Demir-TDBK-Ferritin Testi Nedir, Neden Yapılır ?

Demir, TDBK ve Ferritin testleri genellikle Anemi (Kansızlık) veya Hemokromatoz gibi Demir fazlalığı durumlarının değerlendirilmesi amacıyla kullanılırlar.

Hemogram’la beraber çok fazla istenen testlerdendir.

Demir Testi Nedir ?

Vücutta özellikle Oksijen taşıyan proteinlerin veya Oksijenin dahil olduğu kimyasal reaksiyonları katalizleyen enzimlerin yapısında bulunan bir elementtir.

İnsan vücudunda bulunan toplam Demir miktarı 3.5 -4.0 gram civarındadır. Demir’in insan vücudunda en fazla miktarda bulunduğu proteinler Hemoglobin ve Miyoglobin‘dir.

Miktarca, vücut Demirinin çok küçük bir kısmının yer aldığı kompartımanı oluştursa da doku Demirinin metabolik olarak taşıdığı önem çok büyüktür.

Demir, özellikle Peroksidaz ve Sitokrom’lar gibi oksidatif reaksiyonları katalizleyen enzimlerde bulunur. Krebs siklusu’nda yer alan enzimlerin yarıya yakın kısmında da Demir bulunur.

Demir Metabolizması Nasıldır ?

Gıdalarla alınan Demir, Hem veya Non-hem Demiri şeklinde bulunur. Bu iki formun emilimi birbirinden farklılık gösterir.

Hem molekülleri Bağırsak lümeninden Enterosit içine özel Hem Transpoter (HT) aracılığı ile taşınır. Burada Hem oksidaz enziminin etkisiyle Fe2+ şeklinde serbest hale gelir.

Bu Demir’in bir kısmı Fe3+ şeklinde Ferritin‘e bağlanırken, diğer kısmı Transferrin’e bağlanıp genel dolaşıma katılmak üzere özel bir transporter aracılığı ile hücrenin bazal kısmına taşınır.

Gıdalarla alınan Non-hem Demir 3+ değerliklidir. Emilmeden önce Ferriredüktaz enzimi tarafından 2+ değerliğe indirilmesi gerekir. Bağırsak hücresi içine geçiş, nonspesifik bir transporter tarafından gerçekleştirilir.

Demirin emilimi son derece sıkı bir şekilde kontrol edilir. Yeterli miktarda Demirin hücre içine alınması yani belirli bir doygunluk seviyesine ulaşılması durumunda, epitel hücreleri tarafından emilim durur. Bu duruma Mukozal Blok adı verilir.

Hemokromatozis‘te bu bloğun yeterince etkin olmaması sebebiyle vücutta Demir birikimi olur.

Demir plazmada Ferrik formda, Transferrin‘e bağlı olarak taşınır.

Demir Yüksekliği Nedenleri ?

Herediter Hemokromatozis‘te, serum Demir  ve Demir satürasyonu yüksek bulunur.

Pernisiyöz Anemi

Aplastik Anemi

Hemolitik Anemi

Akut Lösemi

Kurşun Zehirlenmesi

Akut Hepatitler

Vitamin B6 Eksikliği

Talasemiler

Tekrarlayan Transfüzyonlar ve

Akut Demir Zehirlenmeleri‘nde de serum Demir düzeyi yüksek bulunur.

Demir Düşüklüğü Nedenleri ?

Demir Eksikliği Anemisi

Akut ve Kronik Enfeksiyonlar

Hipotiroidizm ve

Postoperatif Dönem‘de serum Demir düzeyi düşük bulunur.

Demir Testi Neden Yapılır ?

Demir analizi en sık olarak özellikle Hipokromi ve Mikrositoz’u olan hastalarda Aneminin sebebinin belirlenmesi amacıyla kullanılır.

TDBK Testi Nedir ?

Transferin ortalama olarak % 25-30 civarında satüre’dir. Transferrin’in ek olarak bağlayabileceği Demir miktarına “Bağlı Olmayan Demir Bağlama Kapasitesi” (UIBC) adı verilir.

Serum Demir ve UIBC toplamı ise “Total Demir Bağlama Kapasitesi” (TIBC) olarak adlandırılır.

TIBC ölçümü, bir anlamda Transferrin konsantrasyonunun dolaylı bir şekilde ölçümü gibidir. Serum Demir konsantrasyonunun, TIBC’ye oranına (100 x serum Demiri / TIBC) Satürasyon İndeksi adı verilir.

TDBK Testi Neden Yapılır ?

Temel amaç Demir eksikliği bulunup bulunmadığının belirlenmesidir.

TDBK Yüksekliği Nedenleri ?

Demir Eksikliği olanlarda

Hamilelerde ve

Oral Kontraseptif kullananlarda normal veya yüksek bulunur.

TDBK Düşüklüğü Nedenleri ?

Kronik iltihabi Hastalığı olanlarda veya

Malign hastalığı olanlarda genellikle TDBK düşük bulunur.

Ferritin Testi Nedir ?

Ferritin vücutta bulunan demirden farklı olarak, var olan demiri depolayan ve salınımını kontrol eden bir tür protein kompleksidir.

Besinler aracılığıyla alınan demirin depolanmasından ve gerekli olduğunda salınmasından sorumlu olan ferritin, vücudun demir deposu olarak da tanımlanabilir.

Ferritin Testi Neden Yapılır ?

Genelde Demir eksikliği anemisi tanısında kullanılır.

Ferritin düşüklüğü, vücutta bulunan demir deposu seviyesinin düşüklüğünü gösterirken, ferritin yüksekliği ise demirin aşırı miktarda depolandığına işaret eder.

Numune :

Serum.

Serum Demir konsantrasyonunun diürnal varyasyonu vardır.

Sabahları en yüksek, Akşamları en düşük konsantrasyonda bulunur. Sabahları Akşama göre % 30 civarında daha yüksek ölçülebilir.

Numunenin aç karnına alınmasında yarar görülür.

Analizin Demir tedavisine başlanmadan ve Transfüzyon yapılmadan önce alınması gerekir.

Akut veya Kronik İnflamatuvar olaylarda serum Demir konsantrasyonu geçici olarak, belirgin derecede düşer. Bu nedenle enfeksiyon bulgusu olan kişilerde yanıltıcı sonuçlar elde edileceğinden serum Demir konsantrasyonu ölçümü yapılmamalıdır.

Uykusuzluk ve stres durumlarında da serum Demir konsantrasyonu daha düşük bulunur.

Test sonucunu etkilediğinden, Hemolizli örneklerden çalışma yapılmamalıdır.

Serum numunesi, Buzdolabı’nda 3 hafta, Dondurulmuş halde bir yıl boyunca saklanabilir.

Referans Aralığı :

 

Konu ile ilgili bir videomuz;