HDL Kolesterol İyi mi Kötü mü ? & HDL İyi Kolesterol Nasıl Yükseltilir ?

HDL-Kolesterol, (kısaca HDL veya HDL-K, halk arasında iyi kolesterol de denir) ingilizce “High Density Lipoprotein” kelimelerinin baş harflerinden köken alan ve başlıca karaciğer ve barsaklarda üretilen 5 lipoprotein tipinden birisidir.

Diğer lipoproteinlere göre (IDL,VLDL,LDL ) çap olarak küçük, ama Apo A1 ve A2 gibi proteinleri en fazla içeren tip olduğundan dansitesi en yüksek olanıdır.

 

Bir fosfolipid ile bir veya iki apolipoprotein birleşmesinden oluşur. Merkezinde kolesterol taşır. Sağlıklı kişilerde ortalama kandaki kolesterolün % 30’unu HDL taşır.

Diğer lipoproteinlerin metabolizmasında ve kolesterolün periferik dokulardan karaciğere ve bir miktar böbrek üstü bezi, yumurtalık ve testislere taşınmasında rol alır, yani kolesterolü toplar bu nedenle iyi huylu olarak anılmaktadır.

HDL seviyeniz yüksekse özellikle arter yani atardamar duvarındaki kolesterolü daha fazla karaciğere taşıyacağından (orada da birtakım metabolik yollarla işlenir ve fazlası vücuttan temizlenir), damar duvarında kolesterol birikmesini önler veya azaltır ve aterosklerozdan (damar sertliği) koruyucu rol oynar.

Bu nedenle birçok çalışma ile HDL kolesterolün yüksekliğinin kalp hastalıklarından koruyucu önemli bir faktör olduğu iyi bilinen bir gerçek olmuştur. Test genellikle rutin lipid panellerinde veya düşük HDL düzeyleri olan hastaların izlenmesinde istenir.

İstenen Değerler :

Çok sayıdaki bilimsel çalışmalar sonucunda genel olarak serumda HDL düzeylerinin;

  • Erkeklerde 35-65 mg/dl

  • Kadınlarda 35-80 mg/dl olmasını isteriz.

*< 25 mg/dl hdl düzeylerinde koroner arter hastalığı riskinin ortalama 2 kat,

*26-35 mg/dl HDL düzeylerinde Koroner arter hastalığı riskinin ortalama 1.5 kat,

*36-44 mg/dl HDL düzeylerinde Koroner arter hastalığı riskinin ortalama 1.2 kat arttığı hesaplanmıştır.

İdeal düzey ortalama > 75 mg/dl dir.

Numune :

9-12 saatlik açlık şarttır, kuru tüpe alınmış kandan (serum) çalışılır.

24 saat öncesine kadar alkol alınmamış olmalı, mümkünse ilaç kullanılmamış olmalıdır.

HDL-K yüksekliği :

  • Familyal Hiper alfa lipoproteinemi

  • Kronik karaciğer hastalıkları (siroz, hepatitler, alkolizm..)

  • Uzun dönem veya ağır egzersiz

  • İlaçlar (estrojen, androjenler, steroidler, insülin)

  • Düşük miktar alkol alımı (bununla beraber alkolun hepatositlere direk toksik etkisi olduğundan alınmamalı)

HDL-K düşüklüğü :

Erken gelişen koroner arter hastalığı riskini artırır, başlıca

  • Familyal Hipo alfa lipoproteinemi (Tangier hastalığı) : ATP-binding cassette transporter(ABCA1), cholesterol efflux regulatory protein (CERP) de denir, eksik olduğundan kolesterol hücrelerden dışarı atılamaz, tonsillerde portakal rengi görünüm ve büyüme, dalak ve karaciğer büyümesi, korneada bulutlanma ve erken gelişen koroner hastalıklar vs olur.

  • A-beta lipoproteinemi

  • Familyal hipertrigliseridemi

  • Diyabet (iyi kontrol edilmiyorsa)

  • Hepatosellüler hastalıklar

  • Kolestaz

  • Böbrek hastalıkları (üremi, nefrotik sendrom)

  • Normal sağlıklılarda bilinmeyen nedenlerle (Amerikada sağlıklı kişilerin % 3’ünde HDL düşüktür)

  • İlaçlar (steroidler, antihipertansifler, diüretikler, beta blokerler, thiazidler)

  • Stres veya hastalık varlığı

  • Uzun açlık

  • Obezite

  • Yetersiz egzersiz

  • Sigara

  • Hipertrigliseridemi (> 400 mg/dl ise )

  • MI (Kalp krizi) geçirilmişse en az 3 ay geçmeden HDL testi bakılması sağlıklı sonuç vermez.

HDL seviyesini > 60 mg/dl tutmak  üstte bahsettiğim genetiksel bir durum yoksa (bu durumlarda ilaç kullanımı şart) egzersiz, diyet regülasyonu, sigara varsa kesilmesi gibi basit önlemlerle mümkün olabilir.

  • Sigarayı bırakmanız halinde HDL seviyeniz % 10 oranında artacaktır.

  • Kilonuz çoksa verin. Her 2.7 kg vermenizde HDL seviyeniz 1 mg/dl artar.

  • Spor yapın. İlk 2 ay düzenli spor yaparsanız HDL seviyeniz % 5 artar.

Haftada 5 gün 30 dk egzersiz yapın (yüzün, yürüyün, koşun, basketbol oynayın, fark etmez)

  • LDL kolesterolünüzü yükseltecek olan doymuş yağlı gıdalardan uzak durun.

Domates, biber, marul, soğan, soya veya zeytinyağlı salata, beyaz lahana ve sarımsağı diyetinizden eksik etmeyin.

  • Omega 3 yağ asitlerini bol ihtiva eden balık ürünleri ile fıstık, ceviz ve fındık da menünüzde olsun.

 

Bunları da Merak Edebilirsiniz;

“Ağır Metal Zehirlenmeleri Belirtileri Nedir ?”

“Kalp Krizi (Miyokard İnfarktüsü) Nedir ?”

“Bruselloz Nedir, Peynirle Geçer mi ?”

“Diyabet Belirtileri ve Tedavisi”

“Ceviz Saç Dökülmesinde Faydalı mı ?”

“Sivilce Nasıl Geçer ?”

“Mantar Zehirlenmesi Neden Öldürür ?”

“Fındık Kalbi Korur mu ?”

“Selülit Nedir, Nasıl Geçer ?”

“CA 125 Testi Ne İçin İstenir ?”

“Pankreas Kanseri Nedir ?”

“Kistik Fibrozis ve Ter Testi Nedir ?”

“Karaciğer Yağlanması Neden Olur ?”

“Meme Kanseri Belirtileri Nelerdir ?”

“Akciğer Kanserinde Yaşam Süresi Ne kadardır ?”

“Evde Uyuşturucu Testi Nasıl Yapılır ?”

“Sürekli Yorgunluk Neden Olur ?”

“ALT testi Ne İşe Yarar ?”

“Hacamatın Faydaları ve Zararları Nelerdir ?”

 

Yorum Yaz - Soru Sor