İdrarda (İdrar Tahlilinde) Sistit, Hyalen Silendir ve Kan Görülmesi

Çeşitli yerlerde idrar tahlili yaptıran hastalar tahlil raporlarında hyalen silendir, lökosit, eritrosit veya RBC, mukus, epitel, bakteri gibi parametreleri görmüştür.

Bu parametreler doktora hastayla ilgili çeşitli durumlar hakkında tanıda yardımcı olmaktadır.

İdrar tahlili yapılması kolay, hızlı ama bir o kadar da fazla hastalığa ait bulgu elde edilinebilen bir testtir.

Genellikle idrara “Tam İdrar Analizi” veya “Tam İdrar Tahlili (TİT)” denen bir metodla bakılır.

“Tam İdrar Analizi” için ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

İdrar tahlili ayrıca gebelik tayininde çok kullanıldığı gibi, sistit gibi sık görülen idrar yolu enfeksiyonları hakkında ve böbreği tutan glomerülonefrit gibi daha ağır hastalıklar hakkında önemli bilgiler verir.

Sistit Nedir ? İdrar Tahlilinde Sistit Çıkar mı ?

Sistit oldukça yaygın görülen bir alt üriner sistem enfeksiyonudur. Mesane duvarı iltihaplanır.

Sistit, çoğunlukla bakteri enfeksiyonu nedeniyle oluşur.
Çoğu vakada, hafif sistit birkaç gün içinde kendiliğinden geçer.
Eğer şikayetler 4 günden fazla sürerse, bir üroloji uzmanına muayene olunmalıdır.

Sistit, her iki cinsiyette ve her yaşta insanı etkiliyor. Kadınlarda daha yaygındır çünkü kadınların üretrası daha kısadır.

Tüm üriner sistem enfeksiyonlarının yaklaşık % 80’i bağırsaktan idrar yoluna giren bakterilerden kaynaklanmaktadır.

Sistitin belirtileri ve semptomları şunlardır:

İdrar içinde kan
Koyu, bulanık veya kötü kokulu idrar
Kasık kemiğinin hemen üstünde, alt sırtta veya karında ağrı
İdrar yaparken yanma
Sık idrara çıkma

Yaşlı bireylerde halsizlik ve ateş görülebilir.

Çocuklarda sistit olduğunda, yukarıda listelenen belirtilere ilaveten kusma ve halsizlik de görülebilir.

Sistit nedenleri nelerdir ?

Sistitin birçok nedeni vardır. Çoğu bulaşıcıdır ve bu vakaların çoğunluğunda bakteriler dış genitoüriner yapılardan girerler.

Tampon kullanımı

İdrar yoluna bakteri girme riski artar.

Bir idrar kateterinin takılması, değiştirilmesi veya uzun süre kullanılması

Doğum kontrolünde diyafram kullanımı

Dolu mesane

Mesane tamamen boşaltılmazsa, bakteri ürecek bir ortam yaratır. Bu, hamileler veya prostatı büyümüş erkekler arasında oldukça yaygındır.

Cinsel aktivite

Cinsel açıdan aktif kadınların üretra yoluyla bakteri girme riski daha yüksektir.

Üriner sistemin bir bölümünde tıkanıklık

Östrojen seviyelerinin düşmesi

Menopoz döneminde östrojen seviyeleri düşer ve üretranın iç yüzü incelir. Ne kadar incelirse, enfeksiyon ve hasar şansı o kadar artar. Menopozdan sonra risk daha yüksektir.

Cinsiyet

Bir kadının üretra ağzı, daha fazla anüse yakındır, bu nedenle üretranın içine bağırsaklardan bakteri girme riski daha fazladır.

Mukus azalması

Menopoz sırasında, kadınlar vajinal bölgede daha az mukus üretir. Bu mukus normalde bakterilere karşı koruyucu tabaka gibi davranır.

Radyoterapi

Geç dönemde radyasyon sistiti’ne neden olabilir.

Sistit tanısı nasıl konur ?

Öykü alma, muayene  ve idrar testi ile konur.

İdrar tahlilinde tek başına sistit çıkmaz yani tanı kesin konmaz ama bakteri varsa, lökosit varsa ve şikayetler uyuyorsa muhtemelen doktorunuzun koyduğu sistit tanısı doğru olacaktır.

İdrar içinde bulunan bakteri türünü belirlemek için idrar kültürü yapılabilir. Enfeksiyona neden olan spesifik bakteri bulundıktan sonra, doktor antibiyotik reçete eder.

Bazen tanı için ultrason, röntgen veya sistoskopi gerekebilir.

Sistit tedavisi nasıldır ?

Sistit, antibiyotiklerle tedavi edilebilir.

Hafif sistit vakalarının çoğu birkaç gün içinde kendi kendine geçer. 4 günden fazla süren herhangi bir sistit belirtisinde doktorla görüşülmelidir.

Sistit için yaygın olarak kullanılan antibiyotikler nitrofurantoin, trimetoprim-sulfametoksazol, amoksisilin, sefalosporinler, siprofloksasin ve levofloksasin’dir.

Sistit önlenebilir mi ?

Sistit genellikle önlenemez, ancak aşağıdaki önlemler yardımcı olabilir:

Cinsel ilişki sonrası iyi hijyen uygulama
Genital bölgede nötr, kokulu olmayan sabunlar kullanmak
İdrar yaparken mesaneyi tamamen boşaltma
İdrarı ertelememe
Sıkı iç çamaşırı ve sıkı pantolon giymeme
Pamuklu iç çamaşırı giyme
Genital bölgeyi temizlerken önden arkaya doğru silme

Erkeklerde sistit’in, prostat enfeksiyonu, kanser, tıkanıklık veya büyümüş prostat gibi başka bir altta yatan durumdan kaynaklanması daha olasıdır.

Hyalen silendir

İdrar Tahlilinde Silendir ve Hyalen Silendir Görülmesi Ne Demek ?

Proteinler, ya tekbaşlarına yada yanı sıra epitel hücreleri, beyaz kan hücreleri (lökositler), kırmızı kan hücreleri (eritrositler) ve yağ partikülleri ile beraber böbrek rahatsızlıklarında renal tübüllerde  birikebilir. Bu durumda tübüllerin şeklini alırlar ve silindire benzerler, bu yapıya silendir denir.

Silendirler yalnızca protein içeriyorsa idrarda görülür çünkü protein bir yapışkan madde olarak işlev görür.

İdrar asidikse silendirler dağılmaz. Eğer alkali ise, ya silendirler hiç oluşmaz ya da çabucak erir.

Silendirler farklı şekil, renk ve ebatlarda olabilir. Hyalen silendir, granüler, mumsu, eritrosit ve lökosit silendiri sık görülen tiplerdir.

Hyalen silendir sadece proteinlerden oluşur. Böbreklerde herhangi bir hasar olmayan (fizyolojik proteinüri) ve idrardaki yüksek protein seviyeleri ile bağlantılı olan tüm böbrek hastalıklarında (piyelonefrit, interstisyel nefrit, glomerülonefrit..) görülebilirler.

Granül silendirler renal tübüller ve protein hasarıyla ilişkili hastalıklarda (akut ve kronik glomerülonefrit, diyabetik nefropati, renal amiloidoz, piyelonefrit, ateşli viral enfeksiyon) görülebilir.

Waxy yani mumsu silendirler böbrek tübüllerinde kalmış hyalen ve granüler silendirlerden oluşur. Bunlar balmumunu andıran yapılandırılmamış kütlelerden oluşur.

Kural olarak, idrar içindeki mumsu silendirler böbreklere ciddi bir hasar veya ilerlemiş kronik böbrek hastalığının bir göstergesidir.

Eritrosit (RBC) silendirleri protein ve kırmızı kan hücrelerinden (eritrositler) oluşur. Kırılganlıklarından ötürü çoğunlukla idrarda saptanmazlar.

Akut glomerülonefrit, renal enfarktüs, renal ven trombozu, diyabetik nefropati, böbrek tüberkülozu ve böbrek tümörleri gibi durumlarda görülür.

Lökosit (WBC) silendirleri protein ve beyaz kan hücrelerinden (lökositler) oluşur. Oldukça seyrektir ve akut böbrek enfeksiyonlarında (pyelonefrit) daha sık görülürler.

Epitel silendirleri pul pul tübüler epitel hücrelerinden oluşur. İdrar içindeki varlığı böbreklerdeki patolojik süreçleri gösterir. Çoğunlukla nefroz ve akut nefrit’te bulunurlar.

Ameliyattan sonraki birkaç gün içinde idrarda bulunan epitel silendirleri, böbrek naklinin reddine işaret edebilir.

İdrar Tahlilinde Kan Görülmesi Ne Demek ?

İdrarda kan görülmesi yani eritrosit pozitifliği demek idrarda kırmızı kan hücresi yani eritrosit, RBC, kısaca kan var demektir.

Normal şartlar altında eritrositler idrarda bulunmaz. Bazı hastalıklar üriner sistem veya böbreklerden kan karıştırmaya neden olur ve bu nedenle idrar tahlilinde kırmızı kan hücreleri pozitif olacaktır.

İdrarda fazla kan varsa, çıplak gözle kırmızı renk görülecektir.

Bu kanlı idrara tıpta hematüri adı verilir.

İdrardaki kan nereden geliyor ?

İdrar tahliliyle belirlenen kırmızı kan hücreleri böbrekler, üreterler, mesane veya üretra’dan kaynaklanabilir. Bu organlarda kanamalar olabilir ve idrarda kan hücrelerine neden olabilir.

İdrarda kan olmasının semptomları nelerdir ?

İdrarda kırmızı renk değişikliği olabilir veya olmayabilir.

İdrarda kırmızı kan hücreleri var ancak renk değişikliği olmazsa bu durum “mikroskopik hematüri” olarak adlandırılır ve idrardaki kan çıplak gözle belirlenemez, bu nedenle bazı laboratuvar testleri gerekli olabilir.

Kırmızı kan hücreleri test şeritleri, mikroskopi veya otomatik analizörler ile belirlenebilir.

Böbrek, mesane ve idrar yolu enfeksiyonları ateş, ağrılı idrar ve idrarda yanmaya neden olabilir. Diğer hematüri semptomları karın ağrısı, sık idrara çıkma ve dizüri‘dir.

İdrarda Kırmızı Kan Hücrelerinin Nedenleri

Mesane enfeksiyonu
Böbrek enfeksiyonu
Böbrek kanseri
Mesane kanseri
Travma
İdrar yolu enfeksiyonu
Glomerülonefrit
Prostat büyütmesi
Prostat kanseri
İlaçlar (Aspirin, penisilin, heparin..)
Ağır egzersiz
Orak hücre anemisi
Prostatit
Üretrit

İdrar Test Raporlarındaki RBC yani eritrosit normal değerleri

Eğer idrarda hiç kırmızı kan hücresi yoksa buna negatif denir ve idrarda kan bulunmadığı anlamına gelir.

İdrarda WBC ve RBC varlığı idrardaki hücre miktarına göre rapor edilir.

Kırmızı kan hücrelerinin varlığı pozitif olarak bildirilebilir; +, ++, +++ (3 artı işaret idrarda daha fazla eritrosit anlamına gelir).

İdrarda eritrosit pozitifse ne yapmalıyım ?

Doktorunuz sizden duruma göre ek laboratuvar testleri isteyebilir, bunlar, idrarda kanın temel sebebini teşhis etmek için bazı kan testleri veya yeni bir idrar testi olabilir ve tıbbi muayene sonuçlarınızla birlikte, idrardaki kanın nedeni araştırılır.

Özellikle 60 yaşından sonra idrarda makroskobik veya mikroskobik hematüri yani kan varsa aksi ispatlanıncaya kadar mesane kanseri araştırılmalıdır.

Konu ile ilgili açıklamalı videomuzu da aşağıdan izleyebilirsiniz;

 

 

 

 

Yorum Yaz - Soru Sor