Fronkül (Çıban) Nedir, Neden Çıkar, Tedavisi Nasıldır ?

Fronkül yani Çıban Kıl köklerinin enfeksiyonudur, derin Folikülit‘tir.

Çoğunlukla  Staphylococcus Aureus bakterisinin neden olduğu enfeksiyondan kaynaklanır ve ciltte ölü doku ve pus içeren ağrılı ve şişkin bölgeler oluşturur.

Çıban aslında pus dolu nodüllerdir. Bunlar birleşirse Karbonkül denen yapılar oluşur.

Çıbanların çoğuna, Koagülaz pozitif S. aureus suşları neden olur. Koagülaz kanı pıhtılaştırabilen bir enzimdir. Hemen hemen her organ sistemi S. aureus tarafından enfekte edilebilir.

Çıbanlar kalçalarda veya anüsün kenarında, sırtta, boyun, mide, göğüs, kollar veya bacaklarda veya hatta kulak kanalında görülebilir.

Cilt enfeksiyonları birçok hastada nüksetme eğilimi gösterir ve sıklıkla diğer aile üyelerine yayılır. Diyabet, Obezite ve Hematolojik bozukluklar gibi direnç düşüklüklerinde daha sık görülürler.

Çıban Neden Olur ?

Genellikle, nedeni deride bulunan Stafilokok gibi bakterilerdir. Bakteriyel kolonizasyon kıl foliküllerinde başlar ve lokal Selülit ve inflamasyona neden olabilir.

Afrika’da Tumbu sineğinin neden olduğu Miyaz, genellikle Kutanöz Fronkülöz ile kendini gösterir.

Çıbanın Belirti ve Bulguları Nelerdir ?

Çıbanlar, yumuşak, sıcak ve çok acı veren, bir kıl folikülü çevresinde engebeli, kırmızı, pus dolu topaklardır. Boyutları Bezelye büyüklüğünden Golf topuna kadar çeşitlilik gösterir.

Çıbandaki pus boşalırsa veya boşalmaya hazır olduğunda topağın merkezinde sarı veya beyaz bir nokta görülebilir.

Şiddetli bir enfeksiyonda, Ateş, Şişmiş Lenf düğümleri ve Yorgunluk görülebilir.

Çıban İçin Risk Faktörleri Nelerdir ?

Fronkülöz için risk faktörleri;

Burun deliklerinde bakteri taşıyıcısı olma

Diabet

Obezite

Lenfoproliferatif neoplazmlar

Yetersiz beslenme ve

İmmünosüpresif ilaçların kullanımıdır.

Zayıf hijyen de riski artırır.

Kullanılan antibiyotiklere direnç gelişmesi nedeniyle antibiyotik kullanımından sonra ortaya çıkabilir.

Çıbanın Komplikasyonları Nelerdir ?

Çıbanların en sık görülen komplikasyonları skarlaşma ve cilt, omurilik, beyin, böbrekler veya diğer organların enfeksiyonu veya apsesi’dir.

Enfeksiyonlar kan dolaşımına da yayılabilir (Bakteriyemi) ve ve enfekte kişiye ciddi zarar verebilecek veya öldürebilecek enfeksiyonlara (yara enfeksiyonları, apseler, osteomiyelit, endokardit, pnömoni) neden olabilir.

S. aureus suşları önce cildi ve yapılarını (örneğin sebase bezleri, kıl folikülleri) enfekte eder veya hasar görmüş deriyi (kesikler, aşınma) işgal eder. Bazen enfeksiyonlar nispeten sınırlıdır (örneğin çıban veya karbonkül), bazende diğer cilt bölgelerine yayılabilir (selülit, folikülit veya impetigoya neden olabilir).

S. aureus suşları, aynı zamanda bazı enzimler ve eksotoksinler üretir ve gıda zehirlenmesi, septik şok, toksik şok sendromu ve haşlanmış deri sendromu gibi hastalıklara neden olabilir.

Hemen hemen her organ sistemi S. aureus tarafından enfekte edilebilir. Yüzdeki sivilceleri sıkıştırmak veya koparmak, tıbbi bir ortam dışında yapılması durumunda özellikle tehlikeli olabilir, çünkü bu bölgedeki kan damarları beynin içine akar ve orada ciddi enfeksiyonlara neden olabilir.

Çıban Nasıl Tedavi Edilir ?

Çıban patlamadan kendi kendine temizlenebilir, bu genellikle 2 hafta içinde kendiliğinden gerçekleşir ancak genellikle açılıp boşaltılması gerekecektir.

Çıban açılmadan önce ve sonra sıcak nemli kompresin düzenli uygulanması, hızlı iyileşmesine yardımcı olabilir. Bakteri yayılmasını önlemek için alan temiz tutulmalı, dokunulduktan sonra eller yıkanmalı ve pansuman malzemeleri dikkatli bir şekilde  atılmalıdır.

Büyük veya tekrarlayan çıbanlarda veya duyarlı bölgelerde (kasık, göğüsler, koltuk altı, burun çevresinde veya burun deliklerinde veya kulakta görülen) olanlarda antibiyotikler önerilebilir.

Antibiyotikler, kullanımları arasında en az iki ay  olmak üzere bir aydan uzun süre kullanılmamalıdır, aksi halde etkinliğini kaybedebilir.

Hastanın kronik (2 yıldan fazla) çıbanı varsa, plastik cerrahi ile çıkarılma gerekli olabilir.

Antibiyotikler veya steroid enjeksiyonları etkili olmazsa, ciddi komplikasyonlara neden olma riski taşıyan fronküller kesilip boşaltılmalıdır.

Ateş ve titreme sepsis belirtileri olup acil tedaviye ihtiyaç olduğunu gösterir.

Staphylococcus Aureus, kolayca antimikrobiyal direnç geliştirebilen bir bakteridir, bu da tedaviyi zorlaştırır. Bu nedenle antibiyotik verilirken kültür yapılmalıdır.

 

 

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !