Kalsiyum (Ca) Testi Nedir, Ne İçin Yapılır, Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri

Kalsiyum (Ca) testi özellikle kan kalsiyum konsantrasyonunda azalma veya artma meydana getirebilen, kemik, böbrek, paratiroit bezi ve gastrointestinal sistem hastalıkları ya da besinsel D vitamini veya kalsiyum eksikliği olasılığının araştırılması amacıyla kullanılır.

Vücuttaki kalsiyumun % 99’u kemik ve dişlerdedir.

Kan kalsiyumunun % 50’si iyonize halde, % 40’ı proteinlere bağlı (% 90’ı albümine olmak üzere) ve % 10’u anyonlara bağlıdır (fosfat, karbonat, sitrat, laktat, sülfat).

Kalsiyumun fonksiyon gören kısmı iyonize kısımdır.

Kalsiyum başlıca kas kasılması, kardiyak fonksiyonlar, sinirsel impulslarının iletilmesi ve pıhtılaşmada rol oynar.

Albüminde (proteinlerin başlıca tipi) azalma olursa kalsiyumun % 50’lik kısmı proteine bağlı olduğundan kalsiyum da düşük bulunur.

İyonize kalsiyum ölçümü genellikle açık kalp ameliyatları, karaciğer nakli operasyonları, diğer ameliyatlar gibi büyük miktarda sitratlı kan nakillerinin yapıldığı durumlarda istenir.

PTH, vitamin D, kalsitonin, estrojen, androjenler, ve karbonhidratlar kalsiyum seviyelerini belirleyen faktörlerdir.

**** Hiperkalseminin en sık nedeni Hiperparatiroidizm ve Kanserler (% 95 nedeni)

**** Hipokalseminin en sık nedeni Hipoalbüminemidir.

Kalsiyum Testi Nasıl Değerlendirilir ?

Ca normal, P anormal ise:

Genellikle PTH aktivite veya sekresyonundaki değişikliklere bağlı (riketsiya gibi) kalsiyum emiliminde bozukluğa bağlıdır.

Ca normal, BUN yüksek ise:

Muhtemel sekonder hiperparatiroidizm (başta üremi ve asidoz nedeniyle kalsiyum azalır, bu da PTH salgılanmasına neden olur, PTH’da kemikten kana Ca salınmasını ve kalsiyumun normal seviyelere gelmesini sağlar.

Muhtemel primer hiperparatiroidizm (fazla PTH ile Ca artar ama böbrek yetmezliği nedeniyle fosfat birikimi olur ve Ca’da zıt olarak düşer)

Kalsiyum Yüksekliği (Hiperkalsemi) Nedenleri Nelerdir ? (Total Ca: > 12 mg/dl)

Hiperparatiroidizm (adenom, karsinom, hiperplazi..)

Kanserler (PTH benzeri hormon salarlar, kemiğe metastaz yapmış akciğer, kolon, meme, tiroid, böbrek, karaciğer ve pankreas gibi)

Lösemi

Hodgkin ve Non-Hodgkin lenfoma

Multiple myeloma

Granülomatöz hastalıklar (tüberküloz, sarkoidoz)

Tirotoksikozis

Kemiğin Paget hastalığı (ALP de çok yüksek)

İnfantların idiyopatik hiperkalsemisi

Kemik kırıkları

Uzamış yatak istirahatı veya immobilizasyon

Vitamin D, süt veya antasidlerin fazla alınımı

Böbrek nakli

Süt-alkali sendromu (Burnett sendromu)

Birçok ilaç (Test öncesi Ca’lu ilaç alımı ile Ca yüksek bulunabilir. Tiyazid grubu diüretikler böbrekten Ca atılımını azaltır ve hiperkalsemi yapar)

Bazı hemodiyaliz hastalarında kullanılan reçine ile hiperkalsemi olabilir

Kalsiyum Düşüklüğü (Hipokalsemi) Nedenleri Nelerdir ? (Total Ca< 4.0 mg/dl)

Pseudohipokalsemi (albümin düşük, Ca’da yalancı düşük bulunur)

Hipoparatiroidizm (ameliyatla alınması, radyasyonu, hipomagnazemiye bağlı..)

Hiperfosfatemi (böbrek yetm, laksatif kullanımı, kemoterapotikler..)

Malabsorbsiyon (çölyak hast, trophical sprue, pankreas yetmezliği..)

Akut pankreatit

Alkaloz (Ca proteinlere bağlanır)

Osteomalazi

Renal yetmezlik

Riketsiya

Vitamin D yetmezliği

Malnütrisyon

Karaciğer sirozu

Alkolizm

Mg, Fosfor veya fazla laksatif (kabızlık ilacı) alımı.

Fazla miktarda IV sıvı alımı (damardan) albümin‘i ve dolayısıyla Ca’u azaltır.

Bu nedenle kalsiyum tayinlerinde yorumun sağlıklı olması için total protein ve albümin testleri de aynı anda istenmelidir.

Kalsiyum Testi Nasıl Çalışılır ?

Koldan alınan kan bir tüpe konur ve santrifüj edilerek serum’u ayrılır. Bu serum da bir biyokimya otoanalizörü’ne verilerek sonuçlar alınır.

Soğukta işlenmelidir, iyonize kalsiyum için heparinli plazma tercih edilir.

EDTA ve Okzalatlı tüpten çalışılmaz, kalsiyum’u bağladıkları için yalancı düşük çıkar.

Kalsiyum İçin Referans (Normal) Değerler Nedir ?

Total Kalsiyum ;

0-10 gün: 7.6-10.4 mg/dl

10 gün-3 yaş: 6.7-9.8 mg/dl

3 yaş ve üzeri : 8.8 -10.4 mg/dl

İyonize Kalsiyum;

1 yaş altı: 4.4-5.48 mg/dl

1-18 yaş: 4.8-5.52 mg/dl

18 yaş ve üstü: 4.65-5.28 mg/dl

Panik Değerler

Ca  4.4 mg/dl ve altında : Tetani ve konvülziyonlar olur.

Ca 13 mg/dl ve üstünde: Kardiyotoksisite, aritmi ve koma olabilir.

İyonize Ca < 2.0 mg/dl: Tetani ve ölüm tehlikesi

İyonize Ca > 7.0 mg/dl: Koma olabilir.

 

 

%d blogcu bunu beğendi: