Trombosit (Platelet, Plt) Testi Nedir, Neden İstenir, Yüksekliği ve Düşüklüğü

Trombosit sayımı üremi (böbrek yetmezliği), trombositopeni, karaciğer hastalıkları, kanserler ve kemik iliği hastalıkları gibi kanama bozukluklarında tanı ve tedaviye yanıtı izlemde kullanılan çok yararlı bir parametredir.

Trombositler (Platelet-PLT) artık günümüzde tam kan sayımı yapan hemogram cihazlarında otomatik sayılan kandaki en küçük şekilli hücrelerdir.

Hacimleri normalde 7-11 fl, çapları 1-3 mikrondur.

Üç mikrondan büyük çaplı trombositlere makrotrombosit adı verilir. Normal bir bireyde trombositlerin % 3’ü normalden daha büyüktür.

Çekirdekleri yoktur, yuvarlak-yassı-disk şeklinde olabilirler.

Kanın pıhtılaşmasında, damar bütünlüğünün sağlanmasında ve vazokonstrüksiyon’da görev alırlar.

Başlıca kemik iliğinde yapılırlar, dalakta yıkılırlar, ömürleri ortalama 7 – 10 gündür.

Tüm trombositlerin ortalama % 66’sı kanda, kalan % 34’ü dalakta bulunur.

Trombosit Neden Yükselir ? 

Esansiyel trombositemi

Primer trombositoz

Lösemiler

Lenfomalar

Kanserler

Miyeloproliferatif hastalıklar (Hematopoetik hücrelerden bir veya daha fazlasında hücresel çoğalma ile birlikte, genellikle olgunlaşmış hücrelerde artışa bağlı olarak hücre sayısında artış ile karakterizedir. Kronik miyeloid Lösemi , polisitemia vera, esansiyel trombositemi, agnojenik myeloid metaplazi ..)

Splenektomi (dalağın alınması)

Demir eksikliği anemisi

Asfiksi

Kollajen doku hastalıkları (RA, SLE, Sjörgen sendromu…)

Akut kan kayıpları ve hemolitik anemiler

Akut infeksiyonlar ve inflamasyonlar

Kronik pankreatit

Tüberküloz

İnflamatuvar barsak hastalıkları

Böbrek yetmezliği

Kemik iliği yetmezliği düzelme fazında

Hemolitik reaksiyonlar (uygunsuz kan nakilleri, ilaçlara-enfeksiyon ve kimyasallara bağlı, otoimmün, yanıklar, prostetik kalp kapakları..)

Yüksek rakımda yaşayanlarda (dağ gibi)

Ağır egzersizlerde

Travmalarda

Oral kontraseptif kullananlarda

Çok sayıda ilaç etkisiyle

Lökositlerde fragmantasyon varsa

Şiddetli mikrositoz varlığında

Eritrosit fragmantasyonu varsa

Kriyoglobulin varlığında

Kış aylarında trombositler yalancı yüksek çıkar.

“ITP’de trombosit
sayısı azlığına bağlı
deride peteşi ve
ekimotik kanamalar”

Trombosit Neden Düşer ?

ITP (idiyopatik trombositopenik purpura)

TTP (trombotik trombositopenik purpura)

DIC (dissemine intravasküler koagülopati)

Neonatal purpura

Pernisiyöz – aplastik – hemolitik anemi

Kan nakilleri sonrası (dilüsyonel etki)

Viral – bakteriyel – riketsiyal infeksiyonlar

Konjestif kalp yetmezliği

Konjenital kalp hastalıkları

Trombopoietin yetmezliği

Kemoterapi ve radyoterapi alma, DDT ve diğer kimyasal maddelere maruziyet

AIDS

Kalıtımsal hastalıklar (Chediak-Higashi sendomu, Bernard-Soulier sendromu, May-Hegglin anomalisi, Wiskott-Aldrich sendromu, Fanconi sendromu)

Kemik iliği yetmezlikleri (lösemiler, lenfomalar, miyeloproliferatif hastalıklar…)

Gebelik toksemisi, Eklampsi

Alkol zehirlenmesi

Hipersplenizm

Böbrek yetmezliği

Antiplatelet antikorlar

Toksik trombositopeni (genellikle ilaçlara bağlı)

Menstruasyon öncesi

Gebelerde

Pıhtılaşmış kanda

Bekletilmiş kanda (trombositler parçalanır)

Trombosit satelizminde

Trombosit kümeleşmesinde (EDTA antikorları trombositleri kümeleştirebilir)

Çok sayıda ilaçlarla trombositler yalancı düşük çıkar.

** Beklenmedik şekilde trombosit yüksekliği (> 1 milyon genelde) saptanan hastaların yaklaşık % 50 sinde malignite bulunmaktadır.

** Miyeloproliferatif hastalıklar gibi trombosit sayısının çok yüksek (> 1 milyon) olduğu durumlarda genellikle anormal trombosit fonksiyonlarına bağlı olarak kanamalar görülebilir.

Trombosit Nasıl Ölçülür ?

Koldan alınan kan hemogram tüpüne konur ve cihaza verilir.

Numune mümkünse aç karnına alınmalıdır ve hemoliz olmamalıdır.

Tüpün işaret seviyesine kadar kan alınmalı ve hemen nazikçe 5 kez alt/üst edilmelidir, çalkalanmamalıdır.

Trombosit için Referans (Normal) Değerler Nedir ?

Erişkinler : 150.000 – 400.000 /mm3
Çocuklar : 150.000 – 450.000 /mm3

Trombositler için Panik Değerler Nedir ?

20.000 /mm3  ve altında: Spontan kanamalar, kanama zamanı uzaması, peteşiler ve ekimozlar görülür.

50.000 /mm3 ve üstünde ise : Genellikle spontan kanamalar görülmez.

800.000/mm3 ve üstünde ise : Tromboz yani damar tıkanması, felç riski.

 

 

Yorum Yaz - Soru Sor