D vitamini Nelerde Var, Ne İşe Yarar ve Vitamin D Testi

D vitamini (Vitamin D), eskiden sadece Diş ve Kemikler için gerekli bir vitamin sanılırdı ama son yıllardaki çalışmalar, bu vitaminin Kanserden Kalp hastalıklarına kadar birçok hastalığın gelişiminde veya korunmasında rol oynadığını göstermiştir.

Vitamin D3 (25-Hidroksi vitamin D, Kalsiferol) testi rutinde D vitamini eksikliği veya fazlalığı olasılıklarının araştırılması, tedavi ile hedeflenen kan konsantrasyonuna ulaşılıp ulaşılamadığının kontrol edilmesi amacıyla kullanılır. Bununla beraber birçok Kemik ve Kalp hastalığı’nda istenebilen bir testtir.

Vitamin D Nedir ?

Hayvansal kaynaklardan alınan Kolekalsiferol (vitamin D3) ve Bitkisel kaynaklardan alınan Ergokolekalsiferol (vitamin D2) beraberce D vitamini olarak adlandırılır.

Bu iki vitamin ve ciltte Ultraviyole ışınların etkisiyle 7-Dihidro- Kolesterol’den üretilen vitamin D3 vücut için eşit değere sahiptir. Bunlar, Karaciğer‘de Hidroksilasyona uğrayarak 25-Hidroksi-Vitamin D’ye dönüştürülür.

İhtiyaca bağlı olarak 25-Hidroksi-Vitamin D’nin küçük bir kısmı Böbrek‘lerde bir kez daha Hidroksilasyona uğrayarak, aktif form olan 1,25 Dihidroksi-Vitamin D’ye (Kalsitriol) dönüşür.

Böbreklerde gerçekleşen bu aktifleşme reaksiyonu Parathormon tarafından düzenlenir. Böbreklerde Kalsitriol’e dönüşerek aktif hale gelen molekül, tekrar dolaşıma verilerek, “Vitamin D Bağlayan Protein” adı verilen taşıyıcı bir protein tarafından hedef organlara ulaştırılır.

D Vitamini’nin Vücutta Görevi Nedir ?

Her ne kadar vitamin olarak adlandırılıyorsa da, günümüzde D vitamini bir Hormon olarak kabul edilir. Aktif formu olan 1,25 Dihidroksi-Vitamin D, aynen Steroid Hormonlar gibi hedef organlarındaki hücrelerin nükleer reseptörlerine bağlanarak gen transkripsiyonunu düzenler.

Vitamin D reseptörlerinin Kemik, Böbrek ve İnce Bağırsak‘lara ek olarak Beyin, Kalp, Gonad, Prostat ve Meme dahil pek çok organda bulunduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla D vitamininin vücuttaki fonksiyonlarının yalnızca Kalsiyum ve Fosfor metabolizmasının düzenlenmesinden ibaret olmadığı düşünülmelidir.

D vitamini Kalsiyum ve Fosfor metabolizması açısından çok büyük öneme sahiptir. Kanda Kalsiyum ve Fosfor dengesini sağlayan ve Kemiklerinin yoğunluğunu koruyan etkiler meydana gelir. Bu nedenle de D vitamini eksikliği durumunda, Kemik mineral yoğunluğu azalır.

D vitamini eksikliğinde serum Fosfor ve Kalsiyum konsantrasyonları beraberce düşmekle birlikte, Fosfor düşüklüğü daha belirgin derecede olur.

D vitamininin Kalsiyum metabolizmasını düzenleyici rolü aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi özetlenebilir:

Kan Kalsiyum konsantrasyonunda düşme meydana gelmesi durumunda, Paratiroit bezinden Parathormon salgılanır. Parathormon, Böbreklerde 1- Hidroksilaz enzim aktivitesini uyararak D vitamininin biyolojik olarak aktif formu olan Kalsitriol üretiminin artmasını sağlar.

Vitamin D Bağlayan Protein tarafından taşınan Kalsitriol serum Kalsiyum konsantrasyonunun normal sınırlar içine dönmesini 3 farklı yolla sağlar:

1- İnce Bağırsaklarda besinlerle alınan Kalsiyum emilimini artırır.

2 – Kemiklerde Kalsiyum’un mobilize olmasını ve kana verilmesini sağlar.

3- Böbrek‘lerden Kalsiyum reabsorbsiyonunu artırır.

Kemiklerden Kalsiyum mobilizasyonu ve Böbreklerde Kalsiyum reabsorbsiyonu, D vitamini ile birlikte Parathormon katkısı ile gerçekleşir.

Buna karşılık, Kalsitriol’ün Bağırsaklardan Kalsiyum absorbsiyonunu artırıcı etkisi için Parathormon katkısına gereksinim yoktur.

D Vitaminin Sağlık Üzerine Etkileri Nelerdir ?

D vitamini eksikliğinin ömrü kısaltıcı bir etkisinin olduğu bildirilmiştir. Özellikle yaşlı kadınlarda D vitamini takviyesi yapılarak kan konsantrasyonunun optimal seviyede tutulmasının, bütün sebeplere bağlı yaşam kayıplarını azaltıcı bir etki meydana getirdiğine dair yeterince kanıt bulunduğu kabul edilmektedir. Ancak D vitamini fazlalığının da olumsuz etkiler meydana getirdiği göz ardı edilmemelidir.

Serum D vitamini konsantrasyonu düşüklüğü, çocuklarda Raşitizm, yetişkinlerde Osteomalazi hastalıklarına sebep olur. Kemik mineral yoğunluğunu düşürür.

D vitamini eksikliği Merkezi Sinir Sistemi açısından da önemlidir. Eksikliğinin Kognitif fonksiyonlarda kayıplara ve Demans‘a sebep olabileceği bildirilmektedir. Ayrıca Multiple Skleroz riskini artırıcı bir etkisinin olabileceği de ileri sürülmektedir.

D vitamini takviyesinin Kalp Damar sağlığı açısından yararlı olabileceğini gösteren yeterince güvenilir bilgi mevcut değildir. Her ne kadar D vitamini düşüklüğünün Kanser riskini artırabileceğini ileri sürenler varsa da, mevcut bilgi birikimine dayanarak D vitamini takviyesinin kanserden korunma açısından herhangi bir değer taşıdığını söyleyebilmek şu an için mümkün değildir.

D vitami Bağışıklık sistemi için de büyük önem taşır. Vitamin D başta Monosit, T ve B Lenfositleri olmak üzere, immun sistemin çeşitli hücreleri üzerinde uyarıcı ve düzenleyici etki meydana getirir.

Değerlendirme :

Serum 25-Hidroksi-Vitamin D konsantrasyonu, şahsın vücudundaki D vitamini rezervi hakkında bilgi verir.

D Vitamini Eksikliği Neden Olur ?

Diyetle yeterince D vitamini almayanlar

Uzun süre yalnızca Anne Sütü ile beslenen Bebekler

Karaciğer hastalıkları

Nontropikal sprue gibi Malabsorbsiyon sendromları

Yağ emilimini bozan bütün durumlar

Yeterince Güneş ışığına maruz kalmamak 

D vitamini metabolizmasını hızlandıran Fenitoin ve Fenobarbital gibi ilaçlarla tedavi gibi durumlarda görülür.

D Vitamini Yüksekliği Neden Olur ?

Vitamin D fazlalığı, genellikle ;

Takviye amacıyla veya Diyetle fazla Vitamin D alımı ile olur.

Serum D vitamini fazlalığına Hiperkalsemi eşlik eder.

Numune:

Serum

Referans Aralığı:

20-80 ng/ml

Sonucun aşağıdaki tabloya göre değerlendirilmesi önerilmektedir.

 

 

 

 

 

“D vitamini” ile ilgili videomuz;

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: