Serbest (Free T4) Testi Nedir, Neden Yapılır ? & Hipotiroidizm ve Hipertiroidizm Nedir ?

Serbest veya Free T4 testi, tiroit bezinin hormon üretim faaliyetinin değerlendirilmesi, hipotiroidi veya hipertiroidi olasılıklarının araştırılması ve hastaların takibi amacıyla kullanılır.

Genel bilgiler:

Tiroit bezi tarafından sentezlenen T3 ve T4 hormonları bütün vücutta gelişmenin, metabolizmanın ve nöral aktivitenin düzenlenmesinde rol oynar.

T3 hormonu, T4’e göre metabolik olarak daha aktif olmakla birlikte, etkisi daha kısa sürer.

Tiroit hormonlarının sentezi iyoda gereksinim gösterir.

Tiroit hormonları dışında, iyoda bağımlı olarak üretilen ve biyolojik role sahip başka hormon veya molekül grubu bilinmemektedir.

Su ve gıdalarla alınan iyot, tiroit peroksidaz enziminin rol aldığı bir reaksiyon ile organik iyota dönüştürülerek tiroit dokusunda konsantre edilir.

İyodu bağlayarak depolayan tiroglobulin, tiroit dokusunda yer alan foliküllerde bulunan, çok miktarda tirozin içeren bir glikoproteindir.

Tiroglobulin içinde bulunan tirozin rezidülerine 1 iyot bağlanmasıyla monoiyodotironin (MIT), iki iyot bağ- lanmasıyla diiyodotironin (DIT) oluşur. Daha sonra bu moleküller birleşerek triiyodotironin (T3) ve tiroksin (T4) moleküllerini oluşturur.

Gereksinim durumunda, folikül hücreleri, tiroglobulini minik kolloid damlacıkları halinde endositoz yoluyla içine alarak T3 ve T4 hormonlarını serbest hale getirir. Serbest halde kana salgılanan bu hormonlar çok büyük oranda hormon bağlayan proteinlere bağlanır.

Tiroksin bağlayan globulin (TBG), tiroksin bağlayan prealbümin (transthyretin) ve albümin, tiroit hormonlarını bağlayarak kanda taşınmasını sağlayan başlıca proteinlerdir.

Tiroit hormonlarının yaklaşık % 75 kadarı TBG’e bağlı olarak taşınır.

Transtiretin, tiroit hormonlarını daha yüksek bir afiniteyle bağlamakla birlikte, bağlama kapasitesi düşüktür.

Total T3’ün % 0.3, total T4’ün % 0.03 kadarı serbest halde bulunur.

Başta hamilelik olmak üzere bazı özel durumlar dışında serbest hormon konsantrasyonları, genellikle total hormon konsantrasyonları ile denge içinde bulunur. Bu hormonların yalnızca serbest formları biyolojik aktiviteye sahiptir.

Hipotiroidizm

Kanda tiroit hormonu konsantrasyonu düşüklüğü sonucunda ortaya çıkan bir hastalık tablosudur. Genel olarak fiziksel ve mental aktivitede yavaşlamaya neden olur.

Yorgunluk, bitkinlik, iştahsızlığa rağmen kilo alma, soğuğa tahammülsüzlük, ciltte kuruma, saçlarda ve kıllarda azalma, uykusuzluk, kas ve eklem ağrıları, ekstremitelerde güçsüzlük, depresyona eğilim, emosyonel labilite, mental durgunluk, unutkanlık, hafıza zayıflaması, zihinsel konsantrasyon azalması, kabızlık, fertilite azalması, kadınlarda menstruel düzensizlik, terleme azalması, ciltte his azalması, bulanık görme, işitme azalması, boğazda dolgunluk hissi ve ses kısıklığıdır.

Hipotiroidi sebebinin Hashimoto tiroiditi olması durumunda, boğazda dolgunluk hissi, tiroit bezinde ağrısız büyüme, bitkinlik, boğaz ağrısı ve hafif ateş gibi bulgular daha sık görülür.

Hipotermi, kilo artışı, konuşmada ve vücut hareketlerinde yavaşlama, ciltte kuruma, solukluk, saçlarda kabalaşma ve kırılma eğilimde artma, saçlarda ve vücut kıllarında seyrekleşme, yüz ifadesinde donukluk ve kabalaşma, göz çevresinde şişlik, dilde büyüme, ses kısıklığı, sistolik kan basında azalma, diastolik kan basıncında artma eğilimi, nabızda yavaşlama, perkardial efüzyon, karında gerginlik ve ascites birikimi, ödem ve reflekslerde yavaşlama hipotiroidide tespit edilebilen klinik bulgulardır.

Anemi, dilüsyonel hiponatremi, hiperlipidemi ve kretinin konsantrasyonunda geçici artış hipotiroidiye eşlik eden başlıca metabolik değişikliklerdir.

Primer hipotioidizmin en sık rastlanan sebebi Hashimoto tiroiditi olarak da adlandırılan otoimmun tiroidittir.

Otoimmun tiroiditin en karakteristik laboratuvar bulguları tiroit peroksidaz ve tiroglobulin antikorlarının varlığıdır.

Postpartum tiroidit, subakut granulomatöz tiroidit, amiadoron, alfa interferon, talidomid, lityum ve stavudin gibi ilaçların kullanımı da hipotiroidiye yol açan nedenler arasında sayılabilir.

Radyoaktif iyot tedavisi ve cerrahi olarak tiroit dokusunun çıkarılması ise hipotiroidi ile sonuçlanan başlıca iatrojenik nedenlerdir.

Hipofiz adenomları, hipotalamus tümörleri, kafaya yapılan ışın tedavileri, Sheehan sendromu, dopamin ve lityum tedavileri ve nadir görülen bazı genetik defektler merkezi sinir sistemi ile ilişkili düzenleyici mekanizmaları bozarak hipotiroidiye yol açan nedenler olarak sayılabilir.

Değerlendirme:

Serum T3 ve T4 konsantrasyonlarının yüksekliği, primer hipertiroidizme ek olarak akut tiroiditlerde de görülür. Serbest formları aktif olduğundan, klinik tablonun değerlendirilmesinde, bu hormonların total formlarının yerine serbest formlarının ölçümü daha fazla tercih edilir.

Total T3 ve T4 konsantrasyonu yüksekliği, öncelikle hipertiroidizm olasılığını akla getirmekle birlikte, bağlayıcı protein konsantrasyonunda yükselme ile de ilişkili olabileceği de dikkate alınmalıdır.

Hamilelik ve estrojen tedavisi, bağlayıcı protein konsantrasyonunu en fazla yükselten durumlardır.

Hipertiroidizm vakalarında T3 ve T4 genellikle beraberce yüksek bulunduğu halde, T3 toksikozu olarak adlandırılan ve seyrek görülen bir grup hipertiroidizm vakasında tek başına T3 konsantrasyonu yüksek bulunabilir.

Kan konsantrasyonunun düşüklüğü yani hipotiroidizm, yetişkinlerde miksödem, yeni doğanlarda kretinizm tablosuna neden olur.

Kronik hastalığı olan veya uzun süre hastanede yatmış olan kişiler ötiroid olsalar bile total T3 ve T4 konsantrasyonlarında düşme meydana gelebilir.

Ayrıca TBG ve diğer taşıyıcı proteinlerin konsantrasyonunun azaldığı durumlarda da (genetik TBG düşüklüğü, nefrotik sendrom vb.) total T3 ve T4 konsantrasyonlarının referans aralık sınırları altında olduğu görülebilir.

T3 otoantikorlarının varlığında ise total T3 konsantrasyonu yüksek, total T4 normal sınırlar içinde bulunabilir.

Gebelik döneminde tiroit hormonları:

Tiroksin bağlayan globulin konsantrasyonundaki artışa bağlı olarak gebeliğin birinci trimestirinden itibaren total T3 ve total T4 konsantrasyonları yükselmeye başlar.

Gebeliğin birinci trimestri boyunca plazma hCG konsantrasyonundaki yüksekliğe paralel olarak FT4 konsantrasyonunda, hafif derecede geçici bir artış meydana gelir.

Aynı zamanda TSH konsantrasyonu da bir miktar düşme gösterebilir.

Numune:

Serum (kırmızı veya sarı kapaklı tüp).

Referans Aralıkları :

0-3 gün kadın  0.88-1.93 ng/dL

4-29 gün kadın  0.61-1.93 ng/dL

1-11 ay kadın  0.88-1.84 ng/dL

1-5 yaş kadın  1.02-1.72 ng/dL

6-10 yaş kadın  0.82-1.58 ng/dL

11-15 yaş kadın  0.79-1.49 ng/dL

16-18 yaş kadın  0.83-1.44 ng/dL

1-3 gün erkek  0.80-2.78 ng/dL

4-29 gün erkek  0.48-2.32 ng/dL

1-11 ay erkek  0.76-2.00 ng/dL

1-5 yaş erkek  0.90-1.59 ng/dL

6-10 yaş erkek  0.81-1.68 ng/dL

11-15 yaş erkek  0.92-1.57 ng/dL

16-18 yaş erkek  0.92-1.53 ng/dL

19-99 yaş  0.93-1.77 ng/dL

 

 

Serbest (Free T4) Testi Nedir, Neden Yapılır ? & Hipotiroidizm ve Hipertiroidizm Nedir ?” için bir yorum

%d blogcu bunu beğendi: