Gıda Allerjisi ve İntolerans Testi Nedir, Nerede Yapılıyor, Ne Kadar ?

Gıda Allerjisi ve Gıda İntoleransı neredeyse herkesi etkileyebilen sinsi ama önemli bir durumdur.

Birkaç yıl önce adeta bir Trend olan “Gıda İntolerans Testleri” çok pahalı olmasının yanında Gıda İntoleransını belirlemede hem yetersiz hem de çok gerekli olmayan testler.

İnsanlar yedikleri gıdalardan sonra Hazımsızlık, Gaz gibi rahatsızlık hissettiklerinde genellikle yiyeceğe karşı alerjileri olduğunu düşünürler. Bununla birlikte, gerçekte, araştırmalar, yetişkinlerin sadece % 3’ü ve çocukların % 6-8’inde gıdaya karşı gerçek bir alerjik reaksiyon olduğunu gösteriyor.

Besin alerjisi olmadan gıdalara yönelik diğer reaksiyon türleri ise Gıda İntolerans’larını (Laktoz veya Süt intoleransı gibi), Gıda Zehirlenmesi ve Toksik reaksiyonları içerir.

Gıda İntoleransı da gıdaya anormal tepkidir ve semptomları gıda alerjisine benzeyebilir. Ancak Gıda İntoleransı çok daha yaygındır, çeşitli hastalıklarda görülür ve gıda allerjisinden farklı mekanizmalar tarafından tetiklenir.

Gıda Alerjisi olan neye karşı allerjik olduğunu tanımlamalı ve önlem almalıdır. Gıda Alerjisi genellikle şiddetli değildir ama tahrip edici bir hastalığa neden olabildiği gibi nadir durumlarda ölümcül bile olabilir.

Gıda Allerjisi’nin Sebepleri Nelerdir ?

Hem Kalıtım hem de Çevresel faktörler rol oynayabilir.

Gıdadaki Allerjen’ler, genellikle pişirme, Mide asiti ve Bağırsak sindirim enzimlerine direnç gösteren proteinler’dir. Sonuç olarak, Allerjenler gastrointestinal mukozayı (iç yüzü, astarı) geçerler, kan dolaşımına girerler, vücutta allerjik reaksiyonlara neden olurlar.

Gıda Allerjisi’nin 2 komponenti vardır :

Bağışıklık Sistemi

Gıdaya alerjik reaksiyon, Bağışıklık sisteminin iki bileşenini içerir. Biri bir çeşit protein, yani İmmünoglobulin E (IgE) adı verilen, kan yoluyla dolaşan bir alerji Antikoru’dur.

Diğeri Mast hücresi, Histamin‘i depolar ve vücudun tüm dokularında bulunan özel bir hücredir.

Mast Hücresi, özellikle Burun, Boğaz, Akciğerler, Cilt ve Gastrointestinal sistem gibi vücut bölgelerinde bulunur.

Kalıtım

Bireyin gıda olarak zararsız görünen bir şeye karşı IgE üretme eğilimi Kalıtsal görünmektedir.

Genel olarak, alerjisi olan insanlar, alerjilerin yaygın olduğu ailelerden gelmektedir – mutlaka besinle değil, belki de Polen, Kürk, Tüy veya Uyuşturucular için de alerjik olabilirler.

Böylece, iki allerjik ebeveyni olan bir kişinin, bir alerjik ebeveyni olanlardan daha fazla gıda alerjisi geliştirmesi daha olasıdır.

Gıda Allerjisi Nasıl Oluşur ?

Gıda allerjisi aşırı duyarlılık reaksiyonu‘dur, yani gıda alerjenlerine alerjik reaksiyon gelmeden önce, kişinin önceden maruz kalması veya “hassaslaşmış” olması gerekir.

İlk maruziyette alerjen, allerjen için spesifik IgE antikoru üretmek için Lenfositleri uyarır. Bu IgE daha sonra salınır ve vücudun farklı dokularındaki Mast hücrelerinin yüzeyine yapışır.

Kişi, bir dahaki sefer o yiyecekleri yediğinde allerjen, Mast hücrelerinin yüzeyindeki spesifik IgE antikoru ile etkileşime girer ve Histamin gibi kimyasallar salmasına neden olur.

Gıda Allerjisi Belirtileri ve Bulguları Nelerdir ?

Besin alerjisinin tüm belirtileri, yemek yiyince birkaç dakika ila bir saatlik bir sürede ortaya çıkar.

Gıda alerjisi başlangıçta Ağızda Kaşıntı, Yutma ve Solunum Zorluğu şeklinde görülebilir.

Daha sonra Mide ve Bağırsaklardaki gıdaların sindiriminde Bulantı, Kusma, Diyare ve Karın Ağrısı gibi belirtiler başlayabilir.

Allerjenler kan damarlarını dolaşırken Baş Dönmesi, Halsizlik ve Anafilaksi‘ye neden olabilirler, ki bu da Hipotansiyon yapabilir.

Gıda Alerjisi için Risk Faktörleri Nelerdir ?

Genç Yaş

Yiyecek alerjileri Bebek ve Çocuklarda yaygındır.

Çocukken Gıda Alerjisi Öyküsü

Bir çeşit gıda alerjisi olanların, diğer gıdalara da alerji geliştirme olasılıkları daha yüksektir.

Ailesinde Alerji Öyküsü

Bu kişilerde de gıda alerjisi geliştirme şansı artmaktadır.

Bebek ve Çocuklar Gıda Alerjisi Belirtileri Neler ?

Çoğu gıda allerjisi, yaşamın birinci veya ikinci yılında başlar.

Bu reaksiyonların bir kısmı zamanla giderebilirken (İnek sütlerine veya Yumurtalara karşı alerjiler gibi), Bebeklik döneminde edinilen diğer gıda alerjileri (Fındık veya Kabuklu Deniz Hayvanları gibi) genelde yaşam boyunca devam eder.

Genellikle doğumdan 1 ay sonra başlayan İnfantil Kolik’te geceleri uyurken birden ağlayan bir çocuk vardır.

Koliğin nedeni belirsizdir. Ancak çeşitli Psikososyal ve Beslenme faktörleri söz konusudur ve Süt veya Soya alerjisi’de Kolik nedeni olarak ileri sürülen faktörlerdir.

Bebeklerdeki Besin allerjisi genellikle Bebeğin beslenmesinin etkisini gözlemleyerek teşhis edilir. Bebek İnek Sütü alıyorsa, Doktor Soya formülünde veya Anne Sütünde yalnızca bir değişiklik önerecektir.

Emzirmek Gıda Allerjisinde Faydalı mı ?

En azından ilk 4 ay boyunca Emzirme, yaşamın ilk 2 yılında yüksek risk altındaki çocukların Süt alerjisine ve Egzama’ya karşı korunmasına yardımcı olur.

Anne sütü, Bebeğe yabancı olan proteinleri daha az içerir ve bu nedenle, İnek sütü veya Soya formülüne göre daha az allerjiktir. Bu nedenle, özellikle gıda alerjisine yatkın Bebekler için, Emzirme özellikle önemlidir.

Bazı çocuklar belirli bir gıdaya o kadar hassastır ki, Anne o yiyecekleri yerse, Anne Sütüyle çocuğa geçen bu allerjenler çocuğu etkiler. Bu durumda, Anneler Bebeğin alerjik olduğu bu gıdaları yemekten kaçınmalıdır.

Bununla beraber Emzirmenin, sonradan alerjilerin gelişimini önlediğine dair kesin kanıt henüz elde edilememiştir.

En Yaygın Gıda Alerjenleri Nelerdir ?

Gıda alerjilerinin çoğundan 8 gıda sorumludur:

İnek sütü
Yumurta
Balık
Yer Fıstığı
Kabuklu Deniz Hayvanı
Soya
Fındık Ağacı
Buğday

Yetişkinlerde alerjik reaksiyonlara neden olan en yaygın gıdalar Karides, Kerevit, Istakoz ve Yengeç gibi Kabuklu Deniz Hayvanlarıdır.

Ceviz, Fındık, Balık, Yumurta ve Fıstık ise ciddi Anafilaktik reaksiyonlara neden olabilir.

Oldukça alerjik insanlarda, az miktarda bir gıda alerjisi bile (örneğin, Fıstık çekirdeğinin 1/44.000’i) alerjik reaksiyona neden olabilir.

Egzersize Bağlı Gıda Alerjisi Nedir ?

Egzersiz, gıdanın alerjik reaksiyonuna neden olabilir. Bu genelde belirli bir yiyeceği yiyen ve daha sonra egzersiz yapan kişilerde görülür.

Egzersiz yaparken ve vücut ısısı arttıkça kaşıntı başlar, Astım krizi, Karın ağrısı ve hatta Anafilaksi gelişebilir.

Egzersiz kaynaklı gıda alerjisi için egzersiz yapmadan önce en az 2 saat o gıdayı tüketmemek önleyici önlem olarak yeterlidir.

Histamin Toksisitesi Nedir ?

Gıdalardaki bazı doğal maddeler (örneğin Histamin) alerjiyi andıran reaksiyonlara neden olabilir.

Histamin, Peynir, Şarap ve Balıklar, özellikle Ton Balığı ve Uskumru’da yüksek seviyelere ulaşabilir.

Balıkta, Histaminin özellikle de doğru şekilde soğutulmamış Balıklarda Bakteri kontaminasyonundan ötürü arttığına inanılıyor.

Mast hücreleri alerjik reaksiyonda Histamin salar demiştik, bu nedenle, bir kişi yüksek miktarda Histamin içeren bir gıdayı yerse, Histamin toksisitesi gelişebilir, bu da gıda üzerindeki alerjik reaksiyona çok benzer.

Histamin toksisitesi Psödooalerjik Balık Zehirlenmesi olarak da adlandırılır ve Denizle ilgili gıda kaynaklı hastalıkların üçte birinden fazlasından sorumludur.

Hani o meşhur “Balıkla Yoğurt Yedi Zehirlendi” efsanesi aslında çoğunlukla bundan kaynaklanır.

Gıda Katkı Maddeleri Allerji Yapar mı ?

Bir başka gıda intoleransı, tadımı geliştirmek, renklendirmek veya mikroorganizmaların çoğalmasını önlemek için gıdaya eklenen belirli bileşiklere karşı olumsuz bir reaksiyondur.

Bu katkıların büyük miktarlarda tüketilmesi, alerjik semptomların tümünü taklit eden semptomlar üretebilir.

Besin alerjisi ile karıştırılabilen advers etkilere en sık neden olan bileşikler Sarı renkli boya, Monosodyum Glutamat (MSG) ve Sülfit’lerdir.

Bunlar çok miktarlarda tüketildiğinde, Kızarıklık, Sıcaklık hissi, Baş Dönmesi, Baş ağrısı, Yüzde Basınç Hissi ve Göğüs Ağrısı gibi belirtiler oluşabilir.

Bu belirtiler yedikten hemen sonra ortaya çıkar ve geçicidir.

Gıda Alerjileri Nasıl Teşhis Edilir ?

Gıda alerjisini teşhis etmek için, önce hastanın belirli gıdalara karşı advers yani ters etkiye sahip olup olmadığını tespit edilmelidir. Tüketilen gıdaların geçmişi ve ortaya çıkan semptomlar, tanının erken evrelerinde Doktor için önemli bilgiler verir.

Doktor, hastadan detaylı bir geçmiş, hastanın diyet günlüğü veya Eliminasyon Diyeti yardımıyla bir değerlendirme yapar. Daha sonra, daha objektif Deri Testleri, Kan Testleri veya Gıda Testleriyle tanıyı teyit eder.

Doktor, olguların bir gıda allerjisi ile tutarlı olup olmadığını belirlemek için hastayla görüşür. Aşağıdaki soruları sorabilir:

Tepki zamanlaması neydi ?

Tepki, yemek yedikten sonra genellikle bir saat içinde hızla mı gelişti ?

Alerji tedavisi başarılı mıydı ?

Örneğin, gıda alerjisinden kaynaklanıyorsa, Antihistaminikler onları rahatlatmalıdır.

Reaksiyon her zaman belli bir yiyecekle ilişkili mi ?

Başkası da hasta oldu mu ?

Örneğin, kişi Histamin bulaşmış Balık yerse, Balık yiyen herkes hasta olmalıdır. Bununla birlikte, alerjik bir reaksiyonda, yalnızca Balık alerjisi olan kişi hasta olur.

Hasta bir reaksiyon yaşamadan önce ne yedi ?

Hastanın tepkisinin ciddiyeti bazen yenilen şüpheli yiyecek miktarı ile ilgilidir.

Yemek nasıl hazırlandı ?

Bazı insanlar yalnızca çiğ veya az pişmiş Balıklara karşı şiddetli bir alerjik reaksiyon gösterir. Balıkların kapsamlı bir şekilde pişirilmesi, tepki verdikleri Balıktaki bu alerjenleri yok eder, böylece daha sonra alerjik reaksiyon göstermezler.

Alerjik reaksiyona neden olan gıdalarla aynı anda yenen diğer gıdalar mıydı ?

Yağlı gıdalar sindirimi yavaşlatır ve bu nedenle alerjik reaksiyonun başlamasını geciktirebilir.

Eliminasyon Diyeti Nedir ?

Bazı Doktorların kullandığı bir sonraki adım, Eliminasyon metodudur. Doktor tarafından yönlendirilen hasta, alerjiye neden olan şüphelenilen bir gıdayı (örneğin yumurta) yemez.

Hasta gıdayı çıkardıktan sonra belirtiler kaybolursa, Doktor neredeyse kesin olarak gıda alerjisi tanısı koyabilir. Eğer hasta daha sonra şüpheli gıdayı tekrar yerse ve semptomlar geri gelirse, bu durum da tanıyı teyit eder.

Deri (Prick) Testleri Nedir ?

Deri (Prick) testinde, şüphe edilen gıdadan seyreltik bir ekstresi Ön kol derisi veya Sırta konur ve cildin bu kısmı bir iğne ile delinir. Şişmeler veya kızarıklıklar gibi alerjik tepkiler araştırılır.

Pozitif bir Prick testi hastanın cildinin Mast hücrelerinde test edilen gıdaya özgü IgE antikoruna sahip olduğunu gösterir.

Deri testleri hızlı, basit ve nispeten güvenli’dir.

Gıda Allerjisinde Kan Testleri Nelerdir ?

Cilt testlerinin yapılamadığı durumlarda RAST, ImmunoCap ve ELISA metodlu kan testleri kullanılabilir.

Bu testler, hastaların kanlarındaki gıdalara özgü IgE antikorlarının varlığını ölçmekle birlikte, cilt testlerinden daha maliyetlidir ve sonuçlar hemen elde edilemez.

Gıda Allerjisinin Tedavisi Nedir ?

Diyetten Kaçınma

Diyetteki rahatsız edici allerjenden kaçınma, gıda alerjisinin birincil tedavisi’dir. Hastanın hassas olduğu bir yiyecek belirlendikten sonra, gıdalar diyetten alınmalıdır.

Allerji çeken kişiler gıdalardaki etiketleri dikkatli bir şekilde okumalı ve duyarlı oldukları gıdaların çoğundan kaçmaya çalışmalıdır. Ayrıca ona alternatif gıdalar tüketmelidir.

Bu alternatif gıdalar zaten çoğu Gıda İntolerans Testi Raporu‘nda yazılı olarak verilir. Bu testi yaptırmayanlar ise Diyetisyenlerinden veya kendi tecrübelerinden öğrenebilirler.

Anafilaktik Reaksiyon Oluştuğunda Tedavi

Şiddetli gıda alerjileri olan insanlar anafilaktik reaksiyonu tedavi etmeye hazır olmalıdırlar. Kendilerini korumak için gıda alerjileri olduğunu belirten Uyarı Bilezikleri veya Kolyeler takmalıdırlar.

Bu bireyler daima Doktorlarından reçeteyle elde edilen bir Adrenalin Şırıngası taşımalıdır. Şiddetli Besin alerjisi olan insanlar, alerjik bir reaksiyon geliştirdiklerini düşünürlerse, Şırıngayı kendi başlarına uygulamaya hazır olmalıdırlar.

Daha sonra kurtarma ekibini arayarak ya da Acil Servise götürülerek derhal tıbbi yardıma alınmalıdırlar.

Gıda Alerjisinin Diğer Semptomlarının Tedavisi

Gıda alerjisinin diğer semptomlarını tedavi etmek için birçok ilaç mevcuttur. Örneğin, Antihistaminikler gastrointestinal semptomları, Hapşırmayı ve Burun akıntısını rahatlatabilir.

Bronkodilatörler Astım belirtilerini rahatlatabilir.

Bu ilaçlar, bir kişinin yanlışlıkla alerjik olduğu bir yiyeceği yuttuktan sonra alınır. Bununla birlikte, yemek yemeden önce allerjik bir reaksiyonun önlenmesinde etkili değildirler.

Gıda İntolerans Testi Nedir ?

Gıda alerjisi ve İntoleransı benzer bulgulara yol açsa da tamamen farklı durumlardır.

Gıda alerjisi, o gıdayı tüketme ile başlayan, kısa sürede kaşıntı, kızarıklık, özellikle yüz bölgesinde ödem, bulantı ve kusma gibi bulgular veren vücudun ani bir tepkisidir. Bu tepki spesfik IgE ve Mast Hücre kaynaklıdır.

Besin intoleransı ise daha çok besinlerin sindirim sistemini rahatsız etmesi ile beraber gaz, hazımsızlık, şişkinlik ve ishal gibi bulgular verir. Süt içtikten sonra hazımsızlık ve gaz ile tanınan Laktoz intoleransı en tipik örneğidir.

Gıda İntolerans Testi‘nde besinlere özel IgG’ler ölçülür. IgG’de bağışıklık sistemi elemanı bir antikordur. Bu antikorlar allerjideki gibi hemen oluşmaz, besinle tekrar tekrar karşılaşma sonrası ve yavaşça oluşur.

IgG değerleri sağlıklı bireylerde bile yüksek yada yoğun intolerans yaşayan bireylerde normal olarak bulunabilir. Bu nedenle Gıda İntolerans Testi çok fazla güvenilir ve gerekli bir test değil‘dir.

Zaten gerçekten bulgu veren (hazımsızlık, şişkinlik, kaşıntı) bir besin allerjisi varsa Eliminasyon Diyeti ile allerjik besinler bulunarak diyetten çıkarılabilir.

Bazende daha önce çok az tüketilmiş veya yenmemiş gıdalara karşı da çapraz reaksiyon veya yalancı reaksiyonla test sonucu pozitif çıkabiliyor.

Örneğin kişi Gıda İntolerans Testi yaptırdı ve Somon Balığı’na intolerans çıktı. Ama kişi vejeteryan olup daha önce hiç Balık tüketmemiş bir kişi de olabiliyor.

Zaten test sonucunda çıkan gıdalara da Eliminasyon Diyeti öneriliyor.

Özetle Gıda İntolerans Testi yaptırmanıza gerek yok.

Gıda İntolerans Testi Nerede Yapılıyor ?

Bu test bazı Özel Laboratuvar veya Özel Hastane’lerde yapılıyor.

Gıda İntolerans Testi Fiyatı Ne Kadar ?

Bu testler üretici Firmalara ve Merkezlere göre değişse de nispeten pahalı. Fiyatları yaklaşık olarak 2018 itibarıyla 650 – 1.250 TL arasında değişebiliyor.

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: