’inde “Hipoksantin Guanin Fosforibozil Transferaz” aktivitesinde artış gibi spesifik enzim defektleri bulunur.

Sekonder Gut: Bütün Gut vakalarının sadece % 10’unu oluşturur. Bu tipte altta yatan diğer hastalıklara bağlı olarak Gut gelişir.

Gut Hastalığı Kimlerde Daha Sıktır ?

Gut hastalığı daha çok erkeklerde görülen bir hastalık türüdür. Primer Gut’lu hastaların % 90’ını erkek hastalar oluşturur. Hastalıkta ilk atak çoğunlukla 50 yaşlarında görülür.

Erkeklerde özellikle 30 yaşından sonra görülen gut hastalığı, menopoz sonrası kadınlarda da sıkça görülmeye başlanır.

Gut Hastalığı Belirtileri Nelerdir ?

Gut hastalığı genellikle sabaha karşı eklem ağrıları ile kendini göstermektedir.

Eklemde ani başlayan ve sıklıkla 5-10 gün süren şişme ve ağrı olur. Özellikle tipik olarak ayak başparmağı’nı tutar.

Gece, ağrılar sebebi ile uyanmalar yaşanabilir.

Böbrek hastalığı nedeniyle oluşan Gut hastalığı’nda ise sırta vuran bel ağrıları, idrarda yanma, ağrı, kan, taş gibi belirtiler de olabilir.

Daha sonra şikayetlerin olmadığı, iyileşmenin olduğu bir dönem olur ve ardından tekrar şiddetli belirtiler tekrar başlar.

Gut Hastalığı Tedavi Edilmezse Ne Olur ?

Hastalık zamanında tedavi edilmediği takdirde kronikleşebilir ve bir veya daha fazla eklemde kalıcı ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı oluşur. Buna Gut Artrit‘i denir.  Dirseklerin yanı, parmakların üstü, ayak başparmağı ve kulak kıvrımlarında şişlikler sık görülür.

Tofüs denilen ürik asit kristallerinin bir araya toplanarak cilt altında ya da dokularda çökmesi ile Tofüs’lü Gut denen bir tablo da görülebilir.

Böbreklerde hasar ve taş da görülebilir.

Gut Hastalığı Belirtileri Herkeste Aynı mıdır ?

Hayır.

Gut hastalığı herkesi aynı şekilde etkilemez. Bazı insanlar hayatları boyunca bir tek atak geçirirler ve bundan başka hiçbir problem oluşmaz. Bazılarında ise üstte saydığımız zamanla eklemlerde hasar ve ağrıya yol açan şiddetli kronik ataklar görülür.

Gut Hastalığı Tanısı Nasıl Konur ?

Kanda ürik asit seviyesinin tayini ilk yapılması gereken testtir. Ama sadece ürik asit yüksekliği ile gut tanısı konamaz.  Vakaların % 10’unda serum ürik asit seviyeleri normal’dir.

Direkt grafilerde eklemlerde şişliklerin görülmesi, muayenede şiş ve kızarık eklemler ve hastanın öyküsü hastalığı düşündürür.

Kesin tanı ise şiş ve ağrılı olan eklemlerden alınan sıvıda ürik asit kristallerinin görülmesi ile konur.

Gut Hastalığının Tedavisi Nasıl Yapılır ?

Gut hastalığı önemli bir hastalıktır, tedavisi yapılmazsa eklemlerde ve Böbreklerde hasar oluşturabilir.

Gut tedavisini mutlaka doktorlar yapmalıdır, kendi başına bitkisel ürünler veya kocakarı ilaçları kullanılmamalıdır.

Gut hastalığının tedavisi akut ataklar sırasında ve ataklar arasında olmak üzere farklı şekillerde yapılır.

Ağrılı durumlarında naproxen, ibuprofen gibi “Non Steroid Anti Enflamatuar” ilaçlar kullanılır.

Eğer ürik asit seviyeleri çok yüksekse idrarla atılmalarını sağlayan ilaçlar da verilebilir.

Ağrılı dönemde istirahat de iyidir.

Ürik asit kristallerinin çözünmesinin artması ve böbrek taşı oluşmasının önüne geçmek için de bol su içilmelidir.

Gut Hastalığı Diyeti Nasıl Olmalıdır ?

Gut hastalığında diyet oldukça önemlidir.

Et yeme kısıtlanmalıdır. Aşırı et tüketimine bağlı olarak gut krizleri yaşanabilir.

Alkol ise kesinlikle tüketilmemelidir.

Aspirin türü ilaçlar kullanılmamalıdır.

Midye, istiridye ve ıstakoz gibi kabuklu deniz hayvanları tüketilmemelidir.

Sebze ve meyve ise bol tüketilmelidir.

Her gün 1.5 litre su içilmelidir.

Azar azar ve sık sık beslenilmelidir.

Her gün en azından 30 dk hafif tempolu yürüyüş yapılması faydalıdır.

Dalak, işkembe, yürek, sucuk, pastırma, salam, sosis, balık, tam yağlı süt ve peynirler tüketilmemeli veya çok az yenmelidir.

Maya ve kuru yemişler de tüketilmemelidir.

Margarin, tereyağı, katı yağlar tüketilmemelidir. 2 günde bir adet haşlanmış yumurta yenebilir.

 

 

Yorum Yaz - Soru Sor