Vitamin B12 (Kobolamin) Testi Nedir, Neden İstenir, Yüksekliği ve Düşüklüğü

Vitamin B12 (Kobolamin) testi özellikle makrositer anemi tanısında, nöropatilerde, ellerde ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma gibi nörolojik rahatsızlıklarda, b12 eksikliği tayininde ve pernisiyöz anemi’de istenir. Yine özellikle yaşlılarda mental ve davranışsal değişiklikler varsa bu durumda da test istenebilir.

Vitamin B12 (Kobolamin)  B kompleks vitaminlerindendir. Özellikle  kırmızı et, balık, kümes hayvanları, süt ve yumurta gibi hayvansal gıdalarda boldur.

Normal eritrosit sentezinde, doku ve hücresel onarımda ve DNA sentezinde rol oynar. B12 ayrıca sinir dokusunun sağlıklı gelişmesinde önemli bir vitamindir.

Vitamin B12 hücresel metabolizmada birkaç enzimatik reaksiyonda kofaktör olarak rol oynamaktadır ve özellikle metilmalonil-CoA’nın süksinil-CoA’ya dönüşümü için gerekmektedir. Vitamin B12 eksikliği bu enzimatik dönüşüm işlevini engellemektedir ve metilmalonik asit (MMA) gibi ikincil metabolitlerde artış ile sonuçlanmaktadır. MMA’in idrarla atımının artması vitamin B12 eksikliğinin bir göstergesidir.

Eksikliği  makrositer anemiye neden olur. Megaloblastik anemi denen bu anemi şeklinde eritrositler sayıca az fakat boyutça daha büyüktür. Bu eritrositlerin yarı ömrü genellikle normal eritrositlerden daha kısadır ve hemolize daha meyillidir, böylece yorgunluk, zayıflama gibi anemi semptomlarına neden olur.

B12 eksikliği aynı zamanda değişik derecede nöropatiye, ellerde ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanmalarla sonuçlanan sinir hasarına neden olur.

B12 eksikliği neden olur ?

Yetersiz Alım: B12 birkaç yıl (5 yıl gibi) boyunca karaciğerde depolanabildiğinden ve diyetle de kolaylıkla alındığından eksikliği nadirdir. Genel malnütrisyon vakalarında veya süt, yumurta, et gibi hayvansal gıda yemeyen vejeteryanlarda eksiklik oluşabilir. Ayrıca çocuklarda ve vejeteryanların süt emen bebeklerinde de görülebilir. Çocuk ve bebekler yetişkinler gibi fazla B12 deposuna sahip olmadığından B12 eksikliği belirtileri çabuk gelişir.

Malabsorbsiyon: Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı, mide ve barsakların büyük çoğunluğunun alındığı ameliyatlar, Kistik fibrozis, Mide ve incebarsaklarda bakteriyel aşırı çoğalma, azalmış mide asit üretimi (B12 nin proteinden ayrılması için gerekli), ** Pernisiyöz anemi (en sık B12 eksikliği nedeni) gibi hastalıklarda vitaminin emilimi bozulur.

** Normalde midede bulunan paryetal hücrelerce “intrinsik faktör” isimli bir protein sentezlenir. B12 midede bu faktöre bağlanır ve böylece barsaklardan emilir. Pernisiyöz anemide ise çeşitli nedenlerden İF sentezi az veya yoktur böylece B12 emilimi olmaz.)

Artmış Kayıp: Karaciğer hastalıkları, Böbrek Hastalıkları, Alkolizm (emilim azalır ve böbreklerden atılımda artar), İlaçlar (oral kontraseptifler,östrojen ve bazı antibiyotikler  B12 ve folat eksikliğine neden olabilirler)

Artmış İhtiyaç:  Tüm gebelerde folat ihtiyacı artar. Bu nedenle takviye edilmelidir.

B12 yüksekliği neden olur ?

Klinik olarak pek kullanılmasa da B12 ilaçları alma, Böbrek yetmezliği, Siroz, Hepatit, Eozinofilik lösemi, Karaciğer yetmezliği, Kanserler (akciğer,karaciğer,meme,prostat,kolon,mide,pankreas), Polisitemi vera ve KML’de B12 seviyeleri artabilir. Kanserler, Lösemiler ve polisitemilerdeki bu artış B12 taşıyıcı protein seviyelerindeki artışa bağlıdır. Karaciğer yetmezliklerinde ise olaya depolanmış B12’lerin hücre parçalanmasıyla kana geçmesi ve  B12 yıkımındaki eksiklik de eklenir. Böbrek yetmezliğinde ise hem B12, hem de B12 taşıyıcı protein atılımı yetersiz olduğundan yükselir.

Not:  Bir hastada hem B12 hem de Folat eksikliği de olmasına rağmen sadece folik asit tedavisi alırsa B12 eksikliği maskelenebilir. Her iki vitaminin eksikliğinde de oluşabilen anemi düzelir ancak B12 eksikliği ile ilgili olan nöropati gerilemez.


Numune : Kuru (antikoagülansız) tüpe alınan venöz kan. Her ne kadar şart olmasa da 6-8 saatlik açlık sonrası kan alınması tercih edilmelidir.

Referans değerler : 

Kitlere göre değişse de ortalama olarak  180-914 ng/L arasındadır.

< 180 ng/L de makrositer anemi ve nöropati gelişebilir.

< 150 ng/L ise kesin eksiklik kabul edilir.

“B12 vitamini” ile ilgili bir videomuz da aşağıda;

 

 

Yorum Yaz - Soru Sor