Fekal Elastaz (Gaitada Elastaz) Testi Ne İşe Yarar ? & Pankeatit Nedir ?

Fekal Elastaz (Pankreatik Elastaz) önemli bir pankreas hastalığı olan kronik pankreatit ve onun tanısında kullanılan nispeten yeni bir testtir.

Bu teste geçmeden önce “kronik pankreatit nedir ?” sorusuna yanıt arayalım.

Kronik Pankreatit Nedir ?

Şiddetli olabilen karın ağrısı, pankreasta kalıcı fonksiyon bozukluğu ve yapısal değişikliklerin gözlendiği pankreasın kronik yani uzayan iltihabi hastalığıdır.

İlerleyici bir hastalıktır, çok nadiren geriler.

Kronik Pankreatit Neden Oluşur ?

Birçok faktör kronik pankreatit gelişmesine neden olabilir veya tetikleyebilir.

Bunlar;

Alkol ve Yağlı diyet:

Alkol alımı, kronik pankreatitin en sık nedenidir (%65-80).

Hastaların %80’i erkektir. Yüksek protein ve yağ tüketimiyle de kronik pankreatit arasında ilişki vardır.

İdiyopatik (sebebi bilinmeyen) Pankreatit:

Kronik pankreatitin 2.en sık görülen türüdür (%20).

Kronik pankreatite neden olabilecek diğer sebepler uzaklaştırıldıktan sonra idyopatik kronik pankreatit düşünülebilir.

Otoimmun Pankreatit:

Kronik pankreatitlerin %3-5’inden sorumludur. Vücut kendi kendine saldırır. 

Hiperkalsemi ve Hipertrigliseridemi:

Kronik pankreatit vakalarının %1’den azını oluşturur.

Hiperkalsemide pankreas kanalları içinde kalsiyum birikerek pankreasta harabiyete neden olur. 

Kistik Fibrosis:

Bu hastalarda tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları bulunur. Ayrıntılı bilgiye buradan ulaşın.

Tümör ve Travmalar:

Pankreas kanalında tıkanıklığa yol açan tümörler veya delici ve künt travmalar pankreasta iltihabi reaksiyona, pankreas kanalında hasar ve tıkanmaya neden olarak kronik pankreatite yol açabilir.  

Kronik Pankreatit’in Belirtileri Nelerdir ?

Karın ağrısı:

En belirgin şikayettir.

Ağrı karın üst kısımlarında hissedilir, kuşak tarzında olabilir ve sırta, omuza vurabilir. Ağrı genellikle yemek sonrasında ortaya çıkar ve bulantı ve kusma eşlik edebilir. 

Kilo kaybı ve sindirim bozukluğu:

Yağ ve protein emiliminde sorun yaşanması pankreasın enzim salgılama kapasitesinin ancak %80’inin bozulmasından sonra görülür.

Diyabet:

Nedeni, pankreastaki adacık hücrelerinin harabiyetiyle kan insülin seviyesindeki düşmedir.

Diyabetin ortaya çıkması için pankreasın %75’i harap olmalıdır için %80’ı harabiyete uğramalıdır.

Steatore:

Dışkıyla aşırı yağ kaybı olmasıdır.

Dışkı açık renkte, kötü kokulu olup tuvalet taşına yapışan özelliktedir. Oluşması için pankreasın %80’ı harabiyete uğramalıdır.

Kronik Pankreatit Tanısı Nasıl Konur ?

Fizik muayene:

Kronik pankreatitte karın muayenesi sırasında ağrı sık görülür.

Sekretin testi:

Kronik pankreatit tanısında en duyarlı ama yapılması zor bir testtir.

Sekretin kişiye damardan verildikten sonra toplanan on iki parmak barsağı salgı hacmi ve salgı içindeki bikarbonat miktarı belirlenir.

Bikarbonat miktarı ve salgı hacminin düşük olması kronik pankreatite işaret eder.

Serumda enzim ölçümü:

Kanda amilaz ve lipaz yükselebilir.

Safra yollarında daralma olan vakalarda bilirubin ve alkalen fosfataz (ALP) değerleri yükselir, ancak bu yükselmelerin birçok hastalıkta da görülebileceği unutulmamalıdır. 

Pankreas’ın görüntülenmesinde kullanılan testler:

Ultrasonografi (US), Bilgisayarlı Tomografi (BT), Manyetik Rezonans (MR) ve ERCP gibi yöntemler kullanılır. 

Dışkıda Yağ Tayini:

Kronik pankreatitte önemli bir bulgu olan steatore (yağlı ishal) bu testle anlaşılabilir.

3 gün süreyle günde 100g yağ içeren diyetle beslenen hastanın dışkısı 72 saat süreyle toplanır ve dışkıda atılan yağ miktarı ölçülür.

Normal insanlarda 24 saatlik dışkıdaki yağ miktarı 6 g’ın altındadır.

Steatoresi olanlarda bu miktar 18-20 g’ın üzerine çıkar.

Fekal Elastaz

Fekal pankreatik elastaz, pankreatik ekzokrin fonksiyonların değerlendirilmesinde kullanılabilecek noninvaziv bir yöntem olarak orta ve ciddi pankreatik ekzokrin fonksiyonlarının tanısına imkan vermektedir. 

CELA3B geni (Chymotrypsin-like elastase family member 3B) tarafından kodlanan ve pankreastan salgılanan serin proteaz grubundan (kimotripsin, tripsin, kallikrein) bir enzimdir.

Pankreasdan duodenuma (oniki parmak barsağı) geçen elastaz, burada tripsin tarafından aktive edilir.

İntestinal geçiş sırasında miktarında herhangi bir değişiklik olmadan gaita ile atılır.

Geçişte safra tuzlarına bağlı olması, intestinal geçişleri sırasında proteolitik veya katalitik yıkımdan korunmasını ve parçalanmamasını sağlar.

Barsaklarda protein sindirimde rol alır. Ayrıca kolesterolun barsaklarda tasınması ve metabolizmasında da rol oynadığı düşünülmektedir. 

Klinikte pankreas bezinin fonksiyonunu görmede ve pankreas hastalıklarının tayininde kullanılır, nispeten yeni kullanıma girmiş bir testtir.

Günümüzün altın standart pankreas fonksiyon testi olan sekretin-kolesistokinin testinden daha az invazif (daha kolay uygulanan, hastaya daha az zorluk çıkaran) ve daha ucuzdur. 

Değerlendirme :

Günümüzde çeşitli çalışmalardan elde edilen verilere göre ortalama;

Normal: 201-500 µg/g gaita

Hafif-orta pankreas yetmezliği : 100-200 µg/g

Ağır pankreas yetmezliği : < 99 µg/g 

Numune :

Gaita (dışkı) 

Saklama Koşulları:

1 g gaita, ağzı kapalı dışkı kutusunda buzdolabında saklanır.

Bu şekilde 3 gün, dondurulursa 1 yıl stabildir.

1 saatten fazla oda ısısında beklemiş numunelerden çalışılmaz. 

Sensitivite (duyarlılığı) ve Spesifite (özgüllüğü) :

Çeşitli çalışmalarda elde edilen verilere göre bu testte ortalama;

Sensitivite : % 64- 92

Spesifite : % 70 -99 arasında değişmektedir.

ÖZETLE:

Pankreas yetmezlikleri ve kronik pankreatit tanısında fekal elastaz;

İntestinal geçiş sırasında miktarında herhangi bir değişiklik olmaması,

Feçeste pankreatik sıvıdan 5-6 kez daha fazla bulunması,

Uzun süre stabil kalması,

Tedavi amaçlı enzim preparatı kullanan kronik pankreatitli hastalarda, kullanmayan hastalara göre düzeyinde anlamlı bir değişme olmaması,

İlaçlardan, mide cerrahisinden, dismotiliteden ve incebarsak hastalığından etkilenmemesi,

Nispeten ucuz ve kolay uygulanabilir olması nedeniyle

ÇOK YARARLI ve KULLANIŞLI bir testtir.

 

Bunları da Merak Edebilirsiniz ;

“Peptik Ülser Nedir ?”

“GGT Yüksekliği Ne Anlama Gelir ?”

“Karaciğer Yağlanması Nedir, Nasıl Tedavi Edilir ?”

“Gastroözafagial Reflü Hastalığı Nedir ?”

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: