Kan Tahlilinde (Testinde) MCV, MCH, MCHC, Hb, HCT, PLT, MPV, PCT, NEU, LY, MO, EO, RBC Ne Demek ?

Hemogram (Kansayımı + Lökosit Formülü) testinde ölçülen parametreler olan MCV, MCH, MCHC, Hb, HCT, PLT, MPV, PCT, NEU%, LY%, MO%, EO%, BA%, NEU ǂ, LY ǂ , MO ǂ, EO ǂ, BA ǂ , RBC nedir, yüksekliği ve düşüklüğü neden olur bir bakalım.

Hemogram testi için kan  mor renkli tam kan (EDTA) tüpüne alınır.

Hemen çalışılmayacaksa tüp 2-8°C derecede saklanır. Pıhtılı, hemolizli, donmuş ve beklemiş örnekler kabul edilmez.

Hemogram numunesi oda ısısında : 12 saat, buzdolabında : 2 gün stabil kalır.

Hemogram yani kan sayımı analizi en sık istenen temel tarama testlerinden biridir. Kan sayımı bulguları, hematolojik ve diğer sistemlerde ilgili olarak çok önemli bilgiler sağlar.

Lökositler (beyaz kan hücreleri) iki temel gruba ayrılır: Granülösitler nötrofil, bazofil ve eozinofili içerirken, agranülösitler lenfosit ve monositleri içerir.

Lökositler vücuttaki enfeksiyonlarla savaşır ve fagositoz işlemini gerçekleştirirler. Aynı zamanda antikorların üretimi, taşınması ve dağıtımında da görev alırlar.

Eritrositlerin (kırmızı kan hücreleri) görevi oksijenin akciğerden vücut dokularına taşınması ve karbondioksitin de dokulardan akciğerlere geri taşınmasıdır.

Eritrositlerle ilgili olarak Hb, Hct, MCV, MCH, MCHC analizleri yapılır.

Anemilerde, eritrosit sayısı, Hb ve Hct değerleri düşer. MCV, MCH, MCHC tarama parametreleri değildir. Daha çok aneminin tiplendirilmesinde değerlidir.

Eritrosit sayısı saat 17 ile 07 arasında ve yemeklerden sonra düşük saptanır. Uzun süreli venöz staz yani kan alımında uzun süreli turnike uygulaması yanlış yüksek sonuçlara neden olur.

Hemogramın alt parametreleri

RBC : Red Blood Cells. Kırmızı kan hücrelerinin eritrosit sayısı.
HGB : Hemoglobin. Kandaki toplam hemoglobin miktarını gösterir.
HCT : Hematokrit.  Kandaki hemoglobin ve eritrosit miktarını gösterir. Bir başka ifadeyle kanın şekilli elemanlarının tüm kana oranıdır.
MCV : Mean Corpuscular Volume. Eritrositlerin ortalama büyüklüğüdür.
MCH : Mean Corpuscular Hemoglobin. Eritrositlerdeki hemoglobin miktarını gösterir.
MCHC : Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration. Eritrosit hemoglobin konsantrasyonunun yüzde olarak ifadesidir.
RDW : Red cell Distrubition Width. Eritrositlerin dağılım genişliğini gösterir.
PLT : Platelet. Trombosit sayısıdır.
MPV : Mean Platelet Volume. Trombositlerin ortalama büyüklüğüdür.
PDW : Platelet Distrubition Width. Trombositlerin dağılım genişliğini gösterir.
PCT :  Plateletkrit. Trombositlerin kana oranıdır.
WBC : White Blood Cells. Lökosit sayısıdır.
NEU% : Nötrofil Yüzdesi.
LY% : Lenfosit Yüzdesi.
MO% : Monosit Yüzdesi.
EO% : Eozinofil Yüzdesi.
BA% : Bazofil Yüzdesi.
LUC % : Large Unstained Cell yüzdesi.
NRBC%: Nucleated RBC yüzdesi.
NEU ǂ : Nötrofil sayısı.
LY ǂ : Lenfosit sayısı.
MO ǂ : Monosit sayısı.
EO ǂ : Eozinofil sayısı.
BA ǂ : Bazofil sayısı.
LUC ǂ : Large Unstained Cell sayısı.
NRBCǂ : Nucleated RBC sayısı.

Eritrosit sayısı (RBC)

Tam kanda oksijeni dokulara karbondioksiti ise akciğerlere taşımada görevli kırmızı kürelerin sayımıdır ve genelde anemilerin değerlendirilmesinde kullanılır.

Eritrosit sayısı saat 17 ile 07 arasında ve yemeklerden sonra düşük saptanır. Uzun süreli venöz staz yani kan alımında uzun süreli turnike uygulaması yanlış yüksek sonuçlara neden olur.

Referans Değerler:

Kord kanı : 3.9-5.5 milyon/μL
Prematüre : 3.9-5.5 milyon/μL
0-7 gün : 3.9-6.6 milyon/μL
7gün-1ay : 3.7-6.2 milyon/μL
2-3 ay : 3.1-5.4 milyon/μL
4-6 ay : 3.1-5.3 milyon/μL
7ay-3yaş : 3.7-5.3 milyon/μL
4-5 yaş : 3.9-5.5 milyon/μL
6-12 yaş : 4.0-5.4 milyon/μL
13-15 yaş : Erkek: 4.25-5.4milyon/μL    Kadın: 4.1-5.1 milyon/μL
15 yaş ve üstü: Erkek: 4.3-6.0 milyon/μL  Kadın: 3.9-5.3 milyon/μL

Eritrosit sayısı yüksekliği (polisitemi)

• İshal, kusma
• Akciğer ödemi
• Anafilaktik şok
• Dağ hastalığı
• Karbon monoksitle zehirlenme
• Mitral kapak hastalığı gibi kalp hastalıkları
• Amfizem gibi akciğer hastalıkları
• Polisitemia rubra vera
• Lösemi
• Kemik iliği tümörleri

Eritrosit sayısı düşüklüğü

• Anemiler
• Lösemiler

Hemoglobin düzeyi (Hgb)

Referans Değerler:

Kord kanı: 13.5-20.0 g/dL
Prematüre: 13.5-20.0 g/dL
0 – 7 gün: 14.5-22.5 g/dL
7 gün-1 ay: 13.5-20.5 g/dL

Erkek:       Kadın:
2-3 ay : 10.0 – 14.5 g/dL 2-3 ay :10.0 – 14.0 g/dL
4-6 ay : 9.5 – 13.5 g/dL 4-6 ay : 9.5 – 13.5 g/dL
7ay-3yaş : 10.5 – 13.5 g/dL 7ay-3yaş : 10.5 – 13.5 g/dL
4-5 yaş : 11.5 – 13.5 g/dL 4-5 yaş : 11.5 – 13.5 g/dL
6-12 yaş : 11.5 – 15.5 g/dL 6-12 yaş : 11.5 – 15.5 g/dL
13-15 yaş : 13.0 – 16.0 g/dL 13-15 yaş : 12.0 – 16.0 g/dL
16-50 yaş : 13.5 – 17.5 g/dL 16-50 yaş : 12.0 – 16.0 g/dL
50 yaş ve üstü : 14.0 – 18.0 g/dL >50 yaş: 13.0 – 17.0 g/dL

Hemoglobin konsantrasyonu yüksekliği

Eritrosit sayısının arttığı durumlar
Polisitemia vera
Kronik anoksili akciğer veya kalp hastalıkları
Hemokonsantrasyon (dehidrasyon, yanıklar, şiddetli kusma, intestinal obstrüksiyon)
Şiddetli eksersiz

Hemoglobin konsantrasyonu düşüklüğü

Hemoglobin düzeyi saat 17 ile 07 arasında ve yemeklerden sonra düşük saptanır. Uzun süreli venöz staz yani kan alımında uzun süreli turnike uygulaması yanlış yüksek sonuçlara neden olur.

64-75 yaş arasındaki erkeklerde değerlerde düşme gözlenir.

Anemiler
G6PDH eksikliği
Aplastik anemiye yol açan ilaç kulanımları,
Hidremi

Hematokrit değeri (HCT)

Kanın hücresel kısmının sıvı kısmına oranla yüzdesel ifadesidir ve genelde anemilerin değerlendirilmesinde kullanılır.

Referans değerler:

Kord kanı: % 42-60
Prematüre: % 42-60
0-7 gün: % 45-69
7gün-1ay: % 42-63
2-3 ay: % 31-55
4-6 ay: % 29-41
7ay-3yaş: % 33-39
4-5 yaş: % 34-40
6-12 yaş: % 35-45
13-15 yaş Erkek : % 37-49    Kadın : % 36-46
16-50 yaş Erkek : % 40-53    Kadın : % 36-46
50 yaş ve üstü Erkek : % 41-53  Kadın : % 36-46

Hematokrit değeri yüksekliği

• Polisitemia rubra vera
• KOAH
• Şiddetli eksersiz
• Hemokonsantrasyon
• Yüksek irtifada bulunmak

Hematokrit değeri düşüklüğü

• Anemiler
• Gebelikteki gibi hemodilüsyon durumları

Ortalama eritrosit volümü (MCV)

Hct x 10 MCV = RBC (mm3 te milyon)

Erişkin erkeklerde 80-94 m3 (80-94 fL)

Erişkin kadınlarda 81-99 m3 (81-99 fL)

MCV’ nin arttığı durumlar

• Megaloblastik anemi
• Makrositik anemi
• Kronik amfizem ve kronik bronşit
• Hipotiroidizm
• Karaciğer hastalıkları
• Ağır Alkolizm
• Menapoz sonrası kadınlar,
• Oral kontraseptif kullanımı,
• Artmış yaş.

MCV’ nin azaldığı durumlar

• Demir eksikliği anemisi
• İdiopatik hipokrom anemi
• Kronik kanama anemileri
• Gebelik anemisi
• Bazı hemoglobinopatiler,
• Bazen hipertiroidizm.

Ortalama eritrosit hemoglobini (MCH, OEHb)

Erişkinde 26-34 pg

MCH’nin arttığı durumlar

• Pernisiyöz anemi ve makrositer gebelik anemisi gibi megalositer anemiler,
• Folik asit antagonistleri ile tedavi durumları,
• Protein eksikliği anemisi,
• Sferositoz durumları,
• Alkol tüketimi,
• Menapoz sonrası,
• Oral kontraseptif kullanımı,
• Artmış yaş.

MCH’nin azaldığı durumlar

• Primer demir eksikliği anemisi,
• Kronik hastalık anemisi,
• Talassemi ve bazı hemoglobinopatiler,
• Kanama anemileri,
• İdiopatik hipokrom anemi,
• Gebelik anemisi ,
• Bazen hipertiroidizm.

Ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonu (MCHC)

Erişkinde % 31-37 g

MCHC’nin arttığı durumlar

• Şiddetli ishal, durdurulamayan kusmalar gibi uzun süren dehidratasyon halleri,
• Şiddetli lipemi durumları,
• Sferositoz halleri.

MCHC’nin azaldığı durumlar

• Demir eksikliği anemileri,
• Talassemi ve bazı hemoglobinopatiler
• Kanama anemileri,
• Kronik hastalıklara bağlı anemiler,
• Gebelik hidremisi,
• Su zehirlenmesi.

Eritrosit dağılım genişliği (RDW)

Test edilen tüm eritrositlerin çaplarının değişkenliğidir ve şu formülle hesaplanır:
RDW,% = eritrosit volümünün standart deviasyonu(fL) / MCV (fL) × 100

Referans Değerler: %

Erkek:                 Kadın:
0 – 4 gün : 16.3 -18         0 – 4 gün : 15.8 – 17.8
5 – 8 gün : 15.0 -17         5 – 8 gün : 14.7 – 16.6
9 – 15 gün : 14.9 – 16      9 – 15 gün : 14.8 – 16.3
16- 30 gün : 14.6 – 16    16 – 30 gün : 15.0 – 16.7
1 – 2 ay : 14.7 – 16.2        1 – 2 ay : 14.2 – 15.6
3 – 6 ay : 13.5 – 15.3        3 – 6 ay : 13.6 – 14.8
7 ay – 2 yaş : 13.6 – 15.5    7 ay – 2 yaş : 13.3 – 14.8
3 – 6 yaş : 13.2 – 14.5        3 – 6 yaş :13.0 – 14.2
7 -12 yaş : 13.0 – 14.2        7 -12 yaş : 12.8 – 13.9
13 – 18 yaş : 13.0 – 14.6     13 – 18 yaş : 12.8 -14.4
19 yaş ve üstü : 11.5 – 14.1           11.3 – 14.7

Demir eksikliğinin en erken bulgusu olarak RDW’deki artış kabul edilmekte heterozigot α ve β talasemide ise normal düzeyler görülmektedir.

Ancak çok ender görülen Hemoglobin H ve S Beta Talasemide de yüksek değerler görülebilmektedir.

RDW’nin DEA erken tanısında değerli olduğu konusunda artan sayıda yayınlar vardır

RDW’nin Arttığı durumlar

Eritrosit hücre çapını değiştiren genellikle nutrisyonel anemiler, myelodisplastik, megaloblastik, myelofitizik, sideroblastik anemiler, homozigot talassemiler, bazı hemoglobinopatiler , artmış retikülositoz.

Homojen eritrositlerle karakterli kronik hastalık anemisi, akut kan kaybı, aplastik anemi, talassemi trait, herediter sferositoz, Hb E hastalığı ve taşıyıcılığında normal aralıkta bulunur.

Lökosit sayısı (WBC)

Enfeksiyon ve hastalıklara karşı vücudun primer savunma hücreleridir. Genel olarak bakteryel enfeksiyonlarda arttıkları viral enfeksiyonlarda azaldıkları söylenebilir.

Lökosit sayısında artış (lökositoz)

• Sistemik enfeksiyonlar,
• Lokal enfeksiyonlar,
• Miyokart enfarktüsü,
• Vücut boşluklarına kanama,
• Lösemiler,
• Lökemoid reaksiyon,
• Çok sigara içme,
• Gebelik gibi,
• Akut hemoliz, akut hemorajileri takiben,
• Splenektomi sonrası erken dönemde,
• Egzersiz,
• Mensturasyon,
• Soğuğa maruz kalma,
• Anestezi,
• Doğum,
• Paroksismal taşikardi,
• Güneş ışığına maruz kalma, UV radyasyon,
• Epilepsi,
• Kusma, bulantı,
• Elektrik şoku, kabakulak,
• Su çiçeği, kronik enfeksiyonlar,
• Lenfomalar,
• Doku nekrozları,
• Kemik iliğini tutan bazı tümörler,
• İlaç ya da metabolik intoksikasyon, hipersensitivite reaksiyonları.

Lökosit sayısında azalma (lökopeni)

• Tifo ve paratifo
• Bruselloz
• Miliyer tüberküloz
• Bazı virüs ve riketsiya hastalıkları
• Aplastik anemi, pernisiyöz anemi
• Alösemik lösemi
• Septisemi
• Çok uzun süren bakteryel enfeksiyonların sonunda,
• Hipersplenizm,
• Gaucher’s hastalığı,
• Felty’s sendromu,
• Chediak-Higashi sendromu,
• Paroksismal noktürnal hemoglobinüri,
• İyonize radyasyon nedeniyle,
• Anaflaktik şok ve SLE neticesinde.

Referans değeri: x K /µL

Erkek:                  Kadın:
0 – 1 gün : 9.0 – 34.0       0 – 1 gün : 9.0 – 30.0
2 – 14 gün : 5.0 – 21.0       2 – 14 gün : 5.0 – 21.0
15- 29 gün : 5.0 – 20.0    15 – 29 gün : 5.0 – 20.0
1 – 11 ay : 5.0 – 17.0          1 – 11 ay : 5.0 – 17.0
1 – 2 yaş : 6.0 – 13.0         1 – 2 yaş : 6.0 – 13.0
3 – 11 yaş : 5.0 – 11.0        3 -11 yaş : 5.0 – 11.0
12 – 15 yaş : 4.7- 9.9        12 – 15 yaş : 4.7- 9.7
16 yaş ve üstü : 3.7 -10              3.9 – 10.5

Trombosit sayısı (PLT)

Pıhtılaşmaya ve kanamanın durmasına yardımcı olan hücrelerdir. Değişik pıhtılaşma ve kanama bozukluklarında kullanılır.

Bazı araştırmacılar MPV yani mean platelet volume= ortalama trombosit hacmi parametresini trombositoz ve trombositopeni tanısında oldukça yardımcı olarak belirtmektedirler.

Erişkinde 150.000 – 450.000 /mm3

Trombosit sayısının fazla olması (trombositoz)

• Özellikle femur boynu kırığı gibi kemik kırıkları,
• Cerrahi girişimlerden sonra 7. ve 20. günler arasında akut trombositoz
• Miyeloproliferatif hastalıklar,
• Hodgkin hastalığında kronik trombositoz ,
• Polisitemi vera,
• Enflamatuar hastalıklar,
• Malign hastalıklar,
• Egzersiz sonrası
• Trombositopeni iyileşmesinde.

Trombosit sayısının az olması (trombositopeni)

Herediter Trombositopeni:
• Wiscott-Aldrich sendromu,
• İzole trombositopeni,
• May-Hegglin anomalisi,
• Hb Köln,
• Bernard-Soulier sendromu,
• Chediak-Higashi sendromu,
• Fanconi sendromu.

Edinilmiş Trombositopeni:
• İmmun trombositopenik purpura,
• İmmunolojik hastalıklar,
• İdiopatik aplastik anemi,
• Myelofitizik proses,
• Megaloblastik anemiler,
• Şiddetli demir eksikliği anemisi,
• Mikroanjiopatik hemolitik anemi,
• Splenomegali,
• Dalağın neoplastik hastalıkları,
• Enfeksiyonlar,
• DIC,
• İzoimmunizasyon,
• Karaciğer hastalıkları,
• Üremi,
• Masif kan transfüzyonları,
• Eklampsi,
• X-Işını gibi fizik ajanlara maruz kalma,
• Septisemi,
• Tifo gibi enfeksiyonlar.

 

Yorum Yaz - Soru Sor