Total Testosteron Testi Nedir ? & Testosteron Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri

Total Testosteron testi başlıca olarak erkeklerde  libido kaybı, erektil fonksiyon bozukluğu, jinekomasti, osteoporoz ve infertilite gibi belirti ve bulgularla seyreden hipogonadizm olasılığının, gecikmiş veya erken puberte durumlarının, anti-androjen tedavinin ya da testosteron takviyesinin sonuçlarının değerlendirilmesi amacıyla, kadınlarda ise hirsutizm, virilizasyon ve oligomenore bulgularının sebebinin aydınlatılmasına yönelik araştırmalar sırasında kullanılır.

Bebeklerde ambigius genitalia veya virilizasyon durumlarının değerlendirilmesi sırasında serum testosteron ölçümünden yararlanılabilir.

Ayrıca androjen salgılayan tümorlerin teşhisi ve tedaviye alınan cevabın izlenmesi amacıyla da kullanılabilir.

Testosteron, erkeklerde testisin interstisyel (Leydig) hücreleri tarafından salgılanan en önemli androjenik hormondur.

Ayrıca az miktarlarda adrenal korteks’ten ve kadınlarda over’lerden salgılanır.

Testisteki testosteron sentezi, LH (luteinizan hormon) tarafından uyarılır. Bu sentez işleminin kontrolü, hipotalamus ve hipofiz üzerinden, kan testosteron konsantrasyonuna duyarlı geri besleme mekanizması tarafından gerçekleştirilir.

Testosteronun kandaki dolaşımı ve taşınması büyük ölçüde (% 45-50) SHBG (seks hormon bağlayan globulin) tarafından gerçekleştirilir.

Kalan % 45-53’lük kısmı zayıf olarak albümin‘e bağlı olarak taşınırken, küçük bir kısmı da (% 1-3) serbest halde bulunur.

Seks hormon bağlayan globulin tarafından taşınan testosteron, biyolojik olarak aktif değildir.

Testosteron, albümine çok gevşek şekilde bağlandığından, serbest testosteron ile birlikte biyolojik olarak aktif testosteron havuzunu oluşturur.

Erkeklerde, eksternal genital organların, prostat ve vezikülo seminalis gibi yardımcı cinsel organların gelişiminden ve fonksiyonlarını sürdürmesinden, yüz, koltuk altı ve pubik kılların büyümesinden sorumludur.

Kadınlarda overlerde sentez edilen östrojenin prekürsörü olması sebebiyle önemlidir.

Cinsiyet karakterlerinin belirlenmesine ek olarak anabolizan etkileri sebebiyle de önem taşır.

Fazla miktarda üretilmesi ve böylece kan konsantrasyonunun yüksekliği, erkek çocuklarında püberteye erken girilmesine neden olur.

Yetişkin erkeklerde genellikle testosteronun fazla salgılanmasına bağlı önemli bir sorun yaşanmaz.

Buna karşılık, yetersiz miktarda salınımı, libido kaybı, erektil fonksiyon bozukluğu, jinekomasti yani memelerde büyüme, osteoporoz ve infertilite gibi belirti ve bulgularla karakterize, hipogonadizm tablosunun ortaya çıkmasına neden olur.

Hipogonadizm, primer olarak testis yetmezliğine bağlı olabileceği gibi, hipofizer veya hipotalamik fonksiyon bozukluklarına bağlı olarak da meydana gelebilir.

Erkeklerde yaşın ilerlemesiyle, kadınlarda ise menopoz ile birlikte fizyolojik olarak testosteron üretiminde azalma meydana gelir.

Kadınlarda fazla testosteron üretimi maskülinizasyon özelliklerinin ortaya çıkmasına neden olur. Hirsutizm, akne, virilizasyon, menstruel düzensizlikler, amenore ve infertilite kadınlarda testosteron fazlalığına bağlı olarak tespit edilen başlıca belirti ve bulgulardır.

Kadınlarda testosteronun en önemli kaynakları, over ve adrenal bez’lerdir. Ayrıca, testosteron prekürsörlerinin bir kısmı da periferik dokularda testosterona dönüşür.

Değerlendirme:

Testosteron düşüklüğü

Hipogonadizm durumlarında total ve serbest testosteron konsantrasyonları beraberce düşük bulunur.

Hipogonadizmin testis dokusunun yetersizliğinden kaynaklanması halinde testosteron düşüklüğü ile birlikte LH ve FSH konsantrasyonlarında yükselme görülür.

Klinefelter sendromu gibi genetik hastalıklar, testislerin geç inmesine veya inmemesine bağlı hasarlar, travma, torsiyon veya diğer iskemik sebepler, başta ergenlik sonrası geçirilen kabakulak olmak üzere bazı enfeksiyonlar, otoimmun poliglanduler endokrin yetmezlik gibi otoimmun hastalıklar, hemokromatoz ve karaciğer yetmezliği gibi metabolik hastalıklar primer testis yetmezliğine bağlı hipogonadizm’in başlıca sebepleridir.

Kallmann sendromu’nda ve konjenital hipofiz yetmezliği’nde olduğu gibi kalıtsal veya gelişme bozukluğuna bağlı hastalıklar, hipotalamus veya hipofiz tümörleri, hiperprolaktinomalar, beslenme bozuklukları, kafa travmaları, kafaya uygulanan ışın tedavileri, aşırı zorlayıcı egzersiz ve yorgunluk, tedavi amacıyla östrojen veya Lucrin gibi gonadotropin releasing hormon analoglarının kullanımı, bazı uyuşturucu ilaçların kullanımı hipofiz veya hipotalamus kaynaklı yani sekonder veya tersiyer hipogonadizme sebep olabilir.

Kadınlarda primer veya sekonder over yetmezliklerinde testosteron düşüklüğü de meydana gelebilir. Kadınlarda testosteron yetersizliği, bir miktar libido azalmasına sebep olabilse de çoğu zaman önemli bir sorun yaratmaz.

Down sendromu, üremi ve myotonik distrofi’de total testosteron düzeyinin düşük bulunabildiği diğer durumlardır.

Testosteron  yüksekliği

En sık olarak konjenital adrenal hiperplazi, polikistik over sendromu, over veya adrenal neoplazi varlığında görülür.

Erkeklerde ise testosteron tedavisi, testis tm, hipertiroidizm veya adrenal tümörlerde testosteron artar.

Konjenital adrenal hiperplazide, testosteronun yanında, yetersizliği olan enzime bağlı olarak diğer androjenlerin ve androjen prekürsörlerinin konsantrasyonlarında da artma görülür.

Hirsutizm, akne, adet düzensizlikleri, insülin direnci artışı ve vücut ağırlığı artışı gibi kişiyi rahatsız eden önemli bulgu ve belirtilere sebep olmasına rağmen polikistik over sendromunda serum testosteron konsantrasyonu referans aralık sınırlarını çoğu zaman yalnızca hafif veya orta derecede aşar. Bazen de referans aralık sınırları içinde bulunabilir.

Testosteron üreten over veya surrenal neoplaziler, kadınlarda en yüksek testosteron konsantrasyonlarına yol açabilen sebeplerdir.

Numune:

Serum .

Total testosteron düzeyi sabah saat 07.00’de maksimum seviyede bulunur. Akşam saatlerinde yaklaşık % 25 oranında düşerek minimum seviyeye iner.

Egzersiz sonrası total testosteron düzeyi artarken, immobilizasyon ve glukoz yüklemesi sonrasında düşer.

50 yaşın üzerinde ise tedricen düşmeye başlar.

Referans aralığı:

 

 

Total Testosteron Testi Nedir ? & Testosteron Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri” için bir yorum

%d blogcu bunu beğendi: