ESR (Sedimantasyon) Yüksekliği Kanser Belirtisi mi ?

Sedimantasyon (ESR) testi genellikle Akut Faz Yanıtı’nı (İnflamasyon, Koagulasyon artışı, Kompleman aktivasyonu, Endotel aktivasyonu vs) değerlendirmede kullanılır.

Laboratuvar Dünya’sında en fazla istenen testler listesinde top 10’a rahatlıkla girebilen bir test olan Eritrosit Sedimentasyon, hem yapılması basit hem de çok değerli bilgiler veren bir testtir. 

İnflamasyon sonrası vücut genellikle ilk birkaç saatte Nötrofil’lerde sayıca artma ve Ateş yükselmesi ile yanıt vermeye başlar.

Karaciğer Akut Faz Reaktanları denen Fibrinojen, Lipoprotein, Ferritin, Kompleman, Serüloplazmin, Alfa 2 Makroglobulin, Plazminojen, Alfa 1 Antitripsin, Amiloid A proteini ve C-Reaktif Protein (CRP) gibi proteinleri sentezler.

Sedimantasyon hızında artma da tıpkı bu proteinlerde artma gibi inflamasyon göstergesi’dir.

ESR (Sedimantasyon) Yüksekliği Kanser Belirtisi mi ?

Kanser’lerde artar ama daha başka birçok durumda da arttığından Kansere spesifik değildir.

Yani yükselmesi Kanseri tek başına göstermez.

Sedimantasyon Testi Nasıl Yapılır ?

 

Normalde Sitratlı Antikoagulanlı tüp dik pozisyonda tutulduğunda Eritrositler plazmadan daha ağır olduklarından aşağı doğru yavaşça çökmeye başlar. İnflamasyon ve aşağıda sayacağımız durumlarda bu çökme daha hızlı olur.

Eritrositlerin bu çökme hızını en çok kandaki Fibrinojen düzeyi, bir miktarda Globulin dediğimiz proteinlerin düzeyi etkiler.

 

Kanda bu proteinler artarsa normalde negatif yükleri (zeta potansiyel) nedeniyle birbirinden ayrı durmaya eğilimli olan Eritrositler kümeleşmeye başlar (Rulo formasyonu) ve çökme hızı da daha da ağırlaştıklarından dolayı artar.

Genellikle 1 saatte oluşan çökme hızı kullanılır.

 

 

Sedimantasyon ile CRP Arasındaki Fark Nedir ?

İnfeksiyonlarda ESR artar ama CRP, Ateş ve Lökositoz daha değerlidir.

ESR yükselmesi hem geç başlar (1 gün sonra), hem de geç düzelir.

Oysa CRP hem daha erken (4-6 saat) Karaciğer’de sentezlenir, hem de 2-3 gün içinde en yüksek seviyelere ulaşır.

Üstelik ESR’ye göre çok daha fazla (100-1000 kat) arttığından İnflamasyon ve İnfeksiyonlarda daha değerli bir marker’dır. Romatizmal hastalıklarda da artar ama spesifik değildir.

Sedimantasyon Yüksekliğinin Nedenleri :

Polimiyaljiya Romatika ve Temporal Arterit vakalarında aşırı yüksek ESR (>100 gibi) değerleri oluştuğundan bu iki hastalığı düşünmede çok yararlı olabilir.

Yaşlı kişiler, zenci ırkta ve Kadın’larda ESR diğer sağlıklı kişilere göre bir miktar yüksektir.

Testin oda ısısından yüksek sıcaklıkta çalışılması

Hiperfibrinojenemi (çok artar)

Multiple Myeloma (çok artar)

Lösemiler (çok artar)

Hodgkin Lenfoma (çok artar)

Buzdolabında bekletilmiş kanın oda ısısına gelmeden çalışılması

Romatizmal hastalıklar

Kollagenozlar

Anemiler

Gut

Romatoid Artrit (çok artar)

Akut Romatizmal Ateş

Sistemik Lupus Eritematozus

İlaçlar (Dekstran, Metildopa, Heparin, Metserjid, Doğum Kontrol hapları, Penisilamin, Prokainamid, Teofilin, vitamin A..)

Kanserler

Gebelik

Hipoalbüminemi

İnfeksiyonlar

Hipo-Hipertiroidizm

Makrositoz

Nefritler

Menstruasyon

Toksemi

Travma

Ağır Metal Zehirlenmesi

Myokard İnfarktüsü

Doku Nekrozları

Pulmoner Emboli başlıca nedenlerdir.

ESR Düşüklüğünün Nedenleri :

Kanda artmış Safra asitleri, Fosfolipidler, Kortikosteroidler, Glukoz, Albümin varlığı

Konjestif Kalp Yetersizliği

İlaçlar (ACTH, Kortizon, Etambutol, NSAID, Kinin, Salisilat)

Polisitemi

Hipofibrinojenemi

Yenidoğanlar

Orak Hücreli Anemi (kümeleşme az)

Sferositoz (kümeleşme az)

Mikrositoz

Lökositoz

Oda ısısında 4 saatten fazla beklemiş Kan

Pıhtılaşmış Kan

Numune ve Saklama :

Sitralı tüpe alınan kan en fazla 4 saat içinde (Buzdolabında 4 C de ise maksimum 6 saat) çalışılmalıdır.

EDTA’lı tüpte olur ama Heparinli tüpe alınan kandan çalışılmaz.

Kanda Soğuk Aglütininler varsa oda ısısında değil 37 C’de ölçüm yapılmalıdır.

Sedimantasyon Referans Değerleri :

Westergren yöntemine göre;

50 yaş altı Erkek : 15 mm/saat   Kadın : 20 mm/saat

50 yaş üstü Erkek : 20 mm/saat   Kadın : 30 mm/saat

Düşük ESR (1-3 mm/saat gibi) genellikle sağlıklı durum göstergesidir, hastalık olduğunu göstermez.

ESR’nin normal sınırlarda bulunması da hastalık olmadığı anlamına gelmez.

Konu ile ilgili açıklamalı videomuzu da aşağıdan izleyebilirsiniz;