Emziren Anneler ve Gebelikte Film (Röntgen) Çektirebilir mi, Çekilirse Ne Olur ?

“Gebelerin film çektirmesinde sakınca var mı ?”ve “Emzirme döneminde Röntgen Filmi çektirmenin çocuğa zararı var mı ?” gibi sorular çok sorulur ve hemen her kafadan bir ses çıkar.

Burada şunu belirtmekte fayda var, gebelikte veya emzirme döneminde “şu kadar film çekilirse Bebekte şunlar olur” tarzında kesin hüküm bildiren veriler yoktur ama şu ana dek yapılan bilimsel çalışmalar yeterli derecede yol göstericidir.

Önce bazı terimleri kabaca bilmekte fayda var:

Radyasyon Nedir ?

Radyasyon, elektromanyetik dalgalar veya parçacıklar biçimindeki enerji emisyonu yani yayımıdır.

Televizyon, Radyo, Bilgisayar, Röntgen, Tomografi vb. gibi teknolojik birçok elektronik cihaz radyasyon yayar ve elektromanyetik kirliliğe yol açar.

Radyasyonun Zararları Nelerdir ?

X ışınları, ultraviyole ışınlar, görülebilen ışınlar, kızıl ötesi ışınlar, mikro dalgalar, radyo dalgaları ve manyetik alanlar, elektromanyetik radyason tipleridir.

Bunlardan ultraviyole ve X ışınları hücrenin genetik materyali olan DNA’yı parçalayabilecek kadar enerji taşımaktadır.

DNA’nın zarar görmesi ise hücreleri öldürür ve ilgili doku ölebilir, anomaliler gelişebilir veya kanserleşebilir, en azından zarar görür.

Tabi burada “Röntgen dediğimiz cihazların kullandığı X ışınları kanser yapar” algısı oluşmasın çünkü kanser oluşması doz, çekim sıklığı, kişinin vücud direnci ve bölge gibi birçok faktöre göre değişir ve tanı için kullanılan filmlerde oluşması çok zordur.

 

Radyasyonun Deriye Hasarı

 

Radyasyonun etkisi de cins, yaş ve organa göre değişmektedir. Çocuklar ve büyüme çağındaki gençler ile organlardan en fazla göz etkilenirken, görme zayıflığı, katarakt ve göz uyumunun yavaşlamasına sebep olabilmektedir.

Deri ise, radyasyona karşı daha dayanıklıdır.

Radyasyonun zararları genellikle zamanla ortaya çıkar yani birkaç ay, hatta yılı bulur. Ani etki ancak Atom Bombası patlaması gibi çok yüksek ve ani radyasyonlarda görülebilir.

 

Röntgen Nedir ?

X ışınları ya da Röntgen ışınları yüksek enerjili radyasyon yayar. Bu ışınlar tanı amaçlı kullanılan o bildiğimiz siyah filmlerin çekilmesinde kullanılırlar.

Doza bağlı olarak hücre bölünmesi ve genetik yapısında bozulmalara neden olabilirler.

Burada bir dip not verelim, radyasyon bu tür filmlerde  sadece ışın ile temas eden dokuyu etkiler. Örneğin çekilen bir sinüs filminde alınan ışınlar gidip karaciğere ulaşmaz.

Hamilelikte Röntgen yani Film Çektirmek Zararlı mıdır ?

Tüm tanı ve tedavi yöntemlerinde olduğu gibi Röntgen filmlerinin de potansiyel yarar ve zararları mevcuttur. Bu hem hamile olan hem de olmayan kişiler için geçerlidir.

Ancak bu etkiler doz ve süreye bağlıdır.

Yapılan araştırmalarda fetusa zararlı olabilecek radyasyon dozunun 5 rad olduğu, fetusun bu miktarın altında radyasyona maruz kalması durumuda ise zarar görme olasılığının son derece uzak olduğu saptanmıştır.

5 rad ise bir kerede hiçbir Radyolojik teknik ile ulaşılamayacak kadar yüksek bir dozdur.

Amerikan Aile Hekimliği Akademisi gebelik sırasında çekilen Röntgen filmlerini güvenli olarak sınıflamaktadır.

Bunun en önemli nedeni herhangi bir tanısal Röntgen fiminde fetusa ulaşan dozun zarar verebilecek dozdan yüzlerce kez daha az olmasıdır.

Örneğin diş hekimlerinin istediği ağız içi Röntgen’inden 21 adet film çektirmek ile bebeğin aldığı radyasyon, annenin 3 günde doğadan güneş ışınları ile aldığı dozdan daha azdır.

Bu kadar düşük bir dozun bebekte kalıcı hasara neden olması ve ilerki dönemde kansere yol açması yok denecek kadar düşük bir olasılıktır.

Bir başka örnek ise meşhur Akciğer filmi’dir. Gebe bir kadın Akciğer filmi çektirdiğinde bebeğe ulaşan radyasyon dozu ortalama 0.05 milirad’dır ve bebek için riskli olabilecek dozdan yüzlerce kez daha azdır.

 

Röntgen filmlerinin Bebeğe ulaştırdığı radyasyon dozları ;

Kafa : < 50 mrad

Boyun ve ense : < 50 mrad

Göğüs : < 50 mrad

Mammografi : < 50 mrad

Myelografi : < 500 mrad

Üst gastrointestinal filmler : < 500 mrad

Diş filmleri : 0.02 mrad

Hamilelikte Röntgen ışınları güvenli olarak kabul edilse bile yine de gereksiz yere ışın almamak için Film çekilirken karın üzerine Kurşun Gömlek konulması önerilir.

Hamilelikte Röntgen Çekilmesinin Olası Etkileri Nelerdir ?

Eğer bir kadın adet gecikmesi olmadan önce ya da birkaç günlük gecikme sırasında Röntgen filmi çektirirse bu durum tek başına gebeliği sonlandırmak için yeterli bir neden değildir.

Çünkü böyle bir durumda bebeğin etkileme olasılığı yok denecek kadar azdır.

Radyasyona maruz kalınan haftaya göre olası etkiler şu şekildedir:

Malformasyon ve Prenatal ölüm

En duyarlı olunan dönem döllenmeden sonraki ilk 8 gün’dür. Bu dönemde alınan radyasyon gebeliklerin % 50-75’inde düşüğe neden olurken bu düşüklerin çoğu beklenen adet kanamasından önce meydana geldiği için genelde fark edilmez.

Gelişme geriliği

En duyarlı olunan dönem döllenmeden sonraki 8-60. gün’lerdir.

 

 

Nörolojik etkiler

En hassas olunan dönem döllenme sonrası 2-15. haftalar’dır.

En sık karşılaşılan anomali Mikrosefali yani kafanın küçük olması durumudur.

Mikrosefali genellikle Zeka geriliği ile birlikte görülür ancak radyasyona bağlı ortaya çıkan Mikrosefali olgularının sadece % 25’inde Zeka geriliği saptanmıştır.

Gebeliğin 8. haftasından önce radyasyona maruz kalan ve Mikrosefali olan bebeklerde ise zeka geriliğine rastlanmamaktadır.

Kanser

Radyasonun en korkulan etkisi uzun dönemde ortaya çıkan kanserlerdir. Gerçekten de yüksek doz radyasyon kansere neden olur.

Lösemi, Tiroid kanseri gibi çocukluk çağı kanserlerindeki artış bununla ilgili olabilir.

Hamilelik sırasında Röntgen çekilmesi sonrasında bebekte kanser görülme riski radyasyon dozu ve gebelik yaşına bağlıdır.

Hamilelikte Röntgen Çektirenlerde Gebelik Ne Zaman Sonlandırılmalıdır ?

Hamileliğin 2-8 haftaları arasında;

Maruz kalınan doz 15 rad’dan daha az ise bu durum tek başına gebeliğin sonlandırılmasını gerektirmez.

Bunun yanısıra Teratojen yani anomali veya kanser yapabilen ilaç kullanımı gibi ek bir faktör varsa gebeliğin sonlandırılması düşünülebilir.

15 raddan daha fazla radyasyon olması durumunda ise gebeliğin sonlandırılması daha uygun olur.

Bununla beraber bu kadar yüksek dozları almak çok zordur.

Hamileliğin 8-15. haftaları arasında;

5-15 rad arası dozlarda ek bir sorun varsa gebelik sonlandırılabilir.

15 raddan daha fazla radyasyon olması durumunda ise gebeliğin sonlandırılması daha uygun olur.

 

 

Emziren Anneler Röntgen Çektirebilir mi ?

Emziren annelerde düşük radyasyon seviyeleri genellikle emniyetlidir ve emzirmeye devam etmelidirler.

Bununla birlikte, anne nükleer tıpta vücuda enjekte edilen ya da yüksek dozlarda sürekli radyasyon terapisi görüyorsa, emzirmeyi bırakması önerilir. Bunun nedeni, radyoaktif izotopların anne sütüne geçebilmesidir.

Potansiyel yan etkileri, sizin ve bebeğinizin riskleri hakkında daha fazla bilgi için Radyoloji uzmanınızla konuşun.

Emziren Anneler BT ve MR Çekilirken Verilen Kontrast Maddeler Sonrası Bebeklerini Emzirmeye Devam edebilir mi ?

Kontrastlı filmlerden sonra emzirmenin durdurulması gerekmez.

Ancak anne, herhangi bir potansiyel etkiden endişe ediyorsa, 12-24 saat bekleyebilir, bu süre zarfında sütünü atar ve sonra emzirebilir.

24 Saatten daha fazla beklemek yarar sağlamaz ve gereksizdir.

 

 

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !