DHEA-SO4 Testi Nedir, Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri

DHEA-SO4 veya DHEA sülfat testi genellikle  Adrenal hiperplazi ve Adrenal karsinoma olasılıklarının araştırılması, hirsutizm, virilizasyon, adet düzensizliği gibi bulguların ve Polikistik Over Hastalığı’nın sebeplerinin araştırılması amacıyla kullanılır.

Kadınlarda, Hiperandrojenizm olasılığının değerlendirilmesi sırasında diğer androjenik hormonlarla birlikte kullanılarak, klinik tablonun sebebinin açıklığa kavuşturulması hedeflenir. Ayrıca Konjenital Adrenal Hiperplazi olasılığının ve prematüre menarş sebebinin araştırılması sırasında da kullanılır.

Dehidroepiandrosteron (DHEA), başlıca adrenal bezlerden salgılanan androjenik bir hormondur. Kadınlarda az miktarda over’lerden de salgılanır.

Çok büyük kısmı, dehidroepiandrosteron-sülfat (DHEA-SO4) şeklinde, küçük bir kısmı ise serbest formda sekrete edilir. DHEA-SO4 formunun konsantrasyonu, serbest formun yaklaşık olarak 100 katıdır. Bu iki form arasında korelasyon bulunduğundan, serbest formun ölçümüne seyrek olarak ihtiyaç duyulur.

Kendisinin androjenik aktivitesi düşük olduğu halde, periferik dokularda dönüşüme uğrayarak gittikçe artan androjenik aktiviteye sahip hormonlar olan androstenodion, testosteron ve dihidrotestosteron’a dönüşür.

DHEA-SO4, periferik dokularda aynı zamanda östrojen’lere de dönüşür.

Fetal yaşamda DHEA ve bunun sülfat konjugatı olan DHEA-SO4’ın büyük önemi vardır.

Fetüsün adrenal bezlerinden büyük miktarda salgılanan bu hormonlar, önce fetal karaciğerde ve ardında da plasenta’da metabolize edilerek gebelik döneminin hakim östrojeni olan östriol’e dönüştürülür.

Pübertenin başlangıç dönemine kadar varan süre içinde düşük konsantrasyonda seyreden bu hormonlar, pübertenin hemen öncesinde yükselmeye başlayıp en yüksek seviyelere yaklaşık 20 yaş civarında ulaşır.

İzleyen 40–60 yıl boyunca düşüş eğilimine girerek, en sonunda başlangıç konsantrasyonunun % 20’sine kadar iner.

Püberte öncesinde, adrenal bezlerden DHEA ve DHEA-SO4 salgılanmaya başlanmasına adrenarş denir. Adrenarş döneminin erken başlaması, pübertenin de erken başlamasına sebep olmaz. Bu nedenle de boy kısalığına sebep olmaz. Aynı zamanda androjen fazlalığı ile ilişkili belirgin bir değişikliğe yol açmaz.

Ancak erken adrenarş yaşayan kız çocuklarında, yetişkin döneminde polikistik over sendromu görülme olasılığının daha yüksek olduğu, erken adrenarş yaşayan erkek çocuklarda ise penis gelişiminin daha erken yaşta gerçekleştiği bildirilmektedir.

DHEA-SO4 ölçümü, idrarda androjen metabolitlerini gösteren 17-ketosteroid ölçümüne göre daha yararlıdır.

Değerlendirme:

Yetişkin erkeklerde androjenik aktivitenin yalnızca % 5 kadarı böbreküstü bezi kaynaklıdır. Bu nedenle erkeklerde, böbreküstü bezi kökenli aşırı üretimin neden olduğu fizyolojik veya klinik bir tablo söz konusu değildir.

Ancak bu hormonlar periferik dokularda östrojen’e dönüşebildiğinden, DHEA-SO4 üretimi fazlalığı olan erkeklerde, hafif-orta derecede östrojen fazlalığı görülebilir.

Buna karşılık, kadınlarda androjenik aktivitenin % 60 kadarının kaynağı böbreküstü bezleri olduğundan, böbreküstü bezi kaynaklı androjenik üretim artışı, önemli klinik sorunlara neden olabilir.

Hirsutizm, virilizasyon, polikistik over gelişimi ve amenore gibi sonuçlara yol açabilir.

Konjenital Adrenal Hiperplazi’de genel olarak yüksek değerlere rastlanır. En belirgin yükseklikler, 3-beta-hidroksisteroid dehidrogenaz eksikliğinde görülür. Konjenital Adrenal Hiperplazi’nin en sık rastlanan sebebi olan 21- hidroksilaz ve daha seyrek rastlanan 11 beta-hidroksilaz eksikliklerinde görülen yükselmeler daha makul seviyede olur.

Belirgin derecede bir yükseklikle karşılaşıldığında Adrenal Tümör olasılığı da düşünülmelidir.

Konjenital Adrenal Hiperplazi vakalarında görülen yükseklikler, deksametazon ile baskılanabildiği halde, Adrenal Tümörlere bağlı yüksekliklerin deksametazon ile baskılanması mümkün olmaz.

Cushing sendromu da DHEA-SO4 yüksekliği ile gider.

Adrenal Hipoplazi, Addison hastalığı ve  17-alfa-hidroksilaz yetersizliği’nde ise DHEA ve DHEA-SO4 konsantrasyonları düşük bulunur.

Numune:

Serum.

Referans aralığı:

ng/ml

Erkek

0-12 yaş: 100-600

13 yaş ve üstü: 1200-3500

Kadın

0-12 yaş: 100-600

13 yaş ve üstü: 700-3500

60 yaş ve üstü: 100-600

 

 

DHEA-SO4 Testi Nedir, Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri” için bir yorum

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: