Katarakt Nedir, Neden Olur, Nasıl Görür, Ameliyatı ve Sonrası

Katarakt gözdeki merceğin bulanık veya opak hale geldiği, görme azalmasına neden olan ve sık görülen bir göz hastalığıdır.

Katarakt kelimesi, 15. yüzyıldan bu yana bu hastalık için kullanılsa da,bu hastalık çok daha eski zamanlardan beri tanınmış ve cerrahi olarak tedavi edilmiştir.

“Özel Hayat Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Op.Dr.Üzeyir ÖZLÜK” Katarakt hastalığı hakkında bilgiler verdi.

 

Lens gözün normalde berrak olan kısmıdır. Göz içine giren ışık ışınlarını gözün arkasındaki ışığa duyarlı doku olan retina üzerine yoğunlaştırır.

Retinanın üzerinde berrak bir görüntü elde etmek için gözün  önündeki objektifin berrak ve transparan olması gerekir.

Retinaya çarpan ışık retinada kimyasal bir reaksiyon başlatır. Kimyasal reaksiyon, sırayla, optik sinir yoluyla beyine taşınan bir elektriksel tepki başlatır. Beyin daha sonra gözün gördüğü şeyi yorumlar.

Katarakt nedir ve hasta nasıl görür ?

Lensin normal şeffaflığını kaybetmesine katarakt denir. Katarakt hafif, orta veya şiddetli olabilir. Erken veya ileri olabilir.

Lens tamamen opak ise buna “matür katarakt” denir. Opak olmayan herhangi bir katarakt ise “immatür katarakt” olarak adlandırılır. Çoğu olgun katarakt beyaz renktir.

Lens katarakt dolayısıyla bulutluysa, retinanın çizdiği görüntü de bulanık veya bozuk olacak ve görüntü bulanık olacaktır. Görme bozukluğunun derecesi merceğin bulutluluk derecesine bağlıdır.

Katarak kimlerde sıktır ve bulaşıcı bir hastalık mıdır ?

Çoğu katarakt yaşlanma ile ilgilidir. Katarakt yaşlı insanlarda çok yaygındır. 80 yaşına geldiğinde insanların % 50’sinden fazlasında ya bir ya da iki gözde bir miktar katarakt gelişecektir.

95 yaşına gelindiğinde bu yüzde neredeyse % 100’e yükselir.

Katarakt, her iki göz de olabilir. Bir gözünde katarakt olan bireylerde genellikle diğer gözde de katarakt gelişir.

Katarakt bulaşıcı değildir ve bir gözden diğerine veya kişiden kişiye yayılmaz. Katarakt gözün anormal yırtılmasına neden olmaz, acı vermez, gözlerde kaşıntı veya kırmızılık yapmaz.

Görme katarakt’lı birçok insanda iyileştirilebilmesine rağmen, yaşla ilişkili katarakt dünyadaki körlüğün en yaygın nedenidir, zira öncelikle birçok üçüncü dünya ülkesi uygun ve yeterli cerrahi hizmetlerden yoksundur.

Günümüzde modern teknoloji ve gelişen tedavilerle yaşam süresi arttıkça yaşla ilişkili katarakt insidansı da artmaya devam etmektedir.

Katarakt türleri nelerdir ?

Katarakt’lar, lens içindeki anatomik konuma, merceğin bulutlanma derecesine veya katarakt nedenine göre sınıflandırılabilir.

Lensin bulutlanması sadece çekirdekte gerçekleşebilir ve bu durumda “nükleer katarakt” terimi kullanılır.

Bulutluluk sadece lens korteksinde meydana gelirse, buna “kortikal katarakt” denir.

Lensin berraklığının kaybı öncelikle kapsülde veya bitişiğindeyse, “subkapsüler katarakt” terimi kullanılır.

Yaşla ilgili en yaygın katarakt türü bazen “senil katarakt” olarak adlandırılır. Kataraktın bu türü esas olarak lensin çekirdeğini tutar.

Katarakt için risk faktörleri nelerdir ve neden olur ?

Lens çoğunlukla su ve proteinden oluşmuştur.

Protein, lensi net tutan ve ışığın net bir görüntüyü retina yüzeyine odaklaması için geçirmesine izin veren belirli bir şekilde düzenlenmiştir. Yaşlandıkça, bazı proteinler bir araya gelir ve lensin küçük bir bölümünde bulutlanmaya yol açar. Yaşa bağlı kataraktın sebebi budur.

İleri yaş, katarakt gelişimi için en önemli risk faktörüdür.

Ailede erken gelişen katarakt öyküsü, diyabet, tütün kullanımı, güneş ışığına uzun süre maruz kalma ve göz travması diğer risk faktörleridir.

Gözün künt veya delici yaralanması yaralanmadan hemen sonra veya birkaç hafta ile yıl sonra katarakt ile sonuçlanabilir.

İyonlaştırıcı radyasyona (X-ışını), kızılötesi radyasyona (cam üfleyicilerde olduğu gibi) veya morötesi radyasyona aşırı maruz kalınması da katarakt’a neden olabilir.

Katarakt gelişimiyle ilişkili birçok genetik hastalık da vardır. Bunlara miyotonik distrofi, galaktozemi, homosistinüri, Wilson hastalığı ve Down sendromu dahildir.

Herpes simplex, kızamıkçık, toksoplazmoz, sifiliz ve sitomegalik inklüzyon hastalığına sahip konjenital enfeksiyonlar da katarakt ile sonuçlanabilir.

Uzun süre kullanımlarda sekonder katarakt’lara neden olabilen birçok ilaç vardır. Bunların en yaygın olanları çok çeşitli tıbbi durumlar için kullanılan prednizon gibi oral kortikosteroid’lerdir.

Atopik dermatit, hipotiroidizm ve hiperparatiroidizm erken katarakt gelişimi ile ilişkilidir.

Katarakt

Katarakt belirtileri nelerdir ?

Katarakt rutin olarak rahatsızlık vermez, göz ağrısına neden olmaz veya gözün dış görünüşünü değiştirmez.

Erken dönemde semptomlar fark edilmez.

Katarakt daha ileri hale geldiğinde, görme berraklığı azalır, gözlüklerle tamamen düzeltilemez ve fark edilir. Kontrast hassasiyetinde bir kayıp vardır, böylece gölgeler ve renk görüşü daha az canlı olur.

Rahatsız edici parıltılar oluşabilir. Işık çevresinde halo gözlemlenebilir.

Gece görüşü azalır.

Katarakt olgun ve beyaz olmadıkça normal görünür.

Göz doktorları katarakt’ı nasıl teşhis eder ?

Katarakt’ın rutin göz muayenesinde bir oftalmolog  tarafından teşhis edilmesi kolaydır.

Katarakt tedavisi nasıldır ?

Hastaların katarakt varlığına verdikleri cevaplar değişkendir.

Tek gözdeki katarakt, bir hastaya çok rahatsızlık verirken, başka bir hastada belirgin semptomlara neden olmayabilir.

Katarakt genellikle göze zarar vermez, bu nedenle hasta uygun olduğunda ve katarakt günlük aktivitelere müdahale ediyorsa ameliyat edilebilir. Çoğu durumda, katarakt ameliyatını geciktirmek, gözünüze uzun süreli zarar vermez veya ameliyatı daha zor hale getirmez.

Gözün merceği ışığı retinal yüzeye doğru odaklamak için gerekli olduğu için kataraktın çıkarılması lensin çıkarılmasını gerektirir, modern katarakt cerrahisi, lensin çıkarılmasını ve göze yeni bir yapay lens yerleştirilmesini sağlar. Bu lensin boyutu, şekli ve gücü ile ilgili ölçümler cerrahiden önce alınacaktır.

Fako ameliyatı

Katarakt ameliyatının yapılışı, riskleri nelerdir, sonrası iyileşme süresi ne kadardır ?

Katarakt cerrahisi genellikle lokal anestezi altında ayakta tedavi olarak uygulanır.

Günümüzde çoğu katarakt cerrahisi, fako emülsifikasyonu ile küçük bir kesi ile veya başka yöntemlerle hafifçe daha büyük bir kesi ile yapılır.

Vakaların % 95’inden fazlasında, katarakt çıkartmasıyla aynı zamanda lens implantı veya göziçi lens olarak bilinen yeni bir lens yerleştirilir. Yeni lens gözün içinde hissedilmez.

Çoğu hastanın faaliyetlerini yalnızca birkaç gün sınırlaması gerekir ve iyileşme süresi kısadır.

Modern teknikler katarakt cerrahisini oldukça güvenli hale getirmiş olmasına rağmen, komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Kanama, enfeksiyon, gözdeki kataraktın bir kısmının kaybı, göz içi lensin yer değiştirmesi, glokom ve retina dekolmanı olası risklerdir.

Neyse ki, tüm bu komplikasyonlar nadirdir ve genellikle kontrol altına alınabilir.

Körlük katarakt cerrahisinin nadir bir komplikasyonudur.

Modern katarakt cerrahisi, göz içi lensi desteklemek için lens kapsülünün bir bölümünü göz içine bırakmayı içerir. Bu kapsül daha sonra bulutlanabilir ve lazerle kapsülün açılması gerekebilir. Bu ayaktan ameliyata YAG lazer kapsülotomi denir. Ağrısızdır ve nadiren artan göz basıncına veya diğer göz problemlerine neden olur.

Katarakt’ın komplikasyonları nelerdir ?

Bazen, çok yoğun bir katarakt, boyut olarak büyür ve göz içindeki sıvı drenajını etkiler.

Buna ek olarak, ileri bir katarakt göze protein sızmasıyla gözün iltihabına neden olabilir. Doktorunuz size bu olasılıkları bildirir ve görme azalması sizi rahatsız etmese bile bu komplikasyonları önlemek için ameliyat önerebilir.

Katarakt’ların prognozu nedir ?

Katarakt’ın ilerleme hızı genelde öngörülebilirdir ve ameliyat, vakaların çoğunun görüşlerinin geri dönüşümünde başarılıdır.

Katarakt’ın önlenmesi mümkün müdür ?

Herkeste uzun yaşarsa katarakt gelişecektir. Kaçınılmaz olanı önleyen bilimsel olarak kanıtlanmış bir yöntem yoktur.

Katarakt’ın ilerlemesi, aşırı miktarda mor ötesi ışıktan kaçınılarak, sigara içmeyerek, göz travmasını önleyerek ve sağlıklı bir diyet yaparak yavaşlatılabilir.

Güneş ışığına maruz kalınacaksa UV korumalı güneş gözlüğü takmak faydalı olabilir.

 

 

Yorum Yaz - Soru Sor