Kalsiyum (Ca) Testi Nedir, Ne İçin Yapılır, Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri

Kalsiyum (Ca) testi özellikle kan kalsiyum konsantrasyonunda azalma veya artma meydana getirebilen, kemik, böbrek, paratiroit bezi ve gastrointestinal sistem hastalıkları ya da besinsel D vitamini veya kalsiyum eksikliği olasılığının araştırılması amacıyla kullanılır.

Vücuttaki kalsiyumun % 99’u kemik ve dişlerdedir.

Kan kalsiyumunun % 50’si iyonize halde, % 40’ı proteinlere bağlı (% 90’ı albümine olmak üzere) ve % 10’u anyonlara bağlıdır (fosfat, karbonat, sitrat, laktat, sülfat).

Kalsiyumun fonksiyon gören kısmı iyonize kısımdır.

Kalsiyum başlıca kas kasılması, kardiyak fonksiyonlar, sinirsel impulslarının iletilmesi ve pıhtılaşmada rol oynar.

Albüminde (proteinlerin başlıca tipi) azalma olursa kalsiyumun % 50’lik kısmı proteine bağlı olduğundan kalsiyum da düşük bulunur.

İyonize kalsiyum ölçümü genellikle açık kalp ameliyatları, karaciğer nakli operasyonları, diğer ameliyatlar gibi büyük miktarda sitratlı kan nakillerinin yapıldığı durumlarda istenir.

PTH, vitamin D, kalsitonin, estrojen, androjenler, ve karbonhidratlar kalsiyum seviyelerini belirleyen faktörlerdir.

**** Hiperkalseminin en sık nedeni Hiperparatiroidizm ve Kanserler (% 95 nedeni)

**** Hipokalseminin en sık nedeni Hipoalbüminemidir.

Klinik Değerlendirme:

Ca normal, P anormalse:

Genellikle PTH aktivite veya sekresyonundaki değişikliklere bağlı (riketsiya gibi) kalsiyum emiliminde bozukluğa bağlıdır.

Ca normal, BUN yüksekse:

Muhtemel sekonder hiperparatiroidizm (başta üremi ve asidoz nedeniyle kalsiyum azalır, bu da PTH salgılanmasına neden olur, PTH’da kemikten kana Ca salınmasını ve kalsiyumun normal seviyelere gelmesini sağlar.

Muhtemel primer hiperparatiroidizm (fazla PTH ile Ca artar ama böbrek yetmezliği nedeniyle fosfat birikimi olur ve Ca’da zıt olarak düşer)

Hiperkalsemi nedenleri  (Total Ca: > 12 mg/dl)

• Hiperparatiroidizm (adenom, karsinom, hiperplazi..)

• Kanserler (PTH benzeri hormon salarlar, kemiğe metastaz yapmış akciğer, kolon, meme, tiroid, böbrek, karaciğer ve pankreas gibi)

• Lösemiler

• Hodgkin ve Non-Hodgkin lenfoma

• Multiple myeloma

• Burkitt lenfoması

• Granülomatöz hastalıklar (tüberküloz, sarkoidoz)

• Tirotoksikozis

• Kemiğin Paget hastalığı (ALP de çok yüksek)

• İnfantların idiyopatik hiperkalsemisi

• Kemik kırıkları

• Uzamış yatak istirahatı veya immobilizasyon

• Vitamin D, süt veya antasidlerin fazla alınımı

• Böbrek nakli

• Süt-alkali sendromu (Burnett sendromu)

• Birçok ilaç testi etkiler.

Test öncesi Ca’lu ilaç alımı ile Ca yüksek bulunabilir.

Tiyazid grubu diüretikler böbrekten Ca atılımını azaltır ve hiperkalsemi yapar

• Bazı hemodiyaliz hastalarında kullanılan reçine ile hiperkalsemi olabilir

Hipokalsemi (Total Ca< 4.0 mg/dl)

• Pseudohipokalsemi (albümin düşük, Ca’da yalancı düşük bulunur)

• Hipoparatiroidizm (ameliyatla alınması, radyasyonu, hipomagnazemiye bağlı..)

• Hiperfosfatemi (böbrek yetm, laksatif kullanımı, kemoterapotikler..)

• Malabsorbsiyon (çölyak hast, trophical sprue, pankreas yetmezliği..)

• Akut pankreatit

• Alkaloz (Ca proteinlere bağlanır)

• Osteomalazi

• Renal yetmezlik

• Riketsiya

• Vitamin D yetmezliği

• Malnütrisyon

• Karaciğer sirozu

• Alkolizm

• Mg ve P aşırı alımı veya fazla laksatif (kabızlık ilacı) kullanımı ile barsaklardan kalsiyum atılımı artar ve hipokalsemi olabilir

• Fazla miktarda IV sıvı alımı (damardan) albümini ve dolayısıyla Ca’u azaltır.

Bu nedenle kalsiyum tayinlerinde yorumun sağlıklı olması için total protein ve albümin testleride aynı anda istenmelidir.

Numune :

Serum.

Soğukta işlenmelidir, iyonize kalsiyum için heparinli plazma tercih edilir.

EDTA ve Okzalatlı tüpten çalışılmaz, kalsiyumu bağladıkları için yalancı düşük çıkar.

Referans Değerler :

Total Kalsiyum ;

0-10 gün: 7.6-10.4 mg/dl

10 gün-3 yaş: 6.7-9.8 mg/dl

3 yaş : 8.8 -10.4 mg/dl

İyonize Kalsiyum;

< 1 yaş: 4.4-5.48 mg/dl

1-18 yaş: 4.8-5.52 mg/dl

18 yaş: 4.65-5.28 mg/dl

Panik Değerler

• Ca < 4.4 mg/dl : Tetani ve konvülziyonlar

• Ca > 13 mg/dl: Kardiyotoksisite, aritmi ve koma

• İyonize Ca < 2.0 mg/dl: Tetani ve ölüm tehlikesi

• İyonize Ca > 7.0 mg/dl: Koma

 

 

Yorum Yaz - Soru Sor