Kreatin Kinaz (CK) Testi Nedir, Neden Yapılır ? & CK Yüksekliği Nedenleri

Kreatin Kinaz (CK) veya kreatin fosfokinaz, birçok dokuda bulunsa da başlıca çizgili kas hasarına sebep olan her türlü hastalığın ve miyokardial enfarktüs’ün teşhisi ve takibi amacıyla kullanılır.

Başta çizgili kas, beyin ve kalp dokusu olmak üzere pek çok dokuda bulunan, enerji metabolizması ile ilişkili bir enzimdir. Reversible olarak kreatin’i ATP ile fosforilasyona uğratarak fosfokreatin’e dönüştürür.

Geçmişte bu enzim için kullanılmış olan kreatin fosfokinaz adlandırması, terminolojik olarak yanlışlık içerdiğinden günümüzde kullanılmamaktadır.

Kreatin kinaz, 2 alt üniteden oluşur. Bu alt ünitelerden biri B (brain) diğeri M (muscle) olarak adlandırılır. Bu alt ünitelerin bir araya gelerek, BB , MB, MM şeklinde 3 farklı dimer, yani izoenzim oluşturması mümkündür.

CK-BB  en fazla beyin, prostat, bağırsaklar, akciğerler, mesane, uterus, plasenta ve tiroit bezinde; CK-MM ise ağırlıklı olarak iskelet ve kalp kasında bulunur.

CK-MB’nin en yüksek oranda bulunduğu doku kalp kasıdır. Kalp dokusunun farklı kısımlarında bulunma oranı % 25-46 arasında değişir.

Buna karşılık iskelet kasında bulunma oranı genellikle % 5’ten düşüktür.

Makro CK, CK enziminin immünglobulinlerle kompleks oluşturması veya mitokondriyal CK izoenzimlerinin oligomerler oluşturması sonucunda meydana gelen bir durumdur.

Bazen total CK aktivitesi yüksekliğine, bazen de izoenzim aktivitesi ölçümlerinde yalancı yüksekliklere sebep olması nedeniyle önem taşır.

Makro CK’ya en sık olarak gastrointestinal adenoma ve karsinomalar, miyokardiyal ve vasküler hastalıklar gibi yaşamı tehdit eden önemli hastalıklarda rastlanır.

Kreatinin kinaz aktivitesi ölçümü, klinik uygulamada en fazla kas hastalıklarının tanısında kullanılır.

Geçmişte CK-MB izoenzimi ile birlikte miyokard enfarktüsünün tanısı ve takibi amacıyla kullanılmış olmakla birlikte, CK-MB aktivitesi ölçümü miyokard enfarktüsü tanı kriterleri arasından çıkarılmış olduğundan, günümüzde yerini büyük ölçüde Troponin I ve T analizlerine bırakmıştır.

Miyokard enfarktüsü sonrasında serum CK aktivitesi, hasarın başlamasından 4-8 saat sonra yükselmeye başlar. Maksimum aktiviteye 12-24. saatler arasında ulaşılır. Yaklaşık 3-4 gün içinde aktivite normal sınırlara döner.

Değerlendirme:

Travmalar, cerrahi müdahaleler, herhangi bir nedenle meydana gelen miyopatik hastalıklar (rabdomyolizis, polimiyozit, dermatomiyozit, miyokardit), müsküler distrofiler (Duchenne ve Becker), Reye sendromu, malign hiperpireksi, uzun süreli hipotermi, hipotiroidizm, enfeksiyonlar, konjestif kalp yetmezliği, kardiyak defibrilasyon uygulanması, pulmoner emboli, generalize konvülsiyonlar, yaygın beyin enfarktüsü, şiddetli egzersiz, intramüsküler enjeksiyonlar, kanda total CK aktivitesinde artışa neden olur.

Özellikle Duchenne tipi olmak üzere bütün müsküler distrofilerde, total CK aktivitesi çok yüksek bulunur.

Duchenne tipi müsküler distrofi, X kromozomuna bağlı genetik bir hastalık olduğundan, kadınlarda taşıyıcılığı, erkeklerde ise hastalığı görülür.

Hastalarda, referans aralık üst sınırının 50 katına varan yüksek değerlere sıklıkla rastlanır. En yüksek değerlere bebeklik ve çocukluk (7-10 yaş arası) dönemlerinde rastlandığı halde, hastalığın ilerleyerek fonksiyon gören kas dokusunu azaltması sonucunda total aktivite düşmeye başlar.

Ancak uzun bir fiziksel inaktivite döneminden sonra normal aralık sınırları içinde değerler de ölçülebilir. Referans aralık sınırlarının altındaki aktivite ölçüm sonuçlarının klinik olarak fazla bir anlamı yoktur.

Genellikle, kas kitlesinde azalma ve sedanter yaşam tarzına bağlı olarak CK aktivitesi düşük bulunabilir.

Numune:

Serum.

Referans aralığı:

 

Bunları da Merak Edebilirsiniz;

“Kalp Krizi (Miyokard İnfarktüsü) Nedir ?”

“Bruselloz Nedir, Peynirle Geçer mi ?”

“Diyabet Belirtileri ve Tedavisi”

“Ceviz Saç Dökülmesinde Faydalı mı ?”

“Sivilce Nasıl Geçer ?”

“Mantar Zehirlenmesi Neden Öldürür ?”

“Fındık Kalbi Korur mu ?”

“Selülit Nedir, Nasıl Geçer ?”

“CA 125 Testi Ne İçin İstenir ?”

“Pankreas Kanseri Nedir ?”

“Kistik Fibrozis ve Ter Testi Nedir ?”

“Karaciğer Yağlanması Neden Olur ?”

“Meme Kanseri Belirtileri Nelerdir ?”

“Akciğer Kanserinde Yaşam Süresi Ne kadardır ?”

“Evde Uyuşturucu Testi Nasıl Yapılır ?”

“Sürekli Yorgunluk Neden Olur ?”

“ALT testi Ne İşe Yarar ?”

“Hacamatın Faydaları ve Zararları Nelerdir ?”

 

Yorum Yaz - Soru Sor