Tansiyon Kaç Olmalı, Normal Değerleri Nedir ?

Yüksek Tansiyon yani Kan Basıncı yüksekliği, tıp dilinde Hipertansiyon, zamanla kalbin iş yükünü artırır ve atar damarların çeperinde zarara yol açar.

Böylece tansiyon yüksekliği zamanla başta kalp, böbrek, göz ve beyine kan götüren atar damarlarda harabiyet oluşumu ile başta felç yani inme, kalp krizi ve böbrek yetmezliği gibi ağır hastalıklara yol açar.

Bu yazımızda tansiyon ile ilgili merak ettiğiniz her sorunun yanıtını bulabileceksiniz.

Tansiyon Nedir ?

Tansiyon yani Kan Basıncı, kalbimizin kanı vücudumuza pompalamak için kasılmasından doğar ve kanın damar duvarına yaptığı basınca denir.

Sistolik (Büyük) ve Diyastolik (Küçük) Tansiyon Nedir ?

Kan basıncı kalbimizin kasılması sırasında artar ve gevşemesi sırasında azalır.

Kasılma sırasında, artmış olan kan basıncına sistolik kan basıncı ya da büyük tansiyon, gevşeme sırasında azalmış olan kan basıncına ise diyastolik kan basıncı yada küçük tansiyon denir.

Normal Kan Basıncı (Tansiyon) Değerleri Kaç Olmalıdır ?

Kan basıncı için normal değerler yaşa bağlı değişir.

Erişkinlerde büyük tansiyon 120 mmHg‘nın, küçük tansiyon ise 80 mmHg‘nın altında olmalıdır.

Bazen bu değerler 120/80 veya 12/8 olarak da tarif edilebilir.

Yüksek Tansiyonun  Görülme Sıklığı Nedir ?

Yüksek tansiyon toplumda oldukça sık görülen bir durumdur.

Türkiye’de her 3 erişkinden 1’nde hipertansiyon görülür.

Kadınlarda daha sık görülür ve yaş arttıkça sıklığı da artar.

Tansiyon Gün İçinde Değişir mi ?

Evet.

Kan basıncı genellikle sabah saatlerinde yüksek iken akşama doğru ve uyku sırasında daha düşüktür.

Gün içerisindeki çeşitli aktiviteler de kan basıncı değerlerinde belirgin değişiklikler yapar.

Örneğin yürüyüş sırasında büyük tansiyon 12, küçük tansiyon ise 6 mmHg civarında yükselir.

Bununla beraber sağlıklı kişilerde bu değişiklikler ıstırahat halinde tekrar normale dönmelidir.

Tansiyon Neden Yükselir ?

Yüksek tansiyon hastaların yaklaşık % 90’ında hipertansiyon’un nedeni bilinmez. Buna esansiyel veya primer hipertansiyon denir.

Geri kalan % 10 hastada ise hipertansiyon’un nedeni ortaya konabilir. Buna da sekonder hipertansiyon adı verilir.

Sekonder hipertansiyon’un en sık nedenleri ise şunlardır:

Çok tuzlu gıdaların tüketilmesi
Böbrek hastalıkları
Böbrek üstü (adrenal) bezin hastalıkları (feokromasitoma gibi)
Böbrek damarlarının daralması
Doğuştan büyük atar damarın (aortun) bir bölümünün dar olması
Tiroid bezi hastalıkları
Bazı ilaçlar (romatizma ve depresyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar gibi)

 

Tansiyon Yükselmesi Neden Önemlidir, Nelere Yol Açar ?

Kan basıncı yüksekliği (hipertansiyon) kalbin iş yükünü artırır ve atar damarlarda zarara yol açar. Kalp, böbrek, göz ve beyin damarları bu yüksek basınca uzun yıllar boyunca sessizce direnebilir. Bu nedenle kan basıncındaki yükselme yıllarca, belirti vermeden, tamamen sinsice ilerleyebilir.

Ancak zamanında tanısı konup tedavi edilmezse bu yükseklik zamanla inme, göğüs ağrısı, beyinde anevrizma çatlaması, beyin kanaması, kalp krizi ve böbrek yetersizliği gibi ölümcül olaylara yol açabilir.

Tansiyon Yüksekliği ve Nedenlerinin Tanısı Nasıl Konur ?

Kan basıncı yüksekliği tanısı koldan yapılan tansiyon ölçümleri ile konur.

Tansiyon yüksekliği tesbit edildiğinde hekimler nedenin belirlenmesi için detaylı bir öykü ve muayene sonrasında bazı laboratuvar tetkikleri isterler.

Bazen de serotonin, norepinefrin, VMA, metanefrin gibi özel testlere gerek duyabilirler.

Tansiyon Yüksekliği Nasıl Tedavi Edilir ?

Sekonder hipertansiyon vakalarının çoğu girişimsel yöntemler veya ilaç tedavisi ile tedavi edilebilir.

Örneğin böbrek damarlarına giden atar damarda darlık varsa balonla açılabilir veya cerrahi olarak düzeltilebilir. Hipertiroidi varsa ilaç tedavisiyle ortadan kaldırılabilir. Böbreküstü bezi tümörü varsa ilaçlarla veya ameliyatla düzeltilir.

Primer hipertansiyon ise yine doktor tarafından hastanın yaşı ve mevcut diğer hastalıkları göz önüne alınarak seçilen anti-hipertansif ilaçlarla kontrol altında tutulur.

Kimler Yüksek Tansiyon Riski Altındadır ?

Yüksek tansiyon riskini arttıran bir çok faktör söz konusudur:

Yaş

Yüksek tansiyon görülme oranı ilerleyen yaşla birlikte artar.

Cinsiyet

50 yaşın altında erkeklerde daha sık iken, 55 yaşından sonra ise kadınlarda daha fazla görülür.

Genetik

Yüksek tansiyonlu kişilerin yaklaşık % 60’ında ailede de tansiyon yüksekliği söz konusudur.

Obezite (aşırı şişmanlık)

Şişmanların yaklaşık % 40’ında yüksek tansiyon görülür.

Diyabet, aşırı tuz tüketimi, fiziksel aktivite azlığı, alkol tüketimi ve stresli yaşam da riski artıran diğer faktörlerdir.

Büyük (Sistolik) Tansiyon mu, Küçük (Diyastolik) Tansiyon mu Daha Önemlidir ?

Eskiden küçük tansiyonun daha önemli olduğu sanılırdı ama son yıllarda büyük (sistolik) tansiyonun da en az küçük (diyastolik) tansiyon kadar önemli olduğu anlaşılmıştır.

 

Tansiyonda Beslenme Nasıl Olmalı, Korunma Yolları Neler ?

Eğer kilolu iseniz, kilo verip, vücudunuzun yağ dokusunu azaltarak, kalbinizin yükünü azaltın.

Düşük yağlı, düşük kolesterol‘lü diyet uygulayın.

Egzersiz yapın

Zorlanmadan yapabileceğiniz (yüzme, yürüyüş, balık tutma, golf) egzersizler hem tansiyondan korunmanızda faydalıdır hem de kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar ve kalori harcamanızı artırır.

Aşırı tuz alımından kaçının

Aşırı tuzlu beslenme, kan damarlarınızın çevresinde de su birikimine, böylece daha kolay daralmasına neden olur. Sofrada tuz kullanmamak ve ekmeği tuzsuz yemek yeterli olabilmektedir. Yemeğe pişerken az miktarda tuz eklenebilir.

Hipertansiyon hastası iseniz turşu, konserve yiyecekler, tuzlu kuru yemişler, salam, sucuk, pastırma gibi tuzlu gıdalardan uzak durun.

Potasyum ve kalsiyum‘dan zengin gıdaları (meyve ve sebzeler, özellikle, portakal mandalina, greyfurt, muz, domates, patetes) bolca tüketin.

Sigara tek başına bile koroner arter hastalığı ve kalp krizi için önemli bir diğer risk faktörüdür. Ayrıca damarlarınızda spazma yol açarak kan basıncınızın kontrol edilmesini güçleştirir. Eğer sigara içiyorsanız, derhal bırakın.

Tansiyon İlaçları Nasıl Etki Eder ?

Kan basıncını düşüren pek çok ilaç vardır.

Diüretik yani idrar söktürücü ilaçlar hipertansiyon tedavisinde etkin biçimde kullanılmaktadır. Aşırı su ve tuz yükünü idrar yolu ile atarak kan basıncınızın düşürülmesine yardımcı olurlar. Etki süreleri ve etkinlikleri değişik pek çok idrar söktürücü ilaç mevcuttur.

Bazı ilaçlar ya merkezi sinir sistemi yolu ile ya bazı hormonların etkisini bloke ederek, yada direkt olarak damarlarınıza etki ederek kan basıncınızı düşürür.

Tansiyon İlaçları Bırakılabilir mi ?

Bu ilaçların etkileri ilaca devam ettiğiniz süre için geçerlidir. İlacı kestiğinizde kan basıncınız yeniden (bazen yavaş yavaş günler içerisinde, bazen de hemen) yükselecektir. Bu nedenle ilaçlar tamamen bırakılamaz.

Kan basıncınız düşse bile ilaç tedavisine devam etmeniz gerekir.

Her hastanın vücut özellikleri ve durumu değişik olduğu için, bünyenize uygun, en az yan etki yapan ve etkili ilacı bulmak için doktorunuz ilaç tedavinizi bazen birkaç kez değiştirebilir.

İlaç Tedavisine Bir Kez Başlandığında, Ömür Boyu Devam Etmek Gerekir mi ?

Genellikle evet.

Ancak hafif hipertansiyonu olan hastalarda bir takım genel önlemlere dikkat etmek koşuluyla (diyet, kilo verme, düzenli egzersiz gibi) ilaç tedavisine bir süre ara vererek kan basıncı değerlerini izlemek ve normal değerler saptanırsa ilaç kullanmamak söz konusu olabilir.

Bununla beraber asla kendi kafanıza göre ilacınızı bırakmayın veya değiştirmeyin.

Her ilacın etkisi farklı yolladır, buna hekiminiz karar verecektir.

Tansiyon İçin Dereceler Var mı ?

Kan basıncı ölçümleri normalden evre 2 yüksek tansiyona kadar 4 genel kategoriye ayrılır.

Doğru bir tansiyon ölçümü almak için 3 ya da daha fazla günde 2 ya da daha fazla tansiyon ölçümünün ortalamasına göre okumalar değerlendirmelidir.

İşte 4 kan basıncı kategorisine göre tansiyon değerleri kaç olmalı ve anlamları;

 

Sistolik Kan Basıncı (mmHg) Diyastolik Kan Basıncı (mmHg) Açıklama
120’nin altında 80’in altında Normal kan basıncı
120-129 80’in altında Yüksek kan basıncı
130-139 80-89 Aşama 1 yüksek tansiyon.

Sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürülmeli ve doktora başvurmalı.

140 ya da daha yüksek 90 ya da daha yüksek Aşama 2 yüksek tansiyon.

Sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürülmeli ve doktora başvurmalı.

 

 

 

%d blogcu bunu beğendi: