ESBL (GSBL) Pozitif Ne Demek, Nasıl Yapılır ?

ESBL veya Genişlemiş Spektrumlu β-Laktamaz (GSBL)’lar bazı Bakterilerce salgılanan ve antibiyotiklere direnç sağlayan enzimlerdir ve bu bakterilere de ESBL (+) Pozitif denir.

Bu Bakteriler 3.kuşak sefalosporinler olan Sefotaksim, Seftazidim, Seftriakson gibi antibiyotiklere ve Aztreonam’a direnç gösterirler.

İlk kez 1983 yılında Klebsiella Pneumoniae suşlarına karşı, geniş spektrumlu β-Laktamların kullanılmaya başlanmasından hemen sonra tanımlanan bu enzimler, daha sonra Enterobacteriaceae ailesinin diğer üyelerinde de gösterilmiştir.

ESBL (GSBL) Pozitif Ne Demek ?

GSBL aracılığıyla gelişen direnç, Plazmidlerle türler arasında aktarılır ve hastanelerde salgınlar oluşturabilir. Ayrıca bu Bakterilerle olan enfeksiyonlar daha ölümcül olabilmektedir.

GSBL direnci saptanmışsa, çoğunlukla diğer Antibiyotiklere karşı da direnç gösterirler.

1980’li yıllarda GSBL üreten suşların çoğu hastane kökenli iken, 2000’den sonra toplum kökenli suşlarda da GSBL saptanmıştır.

Günümüzde K. Pneumoniae sık olmak üzere, Escherichia coli  gibi Enterobacteriaceae üyeleri de sıklıkla ESBL pozitif olabilmektedir.

ESBL Pozitif  Olmasının Önemi Nedir ?

GSBL üreten Bakteriler sepsis, üriner sistem, solunum yolu infeksiyonları, intraabdominal infeksiyonlar, yara  infeksiyonları, hatta menenjit gibi ağır enfeksiyonlara neden olabilmektedir.

Ayrıca GSBL üreten suşlarla oluşan infeksiyonlarda komplikasyon riski ve Mortalite (ölüm) oranı daha yüksektir.

GSBL üreten suşlar  Antibiyogramlarda 3  ve 4. kuşak Sefalosporinlere duyarlı olsalar bile gerçekte dirençli olabilirler ve bu da tedavide başarısızlık demektir.

Bu nedenle GSBL pozitifliğinden şüphelenilmesi durumunda ESBL testi yapılmalıdır.

Türkiye’de İdrar Yolları Enfeksiyonlarında % 7-15 oranında ESBL Pozitif Bakteriler etkendir.

ESBL Pozitif Bakteri Görülme Riski Kimlerde Fazladır ?

60 yaş üzeri olmak

Böbrek yetmezliği

Cerrahi operasyon

Mekanik ventilasyon

Yoğun Bakım Ünitesinde yatış

Son 6 ay içinde Hastaneye yatmış olmak

Son 3 ayda Antibiyotik kullanımı

Erkek olmak

Diyabet

Tekrar eden idrar yolu infeksiyonu

Yakın zamanda üriner kateterizasyon

Ayaktan tedavi merkezlerinde takip bu Bakterilerce enfeksiyon riskini artırır.

GSBL Pozitif Bakteriler Hangi Antibiyotiklerle Tedavi Edilir ?

Aminoglikozidler  tedaviside kullanılabilirler. Bununla birlikte GSBL taşıyan plazmid genleri Aminoglikozid direnç genlerini de taşıyabildiklerinden, sıklıkla GSBL-pozitif suşlar Aminoglikozidlere dirençlidir.

Aminoglikozidlerin üriner sistem infeksiyonu dışında, ampirik tedavide tek başına kullanılmaları uygun değildir.

Kinolonlar (Siprofloksasin, Norfloksasin, Ofloksasin, Levofloksasin, Moksifloksasin, Oksolinik Asit, Enoksasin, Pefloksasin, Nalidiksik Asit) GSBL-pozitif mikroorganizmalarla gelişen infeksiyonların tedavisinde kullanılabilecek antibiyotiklerdir. Bununla birlikte GSBL direnci ve Kinolon direncinin birlikte görülme sıklığı artmaktadır.

GSBL pozitif bakteriler Aztreonam, 3. kuşak Sefalosporinler ve geniş spektrumlu Penisilinlere karşı direnç gösterirken; Sefoksitin, β-laktamaz inhibitörleri ve Karbapenem’lere karşı duyarlılıklarını genellikle sürdürürler.

Ayrıca GSBL taşıyan Bakteriler çoğu zaman değişik mekanizmalarla β-laktam dışındaki Tetrasiklin, Kloramfenikol ve Ko-Trimoksazol gruplarına karşı da direnç taşırlar.

GSBL üreten ciddi Enterobacteriaceae infeksiyonlarında Karbapenem’ler ilk seçilecek ajanlar olarak öne çıkmaktadır.

Karbapenem direnci de artmaktadır, bu nedenle bu ajanlara alternatif tedavi seçeneklerinin geliştirilmesi de gereklidir. Artan direnç oranları Nitrofurantoin ve Fosfomisin’in yeniden kullanımını gündeme getirmiştir.

Fosfomisin idrarda yüksek konsantrasyonlara ulaşması ve yarı ömrünün uzun olması nedeniyle E. coli ve Enterococcus Faecalis’in etken olduğu idrar yolu infeksiyonlarının tedavisinde etkilidir. Fakat bu ilaçların kullanımındaki artışa paralel olarak direnç de gelişmektedir ve her antibiyotikte olduğu gibi ASLA DOKTOR YAZMADAN KULLANILMAMALIDIR.

GSBL direncinin azaltılması için ilk olarak, geniş spektrumlu sefalosporin ve fluorokinolonların kullanımı acilen azaltılmalıdır.

ESBL (GSBL) Nasıl Yapılır ?

İdrar kültür antibiyogramları için;

Amikasin
Amoksisilin-klavulanik asit
Ampisilin
Amp-sulb
Aztreonam (atm)
Ertapenem
Gentamisin
Imipenem
Levofloksasin
Meropenem
Nitrofurantoin
Norfloksasin
Ofloksasin
Sefalotin
Sefaperazon-sulbaktam
Sefazolin
Sefepim
Sefoksitin
Sefotaksim (ctx)
Sefotaksim-clavulonic acid
Sefpodoksim (pod)
Seftazidim (caz)
Seftazidim (caz)-clavulonic acid
Seftriakson (cro)
Sefuroksim
Siprofloksasin
Tobramisin
Trimetoprim-sulfametoksazol konulması uygun antibiyotiklerdir.

Yara kültür antibiyogramları için;

Amikasin
Amoksisilin-klavulanik asit
Ampisilin
Amp-sulb
Aztreonam (atm)
Eritromisin
Ertapenem
Gentamisin
İmipenem
Klindamisin
Kloramfenikol
Meropenem
Ofloksasin
Oksasilin
Penisilin
Sefalotin
Sefoksitin
Sefotaksim (ctx)
Sefotaksim-clavulonic acid
Seftazidim (caz)
Seftazidim (caz)-clavulonic acid
Seftriakson
Sefuroksim
Siprofloksasin
Teikoplanin
Tetrasiklin
Trimetoprim-sulfametoksazol
Vankomisin konulması uygun antibiyotiklerdir.

ESBL Direnci Nasıl Saptanır ?

Birçok metod olmasına rağmen en kolaylarından biri Kombine Disk Yöntemi ile antibiyogram plağına Sefotaksim ve Seftazidim disklerinin hem sade, hem de Klavulonik asit içeren disklerini koymaktır.

Bir gece 35 C’de inkübasyondan sonra Klavulonik asit içeren ve içermeyen disklerin etrafındaki inhibisyon zonları ölçülerek karşılaştırılır.

Kombinasyon Diskleri etrafındaki zon, Klavulonik asit içermeyen disk etrafındaki zona kıyasla ≥5 mm daha genişse GSBL pozitif kabul edilir.

 

 

ESBL Testi Ne Zaman Yapılmalı ?

Yapılan Antibiyogramda aşağıdaki gibi zonlar elde edilirse yapılmalıdır.

Yine Hastanede, Yoğun Bakımlarda yatan tüm hastalarda, İdrar Yolu, Yara, Pü ve Akciğer kültürlerinde bakılmalıdır.