D vitamini Nelerde Var ? & D Vitamini Ne İşe Yarar ? & Vitamin D Testi

D vitamini veya vitamin D, eskiden sadece diş ve kemikler için gerekli bir vitamin sanılırdı ama son yıllardaki çalışmalar, bu vitaminin kanserden kalp hastalıklarına kadar birçok hastalığın gelişiminde veya korunmasında rol oynadığını göstermiştir.

Vitamin D3  veya  25-hidroksi vitamin D veya kısaca kalsiferol testi rutinde  D vitamini eksikliği veya fazlalığı olasılıklarının araştırılması, tedavi ile hedeflenen kan konsantrasyonuna ulaşılıp ulaşılamadığının kontrol edilmesi amacıyla kullanılır.

Bununla beraber birçok kemik hastalığında, kalp hastalığında istenebilen bir testtir.

Hayvansal kaynaklardan alınan kolekalsiferol (vitamin D3) ve bitkisel kaynaklardan alınan ergokolekalsiferol (vitamin D2) beraberce D vitamini olarak adlandırılır.

Bu iki vitamin ve ciltte ultraviyole ışınların etkisiyle 7-dihidrokolesterolden üretilen vitamin D3 vücut için eşit değere sahiptir.

Bunlar, karaciğerde hidroksilasyona uğrayarak 25 hidroksivitamin D’ye (kalsidiol) dönüştürülür.

İhtiyaca bağlı olarak 25 hidroksivitamin D’nin küçük bir kısmı böbreklerde bir kez daha hidroksilasyona uğrayarak, aktif form olan 1,25 dihidroksivitamin D’ye (kalsitriol) dönüşür.

Böbreklerde gerçekleşen bu aktifleşme reaksiyonu parathormon tarafından düzenlenir.

Böbreklerde kalsitriol’e dönüşerek aktif hale gelen molekül, tekrar dolaşıma verilerek, vitamin D bağlayan protein adı verilen taşıyıcı bir protein tarafından hedef organlara ulaştırılır.

Her ne kadar vitamin olarak adlandırılıyorsa da, günümüzde D vitamini bir hormon olarak kabul edilir.

Aktif formu olan 1,25 dihidroksivitamin D, aynen steroid hormonlar gibi hedef organlarındaki hücrelerin nükleer reseptörlerine bağlanarak gen transkripsiyonunu düzenler.

Vitamin D reseptörlerinin kemikler, böbrekler ve ince bağırsaklara ek olarak beyin, kalp, gonadlar, prostat ve meme dahil pek çok organda bulunduğu belirlenmiştir.

Dolayısıyla D vitamininin vücuttaki fonksiyonlarının yalnızca kalsiyum ve fosfor metabolizmasının düzenlenmesinden ibaret olmadığı düşünülmelidir.

D vitamini kalsiyum ve fosfor metabolizması açısından çok büyük öneme sahiptir. Kanda kalsiyum ve fosfor dengesini sağlayan ve kemiklerinin yoğunluğunu koruyan etkiler meydana gelir.

Bu nedenle de D vitamini eksikliği durumunda, kemik mineral yoğunluğu azalır.

D vitamini eksikliğinde serum fosfor ve kalsiyum konsantrasyonları beraberce düşmekle birlikte, fosfor düşüklüğü genellikle daha belirgin derecede olur.

D vitamininin kalsiyum metabolizmasını düzenleyici rolü aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi özetlenebilir:

 

 

Kan kalsiyum konsantrasyonunda düşme meydana gelmesi durumunda, paratiroit bezinden parathormon salgılanır.

Parathormon, böbreklerde 1- hidroksilaz enzim aktivitesini uyararak D vitamininin biyolojik olarak aktif formu olan kalsitriol üretiminin artmasını sağlar.

Vitamin D bağlayan protein tarafından taşınan kalsitriol serum kalsiyum konsantrasyonunun normal sınırlar içine dönmesini 3 farklı yolla sağlar:

İnce bağırsaklarda besinlerle alınan kalsiyumun emilimini artırır.

Kemiklerde kalsiyumun mobilize olmasını ve kana verilmesini sağlar.

Böbreklerden kalsiyum reabsorbsiyonunu artırır.

Kemiklerden kalsiyum mobilizasyonu ve böbreklerde kalsiyum reabsorbsiyonu, D vitamini ile birlikte parathormonun da katkısı ile gerçekleşir.

Buna karşılık, kalsitriol’ün bağırsaklardan kalsiyum absorbsiyonunu artırıcı etkisi için parathormonun katkısına gereksinim yoktur.

D vitaminin sağlık üzerine etkileri:

D vitamini eksikliğinin ömrü kısaltıcı bir etkisinin olduğu bildirilmiştir.

Özellikle yaşlı kadınlarda D vitamini takviyesi yapılarak kan konsantrasyonunun optimal seviyede tutulmasının, bütün sebeplere bağlı yaşam kayıplarını azaltıcı bir etki meydana getirdiğine dair yeterince kanıt bulunduğu kabul edilmektedir.

Ancak D vitamini fazlalığının da olumsuz etkiler meydana getirdiği göz ardı edilmemelidir. Serum D vitamini konsantrasyonu düşüklüğü, çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde osteomalazi hastalıklarına sebep olur.

Kemik mineral yoğunluğunu düşürür. D vitamini takviyesi ile kemik mineral yoğunluğunun artırılması, ileri yaş gruplarında düşme ve buna bağlı kırık oluşma riskinin azaltılması mümkündür.

D vitamini eksikliğinin merkezi sinir sistemi açısından da önemli olduğu bildirilmektedir.

Eksikliğinin kognitif fonksiyonlarda kayıplara ve demansa sebep olabileceği bildirilmektedir. Ayrıca D vitamini eksikliğinin multiple skleroz riskini artırıcı bir etkisinin olabileceği de ileri sürülmektedir.

D vitamini takviyesinin kalp damar sağlığı açısından yararlı olabileceğini gösteren yeterince güvenilir bilgi mevcut değildir.

Her ne kadar D vitamini düşüklüğünün kanser riskini artırabileceğini ileri sürenler varsa da, mevcut bilgi birikimine dayanarak D vitamini takviyesinin kanserden korunma açısından herhangi bir değer taşıdığını söyleyebilmek şu an için mümkün değildir.

D vitaminin bağışıklık sistemi için büyük önem taşıdığı bilinmektedir.

Vitamin D başta monositler, T lenfositleri ve B lenfositleri olmak üzere, immun sistemin çeşitli hücreleri üzerinde uyarıcı ve düzenleyici etki meydana getirir.

Testi Değerlendirme :

Serum 25 hidroksivitamin D konsantrasyonu, kişinin vücudundaki D vitamini rezervi hakkında bilgi verir.

D Vitamini eksikliği :

Diyetle yeterince D vitamini almayanlarda, uzun süre yalnızca anne sütüyle beslenen bebeklerde, 25 hidroksilasyon reaksiyonu yeterli olmayan bazı karaciğer hastalıklarında, nontropikal sprue gibi malabsorbsiyon sendromlarında, yağ emilimini bozan bütün durumlarda, D vitamini metabolizmasını hızlandıran fenitoin ve fenobarbital gibi ilaçlarla tedavi edilen hastalarda serum Vitamin D düzeyi düşer.

Endojen üretimde ultraviyole ışınlarının rolü olduğundan, yeterince güneş ışığına maruz kalmamak da D vitamini yetersizliğine neden olabilir.

D Vitamini fazlalığı :

Vitamin D fazlalığı, genellikle takviye amacıyla veya diyetle alınan vitamin miktarının ihtiyacın üzerinde olması halinde görülür.

Serum D vitamini fazlalığına hiperkalsemi eşlik eder.

Numune:

Serum

Referans Aralığı:

20-80 ng/ml

Sonucun aşağıdaki tabloya göre değerlendirilmesi önerilmektedir.

 

 

 

 

 

 

“D vitamini” ile ilgili videomuz;

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: