Ateş Nasıl Düşürülür, Neden Olur ?

Bebeklerde ve yetişkinlerde ateş nedenleri ufak tefek farklılıklar haricinde benzerdir. Ateş genellikle çok önemli sağlık sorunlarına yol açmadan geçse de bazen nedenleri ciddidir.

Bu yazımızda “ateş nedir, neden olur ve önemi”‘ne baktıktan sonra “nasıl düşürülür” onu öğreneceğiz.

Ateş Nedir ?

Ateş bir hastalık değil belirtidir yani birçok hastalık sonucu oluşabileceği gibi fonksiyonel dediğimiz bazı hastalık dışı geçici durumlarda da olabilir.

Ateş  vücut sıcaklığındaki yükselmedir veya vücut sıcaklığının yüksek olmasıdır. Teknik olarak, 37 C normal oral ölçüm veya 37.2 C normal makat sıcaklığı üzerindeki herhangi bir vücut sıcaklığı yüksek sayılır.

Ateş Neden Olur ?

Ateş vücudun yabancı bir istilacıya karşı bağışıklık tepkisinin sonucudur. Bu yabancı istilacılar arasında virüsler, bakteri, mantar, uyuşturucu veya diğer toksinler bulunur.

Bu nedenle, düşük dereceli ateşler, rahatsız edici semptomlar veya işaretler eşlik etmediği sürece normal olarak kabul edilip tedavi edilmemelidir.

Perimenopoz (menopoz’a yakın dönemler) dönemindeki hormonal değişiklikler nedeniyle  sıcak basmaları veya gece terlemeleri ile ateş karıştırılmamalıdır. Sıcak basmaları ve gece terlemesi ani ve yoğun bir ısı hissi yaratır ve kızarıklık (cilt kızarıklığı ve çınlama hissi) ve terleme eşlik edebilir, ancak ateşle aynı şey değildir.

Ateşe neden olabilecek tipik enfeksiyonlar arasında kulak, boğaz, akciğer, mesane ve böbrek bulunur.

Çocuklarda bağışıklama (aşılar) veya diş çıkarma, kısa süreli düşük dereceli ateşe neden olabilir.

Otoimmün bozukluklar (romatizmal artrit, lupus ve enflamatuar barsak hastalığı dahil), ilaç yan etkileri, nöbetler, susuz kalma, kan pıhtıları, hormon bozuklukları, kanserler ve uyuşturucu kullanımı da ateşe neden olabilir.

Ateş Bulaşıcı mıdır ?

Ateşin kendisi bulaşıcı değildir; Bununla birlikte, ateş viral veya bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanırsa, enfeksiyon bulaşıcı olabilir.

Ateşin Belirtileri Nelerdir ?

Ateş, kişinin çok rahatsız olmasına neden olabilir. Ateşin belirtileri ve bulguları arasında şunlar bulunur:

Yetişkinlerde ve çocuklarda sıcaklığın 38 C üzerinde olması
Titreme ve terleme
Ağrılı kaslar, eklemler veya diğer vücut ağrıları
Baş ağrısı
Hızlı kalp atışı ve /veya çarpıntı
Ciltte kızarıklık hissi veya sıcak cilt
Hafif baş dönmesi
Göz ağrısı
Halsizlik
İştah kaybı

Çocuklarda dikkat edilmesi gereken önemli bir husus, boğaz ağrısı, öksürük, kulak ağrısı, kusma ve diyare gibi enfeksiyona eşlik edebilecek semptomlardır.

Çok yüksek sıcaklıklarda (> 40 C), konvülsiyonlar, halüsinasyonlar veya konfüzyon olabilir.

Yüksek ateş veya bu belirtiler ortaya çıkarsa daima doktora başvurun.

Ateş Nasıl Teşhis Edilir ?

Ateşin semptomlarının yaygınlaşması yanında, bir termometre ile teşhis doğrulanır. Yetişkinlerde veya çocuklarda 40 C’den daha yüksek bir sıcaklık ateş olarak kabul edilir.

Ateşin nedenini belirlemek için ve ateş nedeni tedavi edilmesi gerekiyorsa, doktor tarafından kan ve görüntüleme testleri gibi farklı testler yapılabilir.

Ateş için  Ölçüm Nasıl Yapılmalı ?

Dijital termometreler rektal, oral veya aksiller (koltuk altında) sıcaklıkları ölçmek için kullanılabilir.

American Academy of Pediatrics, cıvalı termometrelerin (cam) kullanılmasını önermez ve ebeveynlere, bu toksine rastgele maruz kalmayı önlemek için cıva termometrelerini evlerinden çıkarmayı önermektedir.

Ateş için koltuk altı ölçümü

Aksiller sıcaklıklar rektal veya oral ölçüm kadar doğru değildir ve bunlar genellikle aynı anda elde edilen oral sıcaklıktan 1 derece daha düşük ölçer.

Dijital termometrenin ucunu çocuğun koltuk altına yerleştirin.
Termometrenin yaklaşık bir dakika veya dijital okumayı kontrol etmek için bir bip sesi duyuluncaya kadar bırakın.

Kulak zarından ölçüm

Timpanik (kulak) termometrelerin doğru ölçmesi için çocuğun kulağına doğru yerleştirilmelidir. Çok fazla kulak kiri okumanın yanlış olmasına neden olabilir.

Kulak zarı sıcaklık ölçümleri küçük çocuklarda doğru değildir ve 3 yaşından (36 ay) küçük çocuklarda kullanılmamalıdır.

Bu doğru sıcaklık elde etmenin çok önemli olduğu 3 aydan küçük bebeklerde özellikle geçerlidir.

Ateşi oral yoldan ölçme

4 yaş ve üzeri insanlarda ağzı kapalı olarak dilin altındaki dijital termometre ile sıcaklıklar ölçülebilir.

Termometreyi sabunlu su ile temizleyin veya alkolle ovun ve durulayın.
Termometreyi açın ve termometrenin ucunu mümkün olduğunca dilin altına yerleştirin.

Açık ağız okumaların yanlış olmasına neden olabileceğinden, ağız kapalı kalmalıdır.

Termometre, bir dakika kadar veya bip sesini duyana kadar kalmalıdır.

Doğru okumaları sağlamak için  oral sıcaklık ölçümünden 15 dakika öncesinden  sıcak veya soğuk içeceklerden kaçının.

Rektal yolla ateş ölçümü

3 yaşın altındaki çocuklar ve küçük çocuklar için rektal sıcaklık ölçümleri önerilmektedir, çünkü bu, çekirdek sıcaklığının en doğru okunmasını sağlar.

Termometreyi sabunlu suyla veya alkol ile ovun ve soğuk su ile yıkayın.
Sonunda  az miktarda yağlayıcı kullanın.
Çocuğu veya bebeği eğilimli (karın taraf aşağıya) sağlam bir yüzeye koyun veya çocuğu yukarı bakacak şekilde koyun ve bacaklarını göğsüne bükün.
Kalçaları ayırdıktan sonra, termometrenin rektum içine yaklaşık 2 cm kadar sokun. Çok uzağa koymayın.
Termometreyi yerinde tutun, birinin elini çocuğun altına gevşek tutun ve kazara rektuma doğru kaymasını önlemek için birinin parmaklarını termometrede tutun. Bip sesini duyana kadar yaklaşık bir dakika orada tutun.
Termometreyi çıkarın ve dijital okumayı kontrol edin.
Rektal termometreyi yanlışlıkla ağızda kullanmayacak şekilde etiketleyin.

Rektal sıcaklık, eşzamanlı olarak elde edilen  oral sıcaklığın yaklaşık 1 derece üzerinde çıkacaktır.

Ateş Nasıl Düşürülür ?

Genel olarak, ateş herhangi bir rahatsızlığa sebep olmazsa, ateşin kendisinin tedavi edilmesine gerek yoktur. Sadece aşağıda saydığımız uygulamalar yeterlidir.

Bununla beraber 40 C ve üzerindeyse ve belirtiler varsa hemen doktora başvurun.

Bir doktor talimatı olmadıkça bir ateşi tedavi etmek için yetişkin veya çocuğu uyandırmak gerekli değildir.

Aşağıdaki ateş azaltıcı ilaçlar evde kullanılabilir:

Asetaminofen 

Ateş düşürmek için kullanılabilir. Önerilen pediatrik doz  çocuk doktoru tarafından belirlenmelidir.

Karaciğer hastalığı veya diğer sağlık problemleri olmayan yetişkinler 6 saatte bir veya bir hekim tarafından yönlendirilen şekilde 1000 mg  alabilir.

Doktor tarafından yönlendirilmedikçe günde maksimum önerilen asetaminofen dozu 3.000 mg’dır.

Örneğin  Tylenol tabletleri 325 mg’dır; bunlar için önerilen dozaj her 4-6 saatte maksimum iki tablettir, 24 saatte 10 tableti geçmemelidir.

Ateşinize kusma eşlik ediyorsa ve oral ilaçları alamazsanız, asetaminofen fitilleri kullanabilirsiniz.

Ibuprofen

6 aydan büyük çocuklarda kullanılabilir. En iyi dozu doktor belirler.

Yetişkinler için, genellikle ateş düşürücü olarak altı saatte bir 400 mg ila 600 mg kullanılabilir.

Naproxen

Ateşi geçici olarak düşürebilen, nonsteroid antiinflamatuvar bir diğer ilaçtır (NSAID).

Yetişkin dozu her 12 saatte iki tablettir.

Aspirin

Çocuklarda ve ergenlerde ateş için kullanılmamalıdır.

Viral bir hastalık (özellikle su çiçeği ve grip veya grip) sırasında çocuklar ve ergenlerde aspirinin kullanımı Reye sendromuyla ilişkilendirilmiştir.

“Reye sendromu nedir” için buraya tıklayınız.

Reye sendromu, uzun süren kusma, konfüzyon, koma ve karaciğer yetmezliğine neden olan tehlikeli bir hastalıktır.

Ateş İçin Evde  Neler Yapılabilir ?

Ateşi olan bir birey  sıkı giyinmemelidir. Sıkı ve fazla giyinmek, sıcaklığın daha da yükselmesine neden olabilir.

Ilık su (30 C) banyoları veya süngerle su tatbiki, ateşi azaltmaya yardımcı olabilecek bir uygulamadır.

Asla ateşli bir kişiyi buz gibi suya daldırmayın. Bu yaygın bir yanlış uygulamadır.

Asla bir çocuğu ya da bir yetişkini alkolle ovalamayın; Alkol dumanı inhale olabilir, bu da birçok soruna neden olur.

Ateşe karşı diğer önemli uygulama bol sıvı almaktır.

Bol su ve sıvı içirin ve dehidrasyona katkıda bulunabilecek alkol veya kafeinli içeceklerden kaçının.

Havalandırma  ya da bir fan, alına, ense ve boyuna serin nemli bir bez koyma da yararlı olabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulur ?

Çocuklarda ve yetişkinlerde 40 C üzerindeki ateş tehlikelidir. Hemen tıbbi yardım isteyin.

3 aydan küçük ve 38 C veya daha yüksek bir sıcaklığa sahip herhangi bir çocuk bir doktor tarafından görülmelidir.

Bir çocuk ya da yetişkinde, kanser, AIDS ya da kalp rahatsızlığı, şeker hastalığı gibi başka ciddi hastalıklar öyküsü ya da tanısı varsa ya da bağışık baskılayıcı ilaçlar alıyorsa, ateş için tıbbi yardım aranmalıdır.

Kızarıklık, boğaz ağrısı, kulak ağrısı, boyunda sertlik, uyuşukluk, titreme veya baş ağrısı gibi belirtiler gösteren ateşli çocuklar bir doktora görünmelidir.

Buna ek olarak, ateş, 2 yaşın üzerindeki veya altında çocuğun veya yürümeye başlayan çocukta bir günden fazla sürerse veya 2 yaşın üzerindeki bir çocukta üç günden fazla sürerse, doktora başvurun.

Menenjit , idrar yolu enfeksiyonu , pnömoni  gibi ciddi bir hastalık önerecek semptomları (öksürük, zor nefes alma..) olan veya ciddi hastalık belirtileri gösteriyorsa doktorla iletişime geçin.

Şiddetli bir hastalığa işaret eden diğer semptomlar, kusma, şiddetli ishal veya deri döküntüleri (dang humması, Rocky Mountain lekeli ateş, kızıl benek ateşi, romatizmal ateş, strep boğaz veya su çiçeği belirtileri olabilir) içerir.

Hamile olan kadınlar 38 C ‘nin üzerindeki ateş için doktora başvurmalıdır. Hamilelik sırasında kızarıklık ve eklem ağrısı eşlik eden bir ateş, bebeği etkileyebilecek bir enfeksiyon belirtisi olabilir.

Çocukluk çağında verilen bazı aşılar, enjeksiyon yapılmasından bir veya iki gün sonra düşük dereceli bir ateş oluşturabilir. Bu ateş genellikle kendi kendine sınırlı ve kısa ömürlüdür. Reaksiyon şiddetli görünüyorsa veya enjeksiyon yerindeki cilt kırmızı, sıcak ve ağrılı ise, çocuğun doktoruyla temasa geçin.

Şiddetli nöbet geçmişi bulunanların bazılarında, başka bir ateşli (ateş) atak ile ilişkili başka bir nöbet geçirilir. Çocuklarda koruyucu önlem olarak ateşli bir nöbeti takiben fenobarbital reçetelendirilir genellikle, doktor tarafından verilmişse kullanın ama bunun faydalı olduğu gösterilmemiştir ve muhtemelen zararlı da olabilir, bu nedenle kendiniz almayın.

Çocuklarda tekrarlayan ateş (6 aylık dönemde ateşin üç veya daha fazla atağı, belirgin bir nedensel hastalık bulunmamaktadır), PFAPA (periyodik ateş, aftöz ülserler, farenjit ve adenopati) sendromu, Siklik Nötropeni, Epstein-Barr virüsü (EBV) enfeksiyonu  gibi birkaç farklı hastalığın semptomları olabilir. Ateş gelişimi tekrar ediyorsa, çocuk doktorunu görün.

Yetişkinlerde tekrarlayan, sürekli veya kronik ateş, nötropenik FUO olarak da bilinen bilinmeyen kökeni olan immün yetersiz ateşe (FUO) ve HIV ile ilişkili FUO’ya ve diğer birçok bulaşıcı hastalığa eşlik edebilir. Tekrarlayan ateş gelişirse, yetişkinlerde doktora başvurmalıdır.

Ateş’e Hangi Doktorlar Bakar ?

Her doktor ateşi tedavi edebilir, ancak  genellikle aile hekimliği uzmanına  ya da dahiliye uzmanına görünün ve çocuğunuzu  çocuk doktoruna götürün. Acil serviste acil tıp uzmanına da görünebilirsiniz.

Ateş, altta yatan veya tekrarlayan bir tıbbi durumdan kaynaklanıyorsa, o durum için bir uzman görebilirsiniz.

Örneğin, bir kişide kanser ve ateş varsa, onkoloğa danışılabilir. Ateşi olan hamile bir kadın doğum uzmanını görebilir. Ateşli yenidoğanı ise yenidoğan uzmanları görebilir. HIV / AIDS ve ateşli hastalar bir bulaşıcı hastalık uzmanına danışabilir.

Ateşin Komplikasyonları Nedir ?

Ateş genellikle çok rahatsız edici olsa da genellikle ağır komplikasyonlara neden olmaz.

Yüksek ateş (> 40 C) veya uzun süren ateş ile;

Nöbet yani epileptik kasılmalar
Halüsinasyonlar ve / veya
Dehidratasyon gelişebilir.

Yukarıda açıklanan durumlarda ateşin altında yatan nedeni için tedavi olmak önemlidir. Ateşe neden olabilecek enfeksiyonların çoğu, tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara neden olabilir.

Ateş’in Prognozu Nedir Yani Sonucunda Ne Gibi Tehlikeler Olur ?

Bu ateşin ne kadar sürdüğüne, şiddetine ve nedene bağlıdır.

Çoğu vaka kendisini sınırlar ve semptomatik tedavi ile giderilir.

Örneğin, yaygın soğuk algınlığı ile ilişkili bir ateş genellikle sadece iki ila üç gün sürer. Ateş, influenza‘dan kaynaklanırsa, ateş dahil olmak üzere birçok grip belirtisi yaklaşık bir hafta içinde kaybolur.

Sebeplere bağlı olarak, antibiyotikler veya diğer uygun ilaçlar kullanılabilir.

Şiddetli enfeksiyonlarla veya bağışıklık sistemi tehlikeye giren (kanserli kişiler, yaşlılar, yenidoğan bebekler, HIV / AIDS’li hastalar veya otoimmün hastalıkları olan kişiler) ateşler yaşamı tehdit edebilir.

Ateşi Önlemek Mümkün müdür ?

Ateşin önlenmesi, ateşin spesifik nedeninin önlenebildiği ölçüde mümkündür. Çoğu ateş, enfeksiyon nedeniyle oluşur.

Enfeksiyon kaynaklarını kullanmaktan kaçınmak ve iyi hijyen uygulamalarını sürdürmek ateşi önlemenin en iyi yoludur.

Enfeksiyon’un yayılmasını önlemenin bazı yolları şunlardır :

Uygun hijyen: Ellerinizi sık sık yıkayın.
Hasta insanlarla temastan kaçının.
Aşılarınızın zamanında yapıldığından emin olun.

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: