Enfeksiyoz Mononükleoz (EBV Hastalığı) Nedir, Belirtileri ve Tedavisi ?

Enfeksiyoz Mononükleoz Epstein-Barr virüsünün (EBV) neden olduğu yaygın bir enfeksiyondur, ancak diğer virüsler de hastalığa neden olabilir.

Fakat bu yazımızda, özellikle Mono’nun nedeni olan Epstein-Barr virüsüne odaklanacağız.

EBV Herpesvirüs ailesinin bir üyesidir.

“Mononükleoz” tanımlaması, viral enfeksiyon sonucunda diğer beyaz kan hücrelerine kıyasla kan dolaşımında belirli bir beyaz kan hücresi tipinin (Lenfosit) artışının olmasındandır.

Hastalık ilk kez 1889 yılında tanımlanmıştır.

Mono’nun Nedeni Nedir ?

Mono’ya neden olan EBV, tüm dünyada bulunur.

Çoğu insan yetişkinliğe ulaştığında, kanında EBV’ya karşı antikorlar tespit edilebilir. 35-40 yaş arasındaki yetişkinlerin % 95’inde EBV’ye karşı antikorlar vardır.

Bu, çoğu insanın hayatlarının bir döneminde EBV ile enfekte olduğu anlamına gelir.

Enfeksiyon çocukluk çağında ortaya çıktığında, virüs sıklıkla hiçbir belirti oluşturmaz. EBV ile enfekte olan çocukların sadece % 10’unun hastalık geliştiği tahmin edilmektedir.

Benzer şekilde, muhtemelen önceki enfeksiyona karşı bağışıklık nedeniyle yetişkinler genellikle hastalığa yakalanmazlar.

Benzer semptomlara (CMV yani sitomegalovirüs gibi) neden olan diğer hastalıklarda da lenfositlerde bir artış olsa da, EBV’nin neden olduğu mononükleoz çok daha yaygın görülür.

Mono için Risk Faktörleri Nelerdir ?

EBV herkese bulaşabilir.

Mono, çoğu zaman ergenlerde ve genç erişkinlerde teşhis edilir ve en sık 15-17 yaş arasında görülür. Ancak, aynı zamanda çocuklarda da görülebilir.

EBV Nasıl Bulaşır ? 

Mono kişiden kişiye temas yoluyla yayılır.

Ağız ve boğazdaki B lenfositlerinin enfeksiyonuna yol açan mono iletiminin başlıca yöntemi tükrük‘tür.

Enfeksiyöz mononükleoz “Öpüşme hastalığı” denmesinin nedeni de gençler arasındaki bu yaygın bulaşma biçiminden kaynaklanmasıdır.

EBV Kuluçka Süresi Ne Kadar ?

Epstein-Barr virüsü bulaşından sonra semptomatik hale gelmesi tipik olarak 4 ila 8 hafta arasında sürer. Ortalama olarak erişkinde 30-50 gün, çocuklarda 10-14 gün sonra şikayetler başlar.

EBV Belirtileri Nelerdir ?

Ateş

Halsizlik

Baş ağrısı

Üşüme

Titreme

İştahsızlık

Boğaz ağrısı ve

Lenfadenopati şeklinde ani veya sinsi olarak başlayabilir.

Hastalığın süresi ve şiddeti çok değişken olabilir. Hastalık çocuklarda genellikle hafif seyrederken, erişkinlerde daha ciddi ve uzun seyirlidir.

Lenf bezlerinin büyümesi olan Lenfadenopati % 80-90, Tonsillofarenjit % 80, Dalak büyümesi olan Splenomegali %50, Karaciğer büyümesi olan Hepatomegali %15 vakada görülür.

Ateş genellikle 39-41 C’ e kadar yükselir ve ortalama 6 gün içinde kademeli olarak düşer, ciddi olgularda 3 hafta veya daha uzun sürebilir.

Mezenterik Lenf bezlerinin etkilenmesi karın ağrısına yol açabilir ve Akut Apandisit ile karışabilir.

Döküntü  % 3-20 vakada görülür. 1 hafta içinde geriler ve kaşıntılı değildir.

Periorbital ödem yani göz çevresinde şişme de  % 10-20 hastada saptanır.

EBV Tanısı Nasıl Konur ?

Mono tanısı, yukarıda belirtilen semptom ve bulgulardan yola çıkılarak doktor tarafından şüphelenilir.

Streptokok anjini ekarte edilmelidir, mono için spesifik kan testleri yapılır.

Hemogram yani tam kan sayımında Lenfositoz tipiktir.

Bu artmış lenfositlerin % 30 kadarı olağandışı veya atipik görünümdedir ki bunlara Virosit, Downey hücresi veya “Atipik Lenfositler” denir.

 

 

Atipik Lenfositler normal Lenfositlerden daha büyük, çekirdekleri lobule veya çentikli, stoplazması daha geniş, bazofilik hücrelerdir. Atipik Lenfositler Rubella, Kabakulak, Toxoplazma ve CMV enfeksiyonlarında da görülmektedir.

Nötropeni ve Trombositopeni görülebilir.

ANA ve RF gibi otoantikorlar, bazen pozitif olabilir.

EBV ayrıca VDRL testi ile Kabakulak, Kızamık IgM testlerinde yalancı pozitifliğe neden olabilir.

Heterofil Antikorlar

Hastalığın 2-3. haftasında saptanabilir. 6 aylık bir zamanda aşamalı olarak kaybolurlar. 

Hızlı heterofil antikor arama testleri, standart Paul-Bunnel testi sonuçları ile benzer sonuçlar verir ve hastalığa oldukça spesifiktir, % 90-98 oranında EBV enfeksiyonunda görülürler.

Lenfoma ve Hepatitler Monospot testinde yanlış pozitif sonuçlara neden olabilir.

Anti VCA (Viral Kapsid Antijen)

VCA IgM 4-8 hafta pozitif kalır, akut enfeksiyon göstergesidir.

VCA IgG ise geçirilmiş enfeksiyon göstergesidir ve ömür boyu kalıcıdır.

Early Antigen Antikoru (Anti EA)

Akut enfeksiyon sırasında % 80 hastada saptanırlar. Sıklıkla 6 ay sonra kaybolurlar.

Anti EBNA Antikor

EBNA ilk ortaya çıkan antijendir ve buna karşı oluşan antikorlar enfeksiyonun erken döneminde ortaya çıkar. Bununla beraber EBNA antikorlarının kanda saptanması geç dönemde yani iyileşme döneminde olur.

Ömür boyu vücutta kalırlar.

EBV Testleri Değerlendirme:

Primer Enfeksiyon;

VCA IgM veya IgG pozitif, EA genelde pozitif,  EBNA negatif olur.

Konvelesan Dönem;

VCA IgG ve EA zayıf pozitif, EBNA pozitif olur.

Reaktivasyon Dönemi;

VCA IgG, EA  ve EBNA pozitif olur.

EBV Hastalığı ile Benzer Hastalıklar Nelerdir ?

Streptokokal Tonsillit

Farenjit

Difteri

Rubella

Kızamık

Viral Hepatitler

Sitomegalovirus enfeksiyonu ve 

Toxoplazmoz benzer şikayetlere neden olabilir.

EBV Tedavisi Nasıldır ?

Çoğu mono durumunda özel tıbbi tedavi gerekmez.

Hastalık genellikle kendi kendine sınırlıdır ve diğer yaygın viral hastalıkların gidişine benzer şekilde geçer.

Tedavi, klinik semptomların ve bulguların hafifletilmesine yöneliktir.

EBV Gidişatı Nasıldır ?

Mono’lu insanların tamamı, uzun vadeli sorunlarla karşılaşmadan tamamen iyileşir.

Ateş ve diğer belirtiler giderildikten sonra durumla ilişkili yorgunluk birkaç ay sürebilir.

Yukarıda tarif edildiği gibi ciddi komplikasyonlar çok nadirdir.

 

 

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !