İdrarda Protein Çıkması Ne Anlama Gelir ? & İdrar Protein Kaçağı Neden Olur ?

İdrar proteini testi ile idrarla atılan protein miktarı ölçülür.

Albümin karaciğerde üretilen bir proteindir ve kan protein miktarının %60 ını oluşturur. Geri kalanı immünoglobulinleri içeren globulinlerden oluşur.

Proteinler genelde idrarda bulunmaz. İdrarda fazla miktarda protein olması böbrek hastalığının erken bir göstergesi olabilmesi açısından önemlidirve araştırılmalıdır.

Klinik şikayetlerin görülmesinden önce ilk bulgu idrarda protein çıkışı olabilmektedir. Bununla beraber bazı normal durumlarda da idrara protein çıkabilmektedir.

Normalde böbreğin bir parçası olan glomeruluslar proteini geri emdiğinden idrarda protein ya bulunmaz yada çok azdır (en fazla 140 mg/L).

Bu proteinlerin ortalama üçte birini albüminler oluşturduğundan bazen proteinüri yerine albüminüri de denebilmektedir.

Refereans Değerler :

Erişkin Erkek : 10 – 140 mg/L

Erişkin Kadın ve Çocuk: 30 – 100 mg/L

Ölçüm Metodları

Strip testleri ile kalitatif bakılabildiği gibi, sülfosalisilik asit ve TCA gibi metodlarla yarı kantitatif ve otomatize cihazlarla kantitatif bakılabilmektedir.

Sülfosalisilik asit ve TCA ile yapılan presipitasyon yöntemleri idrarda albumin dışındaki proteinlerin de saptanmasını sağlarlar. Bu nedenle, dipstick ile proteinüri saptanmayan olgularda bu yöntemler ile proteinüri aranmalıdır.

Pozitif sonuç, idrarda albumin dışındaki bir proteinin, genellikle immunglobulin hafif zincirlerinin varlığını işaret eder.

Strip testi primer olarak albümini ölçtüğü için striple idrarda düşük miktarda protein saptanırsa ve doktor albümin harici proteinlerinde atılabileceğini düşünürse 24 saatlik idrarda protein testi isteyebilir.

Strip yöntemi primer olarak albümini ölçtüğü için diğer proteinlerin arttığı durumlarda normal olabilir.

Bu yöntem ile 30 mg/dl nin altında konsantrasyonlarda proteinüri saptanamaz.

Numune

Rastgele zamanda veya saatlik (genellikle 24 saatlik) idrar toplanır.

24 saatlik idrar toplama; 5 litrelik temiz bir kaba-pet su şişeleri uygundur, sabah (tercihen 10:00 da) idrar toplanmaya başlanır, idrar eklenir eklenmez buzdolabına konur, her koymada buzdolabında saklanmalıdır.

Ertesi gün toplanmaya başlanıldığı saatte son idrarda şişeye konur ve hemen laboratuvara getirilir.

Beklenmeden çalışılmalıdır.

Proteinüri Nedenleri 

Patolojik proteinüri ya glomerulus hasarı ile protein sızmasından yada tubulus hasarı ile reabsorbsiyon bozukluğundan gerçekleşir.

Glomerülonefritler

SLE

Malign hipertansiyon

Amiloidoz

Diyabet

Nefrotik sendrom

Polikistik böbrek hastalığı

Renal tübüler hastalıklar

Piyelonefritler

Sistinozis

Wilson hastalığı

Fankoni sendromu

İnterstisyel nefrit

Konjestif kalp yetmezliği

Multipl myeloma (benje-jones proteini çıkar)

Waldenström makroglobulinemisi

Malign lenfomalar

Akut infeksiyonlar, sepsis

Travmalar

Ağır stres

Aşırı soğuğa maruziyet

Ateş

Dehidratasyon ve tuz kaybı

Besin alerjileri

Salisilat kullanımı

Premenstrüel sendrom

Doğum sonrası

İdrarda pus veya eritrosit olması (yalancı pozitiflik : İYE, alkali idrar, antiseptikler ile kontamine olmuş idrar, dansitesi yüksek idrar, radyografik kontrast maddeler, menstruasyon, vajinal kanama, mukus, semen)

İlaçlar : NSAId’ler, antibiyotikler, tansiyon ilaçları…

Ağır egzersiz (300 mg/güne kadar çıkabilir)

Lösemi gibi hematolojik hastalıklar

Eklampsi

Hipertiroidizm

Malign hipertansiyon

Kalp hastalıkları

Böbrek rejeksiyonu

SSS hastalıkları

Orak hücre hastalığı

İdrar yolu obstrüksiyonları

İdrar yolu ve böbrek tümörleri

Konjenital malformasyonlar

Renal arter stenozu

Okzalozis

Postural proteinüri

Turpentin, fosfor, civa, kurşun, altın, fenol, opiat ve bazı ilaç zehirlenmeleri

Aşırı dilüe idrar yalancı negatiflik yapabilir. Hasta test öncesi çok su içmemeli.

Patolojik proteinürilerde genellikle her zaman idrarda protein görülmez, aralıklı çıkar.

Proteinüri ile beraber lökositlerde bolsa idrar yolu enfeksiyonları, hem lökosit hem eritrosit varsa glomerul inflamasyonları düşünülmelidir.

Proteinüri ile beraber genellikle silendirlerde görülür çünkü silendir oluşması için protein varlığı gereklidir.

Postural proteinüri

Bazı hastalarda ayakta veya hareket sonrası, aralıklı olarak görülen proteinüridir.

Kişi yattığı zaman genellikle kaybolur. Sağlıklı kişilerin ortalama %3-15’inde görülür ve ortostatik proteinüri de denir. Lökosit ve eritrosit görülmez ve böbrek hasarı gelişmez, benign dir.

2000 mg/ 24 saat proteinüri glomerulus hasarını net bir şekilde gösterirken, > 3500 mg/ 24 saat proteinüri nefrotik sendroma tipiktir.

Mikroalbüminüri terimi de proteinüriyi tanımlar, farkı sadece albüminin ölçülmesi ve küçük miktarlarda albüminin tayinidir.

Özellikle diyabette böbrek hasarı gelişmeden önce ilk işaretin idrara azar azar albümin çıkısı olduğu saptanmış olması itibarıyla, mikroalbümin testiyle daha renal hasar gelişmeden erkenden tespit edilip tedaviye başlanabilmektedir.

Normalde idrara 30 mg/24 saat veya 20 mg/L albümin çıkar, 30-300 mg/24 saat albümin çıkışına mikroalbüminüri denir.

Nedenleri :

DM

Hipertansiyon ve kalp hastalıkları

Generalize vasküler hastalıklar

Preeklampside görülür.

Protein /Kreatinin Oranı

Yetişkinlerde 24 saatlik idrar toplamak uygulaması sıkıntı verici, çocuk ve bebeklerde ise zor olabilir, bu yüzden rastgele idrarda protein-kreatinin oranı testi, bazı durumlarda 24 saatlik testin yerini alabilir.

Kreatinin kas metabolizmasının bir ara ürünüdür ve normalde sabit bir oranda oluşur.

Rastgele idrarda protein atılımı zamanın değişik anlarında farklılık gösterebileceğinden, aynı zamanda kreatinin ölçümü yapılırsa çıkan protein/kreatinin oranının doğruluğu 24 saatlik idrarın protein miktarına yaklaşır. Ancak bu yöntemin de bazı eksiklikleri vardır.

Eğer kreatinin atılımı beklenenden farklı ise proteinüri yanlış hesaplanabilir. Örneğin kas kütlesi fazla olan bir kişide kreatinin ekskresyonu fazla olacağından proteinüri olduğundan düşük hesaplanabilecekken, kaşektik bir kişide ise gerçekte olduğundan daha yüksek olarak hesaplanacaktır.

Bunun dışında, protein/kreatinin oranı ortostatik ya da postural proteinürinin tanısında kullanılamaz. Protein/kreatinin oranı diabetik nefropatide de doğru sonuç vermeyebilir.

Diabetiklerde gün içerisinde protein atılımında büyük değişkenlik olduğu ve gün içerisindeki tek örnekte bu oranın hesaplanmasının 24 saatlik atılımını yansıtmayacağı belirtilmektedir.

Referans değerler: mg protein /mg kreatinin veya g/g, bu oran;

< 2 yaş altında : < 0.5

> 2 yaş : < 0.2 olmalıdır.

Nefrotik sendromda > 3.5 dir. Yani 1 gram kreatinin başına 3.5 gram protein atılır. İdrar albümin/kreatinin oranı : mg albümin /mg kreatinin veya g/g, bu oran; < 0.03 (30 mg/g) olmalı

Mikroalbuminüri: 0.03 – 0.3 (30-300 mg albumin/g )

Macroalbuminuria: > 0.3 (>300 mg albumin/g )

Son yıllarda yapılan çalışmalar, proteinürinin yalnızca glomerüler hasarın derecesini yansıtmakla kalmadığını, bunun yanı sıra böbrek hastalıklarının bir çoğunda hastalığın ilerlemesine katkıda bulunduğunu göstermiştir.

Bir çok renal hastalık için, proteinürinin derecesi kötü bir prognostik faktördür.

Yapılan büyük ölçekli bir çalışmada; proteinürisi > 3 g/gün olan hastalarda GFR kaybının 10ml/dk/yıl olmasına karşın proteinürisi <1g/gün olan hastalarda GFR kaybının yalnızca 3ml/dk/yıl olduğu rapor edilmiştir.

Bu nedenle proteinüri varsa önemsenmeli ve araştırılmalıdır.

Konu ile ilgili açıklamalı videomuzu da aşağıdan izleyebilirsiniz;

 

 

Yorum Yaz - Soru Sor