Arsenik Testi ve Zehirlenmesi Nedir ?

Arsenik vücutta fonksiyonu olmayan bir ağır metaldir.

Bazı Tarım ilaçları, Boyalar ve Veteriner Hekimlikte kullanılan ilaçlar gibi Arsenik içeren bileşiklerin üretimi ya da kullanılması sırasında zehirlenme olayları görülebilirse de, olguların çoğu, Arsenikli bir bileşik olan Arsin gazı’nın solunması ya da Ağız yoluyla Arsenik Trioksit alınması sonucu oluşur.

Arsin renksiz ve Sarımsak kokulu bir gazdır.

Arsin Gazı Nasıl Oluşur ?

Endüstride Cevherlerin ayrıştırma ve arılaştırması sırasında

Galvanizleme

Kaynaklama gibi işlemlerde içinde Arsenik kalıntısı olan metallerin Asidik çözeltilere temas etmesi ile açığa çıkar.

Arsenikli atıklarla kirlenmiş kanalizasyon sularında Mantarlar da Arsin sentezleyebilir.

Arsenik Trioksit ise Netalürji, Seramik ve Cam endüstrisinde kullanılmaktadır.

Arsenik Zehirlenmesi Nasıl Olur ?

Arsin solunum yoluyla vücuda alındıktan sonra Hemoglobinle etkileşerek Arsenik metabolitlerine dönüşür. Bu metabolitler Eritrosit zarını parçalayarak Hemoliz‘e yol açar.

Özellikle Akut Arsin zehirlenmelerinde ani ve şiddetli Hemoliz ortaya çıkar.

İnorganik Arsenik bileşikleri ağız yoluyla alındıklarında Mukoza aşındırıcı etkilidir.

Arsenat ve Arsenit’in Karsinojen etkisi tanımlanmıştır.

Arseniğin Toksik Miktari Ne Kadardır ?

Arsenik bileşiğinin özelliğine göre Toksik ve Öldürücü dozlar değişkendir.

İnorganik Arsenik bileşiklerinin ağız yoluyla 100 mg’dan fazla alınması ciddi Toksik etki yapar.

Suda eriyen Arsenik Trioksidin  200 mg’dan fazla alınması öldürücüdür.

Arsin işyeri ortamında 0.05 ppm’den yüksek olduğunda Toksik etkiler başlar. 25-50 ppm Arsin’e 30 dakika maruz kalınması öldürücü‘dür.

Arsenik Zehirlenmesi Belirtileri Nelerdir ?

Akut Arsin Zehirlenmesi

Arsin gazına maruz kalındıktan sonraki ilk saatlerde Sarımsak kokusu dışında bir belirti olmayabilir.

Belirti ve bulgu olmayan (2-24 saat) dönemin ardından ;

Karın Krampları

Hematüri

Oligüri

Sarılık

Üşüme

Titreme

Ateş

Ekstremitelerde Soğukluk

Saç dökülmesi

Tırnaklarda çizgilenme (Ağız yoluyla alındıktan 2-3 hafta sonra)

Baş, Bel ve Yan ağrısı

Hipovolemik ya da Hemorajik şok

Aritmiler

Bilinç değişiklikleri

Deliryum

Ensefalopati

Takipne

Pansitopeni

Lökopeni

Anemi

Akciğer Ödemi

Koma görülür.

Arsenik Zehirlenmesi

Arsenik bileşiklerinin ağızdan alınmasıyla Akut, Arsin ya da İnorganik Arsenik bileşiklerinin uzun süreyle solunması sonucu Kronik zehirlenme oluşur.

Kronik zehirlenme nadirdir.

Özellikle Endüstride çalışan işçilerde ;

Ani başlayan, Hipotansiyon ve Metabolik Asidoz’la giden tüm İshal’lerde Arsenik bileşikleri ile zehirlenme düşünülmelidir.

Aniden ortaya çıkan Hemoliz

Hemoglobinüri ve

Oligüri ile gelen ve uygun meslek öyküsü olan hastalarda ise Arsin gazı zehirlenmesinden kuşkulanılmalıdır.

Arsenik Zehirlenmesi Tanısı Nasıl Konur ?

Saç ve Tırnakta Arsenik düzeyi saptanması pek güvenilir değildir. İdrar testi tercih edilir.

Karın ve Akciğer grafisi yararlıdır. Arsenik Radyoopak‘tır, Sindirim kanalında görülebilir.

Akciğer grafisinde Ödem saptanır.

Arsenik Zehirlenmesi Tedavisi Nasıldır ?

Arsin gazı ve Arsenik zehirlenmelerinde tedaviye acil olarak başlanmalıdır, gecikmeler hastanın yaşamını tehdit edebilir.

Gerekliyse temel ve ileri yaşam desteği verilir.

Belirtilere göre tedaviler Hastane ortamında düzenlenir.

İnorganik Arsenik bileşikleriyle zehirlenmede Şelasyon tedavisi ne kadar erken başlanırsa başarı şansı o kadar fazladır.

Arsin gazı zehirlenmesinde Şelasyon tedavisinin yararı kanıtlanmamıştır.

Hasta ağız yoluyla alabiliyorsa, Dimerkaptosüksinik asit verilir. Diğer seçenek olan Penisillamin de verilebilir.

Hasta ağız yoluyla alamıyorsa ve zehirlenme ağırsa, British Anti-Lewisite (BAL, Dimerkaprol) verilir.

Arsin gazı zehirlenmesinde hasta öncelikle zehirlenme ortamı dışına çıkarılmalıdır. Kurtarıcılar kendilerini korumak amacıyla Gaz maskesi takmalıdır.

İnorganik Arsenik bileşiklerine maruz kalan hastalar soyulup, temas alanları sabunla yıkanmalıdır.

Arsenik bileşiklerinin ağızdan alınmasına bağlı zehirlenmelerde ilk 1 saat içinde mide yıkaması yararlıdır. Aktif Kömürün yararı yoktur.

Referans Değerler :

Saç ve Tırnak

<1.0 µg/g 

Serum

5 µg/mL ve altında olmalıdır.

İnorganik Arseniğin kandaki yarı ömrü sadece 4 -6 saat, metabolitlerinin ise 20 – 30 saattir.

Serum Arsenik seviyelerinin >12 ng/mL üzerinde olması zehirlenmeyi gösterir. Bununla beraber kan testi zehirlenmeden kısa bir süre içinde yapılmalıdır ve rutinde yapılması zordur. Bu nedenle İdrar testi tercih edilir.

İdrar

24 saatlik idrarda > 50 mcg/L, >100 mg/g Kreatinin veya  >100 mcg Total Arsenik düzeyi zehirlenmeyi gösterir.