Emzirmenin Önemi, Anneye ve Bebeğe Faydaları ve Sakıncalı Olduğu Durumlar

Emzirmeye ilişkin Dünya’da çok önemli bir otor kabul edilen Amerikan Pediatri Akademisi’nin son klavuzu, ilk 6 ayda mutlaka anne sütü ile beslenmesi gerektiğini, 6.aydan sonra süte ilaveten bazı ek gıdalara başlanabileceğini ama anne ve bebek tarafından karşılıklı isteniyorsa emzirmenin 1 yıl veya daha uzun süre devam etmesinin uygun olduğunu söylemektedir.

“Özel Hayat Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op.Dr.Nazmiye ŞENTÜRK” “emzirme” ile ilgili önemli bilgiler verdi.

Emzirme Neden Önemlidir, Faydaları Nelerdir ?

Emzirmenin gerek bebeğe, gerekse anneye birçok faydaları vardır.

En önemlilerini kısaca irdeleyelim, işte emzirmenin bebeğe faydaları;

Solunum Yolu Enfeksiyonları ve Otitis Media’dan Korur

Emzirme bebeği solunum yolu enfeksiyonları ve orta kulak iltihabı olan Otitis mediadan ciddi oranda korur. Bir çalışmada ilk yıl bebeklerde alt solunum yolu enfeksiyonlarından hastaneye yatma oranı, 4 aydan daha uzun süre emzirilen bebeklerde % 72 oranında daha düşük bulunmuştur.

Yine Pnömöni yani zatürre oranları da 6 aydan uzun süre emzirilen bebeklerde, daha az emzirilen bebeklere göre 4 kat daha az olarak saptanmıştır.

RSV virüsü ile oluşan Bronşiyolit riski de emzirilen bebeklerde, çok az veya hiç emzirilmeyen bebeklere göre % 74 oranında daha az olarak saptanmıştır.

Emzirme yine ciddi soğuk algınlığı, kulak ve boğaz enfeksiyonları riskini % 50-70 oranında azaltmaktadır.

Gastrointestinal Enfeksiyonlardan Korur

Emzirmenin spesifik olmayan gastrointestinal sistem enfeksiyonlarının görülme sıklığında % 64’lük bir azalma sağladığı ve bu koruyucu etkinin anne sütü almayı bıraktıktan sonra bile 2 ay sürdüğü gösterilmiştir.

Nekrotizan Enterokolit’den Korur

Preterm bebeklerde emzirmenin, nekrotizan enterokolit insidansında % 58 gibi anlamlı bir azalmaya yol açtığı gösterilmiştir.

Ani Bebek Ölüm Sendromu ve Bebek Ölümlerinden Koruma Sağlar

Emzirmenin, ani bebek ölümü sendromu (SIDS) riskinde % 36 oranında azalma ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Emzirmenin SIDS oranları üzerindeki olumlu etkisinin uyku pozisyonundan bağımsız olduğu geniş bir vaka kontrol çalışmasında doğrulanmıştır.

Alerjik Hastalıklardan Koruma Sağlar

Emzirmenin astım, atopik dermatit ve egzama insidansını % 27 oranında azalttığı, aile öyküsü pozitif olan bebeklerde ise bu oranın % 42’lere vardığı görülmüştür.

Çölyak Hastalığı’ndan Korunmada Faydalıdır

Gluten maruziyetinde bile emzirilen bebeklerde “çölyak hastalığı” geliştirme riski % 52 oranında azalmıştır. Dolayısıyla, bebek sadece anne sütü ile beslenirken gluten içeren gıdalar bebeğe verilip bağışıklık sistemine tanıştırılmalıdır, inek sütü veya hazır mamalarla beslenen bebeklerde ise glutene karşı koruyuculuk sağlanmaz.

İnflamatuar Bağırsak Hastalığı’ndan Koruma Sağlar

Emzirme, çocuklukta “inflamatuar bağırsak hastalığı” riskinde % 31’lik bir azalma ile ilişkilidir.

Koruyucu etkinin, insan sütünün immüno-modüle edici etkisinin ve bebeğin altında yatan genetik yatkınlığın etkileşiminden kaynaklandığı öne sürülmüştür.

Obezite’den Koruma Sağlar

Anne sütüyle beslenen bebeklerde “obezite” oranları önemli ölçüde düşük olduğundan, obeziteyi önleme amaçlı ulusal kampanyalar emzirmeyle başlar.

Karmaşık faktörler obezite çalışmalarının sonuçlarını karıştırsa da, emzirme durumunda obezite oranlarının % 15 ila % 30 arasında azalması söz konusudur.

Emzirmekle düşük vücut kitle indeksi (BMI) ve yetişkinlerde yüksek HDL konsantrasyonu arasındaki ilişki iyi bilinmektedir.

Emzirmenin süresi de aşırı kilo riski ile ters orantılıdır, emzirmenin her ayı, obezite riskinde % 4’lük bir azalma ile ilişkilidir.

Diyabet’ten Korur

İnek sütü almayan ve sadece anne sütü ile en az 3 ay emzirilen bebeklerde, “tip 1 diyabet” insidansında % 30’a varan bir azalma bildirilmiştir.

Bu koruyucu etki inek sütündeki ß-laktoglobülin adlı maddenin tip 1 diabetes mellitus’ta pankreas ß hücreleri ile çapraz reaksiyona girerek bağışıklık aracılı bir yıkım prosesini uyarmasına bağlanmıştır.

İnek sütü almama ve sadece anne sütü alma ile bu yıkımın önüne geçilebilir ve pankreas korunarak diyabet gelişiminin önüne geçilebilir.

Çocukluk Çağı Lösemi ve Lenfoma’larından Korunma Sağlar

Lösemi riskinde emzirme süresi ile ilişkili bir azalma mevcuttur. Bebeğin en az 6 ay veya daha uzun süre anne sütü emmesi ile ALL riskinde % 20, AML riskinde % 15 azalma saptanmıştır.

Emzirmenin koruyucu etkisinin insan sütünün habis hastalıklardaki direkt bir mekanizması olup olmadığı tam olarak bilinmemektedir.

Nörolojik Gelişimi Artırır

Emzirmenin nörogelişimsel olumlu etkileri bilinmektedir  ancak sonuçlar ebeveyn eğitimi, ev ortamı ve sosyoekonomik durum gibi farklılıklardan etkilenmektedir.

Zeka gelişimi ve öğrenme kapasitelerinin emzirilen bebeklerde belirgin şekilde daha fazla olduğu kanıtlanmıştır. Bu olumlu etki özellikle preterm bebeklerde daha fazla hissedilir.

Preterm (erken doğan) Bebeklerde Emzirmenin Faydaları

Preterm bebeklerde anne sütü ile beslenmenin birkaç önemli kısa ve uzun vadeli faydalı etkisi vardır.

Daha düşük sepsis ve NEC oranları, anne sütünün preterm bebeğin olgunlaşmamış bağışıklık sisteminin gelişimine katkıda bulunduğuna işaret etmektedir.

Emzirme aynı zamanda preterm bebeklerdeki uzun vadeli büyüme geriliğini ve nörogelişimsel engelleri de azaltır.

Anne sütü alan bebeklerde zeka testi sonuçlarının ve toplam beyin hacminin daha fazla olduğu görülmüştür.

Emzirme aynı zamanda, prematüre retinopati ve metabolik sendrom riskini de azaltır.

Anne sütünün olağanüstü faydaları, tüm preterm bebeklerin anne sütü alması gerekliliğini ortaya çıkarır. Bu bebeklerde annenin kendi sütü taze veya dondurulmuş olarak birincil diyet olmalıdır ve 1.5 kg’dan daha küçük doğan bebeklerde uygun bir şekilde güçlendirilmelidir.

Burada bir dip not verelim, anne sütü buzdolabında 4 C’de 96 saat saklanabilir.

Emzirmenin bebeğe olan faydalarının ne kadar çok olduğunu gördük. Emzirme sadece bebeğe değil, anneye de çok faydalıdır.

Şimdi bunlara da kısaca göz atalım;

Emzirmenin Anneye Faydaları Nelerdir ?

Emzirmenin annelere de hem kısa hem de uzun dönem faydaları vardır.

Emziren annelerde postpartum kan kaybı daha az olur ve uterusun eski halini kazanması daha hızlıdır.

Emzirmenin psikolojik etkileri olarak en önemli faydası anneyi postpartum depresyon‘dan korumasıdır. Emzirme ile yine anneler arasında çocuk ihmali vakaları daha az görülür.

Emzirmenin ve anne sütünün annelerin gebelik öncesi kilolarına geri dönüşü üzerindeki genel etkileri üzerine yapılan araştırmalar, kilo kaybı üzerine çok sayıda karıştırıcı faktör (diyet, aktivite, ilk BMI, etnisite) göz önüne alındığında yetersizdir.

Bununla birlikte 6 aydan daha uzun süre emziren annelerde, emzirmeyenlere oranla 1.38 kg kadar daha az kilo alımı saptanır.

Emizrme ile annede “tip 2 diyabet” riski de azalır, emzirilen her yıl için risk % 4- 12 arasında azalır. Bununla beraber gestasyonel diyabet tanısı almış yani oluşmuş annelerde emzirme hastalığı gidermez.

Emzirme süresinin artması ile annede romatoid artrit, kalp hastalığı, hipertansiyon ve hiperlipidemi  riski de anlamlı olarak azalmaktadır.

Emzirme ayrıca meme kanseri ile over yani yumurtalık kanseri riskinde % 28’lik bir düşüş sağlamaktadır. Emzirmenin her yılı meme kanserinde % 4.3’lük bir düşüş sağlar.

Emzirme ayrıca ekonomik yönden de fayda sağlar. ABD’deki annelerin % 90’ının yalnızca 6 ay boyunca emzirmesinin yılda 13 milyar dolarlık bir tasarruf sağladığı hesaplanmıştır. Mamalara verilen paraları düşününce ülkemizde de emzirme ailelere çok ciddi tasarruf sağlar.

Emzirme Ne Kadar Sürmeli ?

Bebek ilk 6 ayda mutlaka anne sütü ile beslenmeli, 6.aydan sonra süte ilaveten bazı ek gıdalara başlanabilir, anne ve bebek tarafından karşılıklı isteniyorsa emzirme 1 yıl veya daha uzun süre devam etmelidir.

Emzirmenin Kontrendike Olduğu Durumlar, Emzirmenin Zararları Nelerdir ?

Emzirmenin kontrendike olduğu sınırlı sayıda tıbbi durum vardır, bunlara klasik galaktozemi metabolik bozukluğu olan bebekler dahildir.

Emzirmenin özel protein içermeyen veya modifiye edilmiş formüllerle değiştirilmesi, uygun kan izleminin sağlanması koşuluyla, fenilketonüri‘li bebeklerde kullanılabilir.

AIDS ve Bruselloz‘lu anneler de emzirmemelidir.

Annede aktif ve tedavi edilmemiş tüberküloz bulunması veya memede aktif herpes simplex lezyonları olması durumunda da bebek anne sütüyle beslenmemelidir. Tüberkülozlu bir anne en az 2 hafta tedavi edildikten sonra emzirmeye devam edilebilir.

Doğumdan 5 gün önce ve 2 gün sonrasına kadar varisella‘lı anneler de bebeklerini emzirmemelidir ama depoladıkları sütleriyle bebek beslenebilir.

H1N1 influenza ile akut olarak enfekte olan anneler de ateş geçene kadar bebeklerinden geçici olarak izole edilmelidir, ancak bebek yine depoladıkları sütleriyle beslenebilir.

Annesi sitomegalovirüs (CMV) için seropozitif olan normal doğum ağırlıklı bebeklerde emzirmeye devam edilebilir.

Uyuşturucu bağımlılığı emzirme için kesin bir kontrendikasyon değildir. Bununla beraber PCP (fensiklidin), kokain ve esrar bağımlılığı varsa emzirilmemelidir. Yeterli beslenen ve bunlar harici uyuşturucuya bağımlı anneler, HIV pozitif değillerse bebeklerini emzirmelidir.

Alkol bebek motor gelişimini olumsuz olarak etkiler. Anne alkol almamalıdır, alkol bağımlısı ile tedavi olmalı, olamıyorsa vücut ağırlığının kilogramı başına 0.5 g alkolden daha fazla alım durumunda emzirilme kesilmelidir.

Alınan sütün içindeki konsantrasyonunu en aza indirgemek için alkol alındıktan sonra emzirme için en az 2 saat geçmiş olmalıdır.

Sigara, mutlak emzirme kontrendikasyonu değildir, ancak mutlaka bırakılmalıdır. Sigara bebekte ani bebek ölümü sendromu, düşük doğum ağırlığı ve yetersiz beslenmeye yol açar.

Emzirme Ne Zaman ve Nasıl Bırakılmalı (Sonlandırılmalı)

Emzirmenin sonlandırılması halen tartışılan bir konudur.

Ne kadar sürdürüleceği konusunda çok kesin bir süre belirlenmemişse de Dünya Sağlık Örgütü 2 yaş ve sonrasına kadar emzirmenin sürdürülmesini, Amerikan Pediyatri Akademisi ise emzirmenin 2 yaşına kadar devam etmesini, sonrasında da bebek ve anne ikilisine bırakılarak emzirmenin sonlandırılabileceğini bildirmişlerdir.

Bebeğiniz emzirmeyi sonlandırmaya hazır olduğunda bazı işaretler gösterebilir. Eskisi kadar sık emmez, annesini gördüğünde hemen memeye yönelmez, memede ilgisiz davranışlar sergiler veya emme süresini kısmaya başlar. Bu işaretleri fark ettiğinizde adım adım sonlandırmaya başlayabilirsiniz.

Emzirmeyi kesmeye prensip olarak en önemsiz saatlerde başlamalıdır. Sabahın erken saatleri ve gecenin de geç saatlerinde emzirmeyi kesmeye başlayın. Her kesilen beslenmeden sonra 2-3 gün değişiklik yapmadan bekleyin.

Nedensiz ağlamalar, öfkelenmeler, ısırma, kekeleme, uykusuzluk gibi huzurunun bozulduğunu gösteren davranışlar sergiliyor ise emzirmeyi kesme sürecine biraz ara verin.

Emzirmenin sonlanması süresinde süt birikmesi durumunda aşırı gerginlik, mastit olabilir. Bu durumda sütünüzü bir miktar sağın.

Bebeğinizin istemediği zamanlarda memenizi sunmayın, ama emmek istiyorsa da verin.

Emzirme bazı rutinler içerdiği için bebeğiniz şartlanır. Bu şartlanmanın ötesine geçmek için emzirme sırasında yaptığı bazı rutinleri bozun. Farklı bir odada emzirmek, eline sevdiği bir oyuncağı vermek, farklı bir müzik dinletmek, gece uyanmalarında şartlanmayı azaltmak üzere babasının yanına gitmesi gibi şeyler faydalı olabilir.

Bazı bebekler evin sakinliğinde huzur buldukları için emerken, bazıları da dış ortamlarda kendilerini tehdit altında kalmış hissedip anne koynunda teselli bulmak için emer.

Emzirmeyi kesmenin bir süreç olduğunu unutmadan, acele etmeden, doktorunuz ve ailenizle birlikte karar vererek, karar verdikten sonrada gelgitler yaşamadan yavaşça kesin.

Sağlıklı Anne Sütü İçin Anne Nasıl Beslenmelidir ?

Annelerin günlük 450 ila 500 kcal /gün enerjiye ihtiyacı vardır, bu normal dengeli bir diyette mütevazi bir artış ile karşılanabilir.

Emziren anneler için beslenmede ekstra takviyeler rutin olarak gerekmez. Bununla beraber prenatal vitamin takviyelerin alınması iyi olur.

Annenin diyetinde, uzun zincirli poli-doymamış yağ asitleri (dokosaheksaenoik asit [DHA]) olmalıdır, bunun için haftada 1-2 porsiyon balık tüketmek (örn. ringa balığı, konserve orkinos, somon) yeterlidir.

Zayıf beslenen anneler ya da vejetaryenler ise multivitaminlerin yanı sıra bir DHA takviyesi almalıdır.

Emzirmede İlaç Kullanımı

Emzirme döneminde kontrendike olan sınırlı sayıda ilaç vardır ve genellikle bunların yerine uygun bir alternatif de bulunabilir.

Doktorunuz size hangi ilaçlar alınırken dikkatli olmanız veya kesmeniz gerektiğini söyler.

Genel olarak, amfetaminler, kemoterapi ajanları, ergotaminler ve statin grubu ilaç alınıyorsa emzirme kesilmelidir.

Emzirme döneminde bebekte Glukoz 6-fosfat-dehidrojenaz eksikliği varsa favalı fasulye, nitrofurantoin, primakin ve fenazopiridin türü ilaçlar alınmamalıdır çünkü bebekte hemoliz yapabilir.

Emzirmede 10 Adım, Emzirmenin Altın Kuralları, Emzirme Nasıl Yapılmalı, Ne Sıklıkta Olmalı ?

Başarılı bir emzirme için doğum kliniklerinde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve UNICEF tarafından önerilen “10 adım” uygulaması

  1. Bütün sağlık çalışanlarının rahatlıkla görebileceği yerlere yazılı bir emzirme politikası asılmalıdır.

  2. Bu politikayı öğrenmeleri için bütün sağlık personelinin eğitim görmeleri sağlanmalıdır.

  3. Bütün hamileler, emzirmenin yararları ve yöntemleri konusunda bilgilendirilmelidir.

  4. Doğumu takiben ilk yarım saat içinde emzirmeye başlamaları için, annelere yardımcı olunmalıdır.

  5. Annelere nasıl emzirecekleri ve bebeklerinden ayrı kalmaları durumunda laktasyonu nasıl devam ettirecekleri öğretilmelidir.

  6. Tıbbi olarak gerekli olmadıkça yeni doğan bebeklere anne sütü dışında başka sıvı veya gıdalar verilmemelidir.

  7. Günün 24 saati anne ile bebeğin aynı odada kalmasını sağlayacak bir uygulama benimsenmelidir.

  8. Bebek her istediğinde emzirilmelidir.

  9. Emzirilen bebeklere biberon, yalancı meme ve emzik türünden bir şey verilmemelidir.

  10. Anne sütü destek grupları oluşturulmalı ve anneler hastaneden taburcu edilirken bu gruplara katılmaları için yönlendirilmelidir.

Emzik Kullanımı Nasıl Olmalı ?

Emziklerin erken kullanılmasının emzirmenin başarısız olmasına yol açabileceğine dair veriler göz önüne alındığında, yenidoğan döneminde emzik kullanımı belirli tıbbi durumlarla sınırlı olmalıdır.

Ağrı kesici, sakinleştirici bir madde olarak ya da oral motor fonksiyonu güçlendirmek için verilebilir. Özellikle emzirmeden sonra ve uykudan önce verilebilir.

Bebeğe Verilmesi Gereken Vitaminler ve Mineral Takviyeleri Nelerdir ?

Yeni doğanın hemorajik hastalığı riskini azaltmak için ilk gün 0.5 ila 1.0 mg’lık bir dozda intramusküler K1 vitamini (fitonadion) rutin olarak tüm bebeklere uygulanmalıdır.

D vitamini eksikliği ve raşitizm, yaşam biçimindeki değişiklikler, giyinme alışkanlıkları ve topikal güneşten koruyucu preparatların kullanımına bağlı tüm bebeklerde artmıştır.

Yeterli bir serum D vitamini konsantrasyonunu korumak için emzirilen bebeklerin hepsine rutin olarak hastaneden taburcu edilmelerinden itibaren günde 400 U oral D vitamini takviyesi verilmelidir.

İlave florür, ilk 6 ay boyunca verilmemelidir. 6 aydan 3 yaşa kadar florür takviyesi, sudaki florür konsantrasyonunun <0,3 ppm olduğu yerlerde ikamet eden bebeklerle sınırlandırılmalıdır.

Demir ve çinko bakımından zengin komplementer gıdalar 6 aylıkken başlanmalıdır. Demir depolarını desteklemek için 6 aydan önce oral demir damlalarının eklenmesi gerekebilir.

Prematüre bebekler, hematolojik durumları normalleştirilene kadar hem multivitamin preparatı hem de oral demir takviyesi almalıdır.

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: