D vitamini Nelerde Var, Ne İşe Yarar ve Vitamin D Testi ?

D vitamini, eskiden sadece Diş ve Kemikler için gerekli bir vitamin sanılırdı ama son yıllardaki çalışmalar, bu vitaminin Kanserden Kalp hastalıklarına kadar birçok hastalığın gelişiminde veya korunmasında rol oynadığını göstermiştir.

Vitamin D3 (25-Hidroksi vitamin D) testi rutinde D vitamini eksikliği veya fazlalığı olasılıklarının araştırılması, tedavinin izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bununla beraber birçok Kemik ve Kalp hastalığı’nda istenebilen bir testtir.

Vitamin D Nedir ?

Hayvansal kaynaklardan alınan Kolekalsiferol (vitamin D3) ve Bitkisel kaynaklardan alınan Ergokolekalsiferol (vitamin D2) beraberce D vitamini olarak adlandırılır.

Bu iki vitamin ve ciltte Ultraviyole ışınların etkisiyle 7-Dihidro- Kolesterol’den üretilen vitamin D3 vücut için eşit değere sahiptir. Bunlar, Karaciğer‘de Hidroksilasyona uğrayarak 25-Hidroksi-Vitamin D’ye dönüştürülür.

İhtiyaca bağlı olarak 25-Hidroksi-Vitamin D’nin küçük bir kısmı Böbrek‘lerde bir kez daha Hidroksilasyona uğrayarak, aktif form olan 1,25 Dihidroksi-Vitamin D’ye (Kalsitriol) dönüşür.

Böbreklerde gerçekleşen bu aktifleşme reaksiyonu Parathormon tarafından düzenlenir.

Böbreklerde Kalsitriol’e dönüşerek aktif hale gelen molekül, tekrar dolaşıma verilerek, “Vitamin D Bağlayan Protein” adı verilen taşıyıcı bir protein tarafından hedef organlara ulaştırılır.

D Vitamini Ne İşe Yarar ?

Vitamin D, aynen Steroid Hormonlar gibi hedef organlarındaki hücrelerin nükleer reseptörlerine bağlanarak gen transkripsiyonunu düzenler.

Vitamin D reseptörlerinin Kemik, Böbrek ve İnce Bağırsak‘lara ek olarak Beyin, Kalp, Gonad, Prostat ve Meme dahil pek çok organda bulunduğu belirlenmiştir. 

D vitamini kanda Kalsiyum ve Fosfor dengesini sağlayan ve Kemiklerinin yoğunluğunu koruyan etkiler meydana gelir. Bu nedenle de D vitamini eksikliği durumunda, Kemik mineral yoğunluğu azalır.

D vitamini eksikliğinde serum Fosfor ve Kalsiyum konsantrasyonları beraberce düşmekle birlikte, Fosfor düşüklüğü daha belirgin derecede olur.

D Vitamini Nelerde Var ?

D vitaminin en önemli kaynağı Güneş ışınlarıdır. Vücut için gerekli olan D vitaminin % 95’ini Güneş, geri kalan kısmını da yiyecekler sağlamaktadır.

Bunun için cildin doğrudan Güneş ışığı görmesi gerekmektedir. Kıyafetlerin üzerinden ya da camların arkasından Güneş almak D vitamini eksikliğini giderme konusunda etkili değildir. 

Yağ bakımından zengin olan Balık çeşitleri (somon, uskumru, ton balığı, sardalye)

Süt ve süt ürünleri

Yumurta

Tavuk ciğeri

Tahıl ürünleri

Isırgan otu

Maydanoz da D vitamini ihtiva eder.

Kan D vitamini seviyeleri 15 ve altı olanların Doktor kontrolünde D vitamini takviyesi alması uygundur.

 

D Vitaminin Sağlık Üzerine Etkileri Nelerdir ?

D vitamini eksikliğinin ömrü kısaltıcı bir etkisinin olduğu bildirilmiştir. Özellikle yaşlı kadınlarda D vitamini takviyesinin yaşam kayıplarını azaltıcı bir etki meydana getirdiğine dair yeterince kanıt bulunduğu kabul edilmektedir.

Serum D vitamini konsantrasyonu düşüklüğü, çocuklarda Raşitizm, yetişkinlerde Osteomalazi hastalıklarına sebep olur. Kemik mineral yoğunluğunu düşürür.

D vitamini eksikliği Merkezi Sinir Sistemi açısından da önemlidir. Eksikliğinin Kognitif fonksiyonlarda kayıplara ve Demans‘a sebep olabileceği bildirilmektedir.

Multiple Skleroz riskini artırıcı bir etkisinin olabileceği de ileri sürülmektedir.

D vitamini takviyesinin kanserden korunma açısından herhangi bir değer taşıdığını söyleyebilmek şu an için mümkün değildir.

D vitami Bağışıklık sistemi için de büyük önem taşır. Vitamin D başta Monosit, T ve B Lenfositleri olmak üzere, immun sistemin çeşitli hücreleri üzerinde uyarıcı ve düzenleyici etki meydana getirir.

Değerlendirme :

Serum 25-Hidroksi-Vitamin D konsantrasyonu, şahsın vücudundaki D vitamini rezervi hakkında bilgi verir.

D Vitamini Eksikliği Neden Olur ?

Diyetle yeterince D vitamini almayanlar

Uzun süre yalnızca Anne Sütü ile beslenen Bebekler

Karaciğer hastalıkları

Nontropikal sprue gibi Malabsorbsiyon sendromları

Yağ emilimini bozan bütün durumlar

Yeterince Güneş ışığına maruz kalmamak 

D vitamini metabolizmasını hızlandıran Fenitoin ve Fenobarbital gibi ilaçlarla tedavi gibi durumlarda görülür.

D Vitamini Yüksekliği Neden Olur ?

Vitamin D fazlalığı, genellikle ;

Takviye amacıyla veya Diyetle fazla Vitamin D alımı ile olur.

Serum D vitamini fazlalığına Hiperkalsemi eşlik eder.

Vitamin D Testi Nasıl yapılır ?

Koldan alınan bir tüp kandan çalışılır.

Aç karnına kan verilir.

Referans Aralığı:

20-80 ng/ml

 

“D vitamini” ile ilgili videomuz;