HBsAg Testi Nedir, Negatif ve Pozitif Ne Demek ?

HBsAg testi akut veya kronik Hepatit enfeksiyonlarının ya da kronik taşıyıcılık durumlarının bulunup bulunmadığının belirlenmesi amacıyla kullanılır.

Hepatit (Karaciğer İltihabı) Nedir ?

İlaçlar, toksik maddeler, otoimmün hastalıklar, alkol, virüsler gibi bir çok nedenle oluşabilirse de % 95 nedeni Hepatit virüsleri (A, B, C, D, E) dir.

Hepatit B, Akut Hepatit ve Kronik viral enfeksiyonların en sık nedenidir.

Dünya nüfusunun yaklaşık yarısı (2 milyar kişi) HBV ile infektedir ve yaklaşık 400 – 500 milyon kişi (% 5-15) HBV taşıyıcısı’dır.

Türkiye’de ise bölgelere göre değişmekle birlikte, taşıyıcılık oranı % 3.9 – 12.5 arasındadır.

HBV, sigara’dan sonra en önemli 2. kanserojen etkendir.

HBV, HIV’den 100 kat daha bulaştırıcı’dır.

İnkübasyon süresi 30-150 gün arasında değişir.

Hepatit B virusu A’dan H’ye kadar 8 genotipe ayrılabilmektedir.

Bu genotipler Dünyada farklı bölgelerde farklı dağılım göstermektedir.

Ülkemizde HBV genotipleri ile ilgili yapılan çalışmalarda % 79-100 arasında genotip D görülmektedir.

Hepatit B Nasıl Bulaşır ?

İnfekte kişinin kan ve diğer vücud sıvılarıyla temas başlıca bulaş kaynağı (damardan ilaç kullanımı, tükrük, semen, servikal sıvı, kan nakli, seksüel geçiş…)

Hepatit B’nin endemik olduğu yerlere seyahat bulaş riskini çok artırır.

Anneden çocuğuna doğum sırasında geçiş de olabilir.

Hepatit B Nasıl Bulaşmaz ?

Gıda, su, el sıkışma, öksürme, aksırmayla bulaşmaz.

Hepatit B Belirtileri Nelerdir ?

Sadece birkaç haftada geçen basit infeksiyondan yıllarca devam eden ciddi kronik infeksiyona kadar farklı şekilde hareket edebilir.

Hepatit infeksiyonunda erişkinlerde 5 yıl sonra ortalama % 2-10 arasında kronikleşme olmaktadır (çocuklarda % 25-50, yenidoğanlarda % 70-90).

Bazen kronik haldeyken Siroz ve Karaciğer kanseri’ne dönebilir.

Çocukların çoğu ve yetişkinlerin % 50’sinde klinik belirti yoktur.

Bazen hepatit B taşıyıcılığı oluşur yani virüs kanda vardır ve etrafa bulaştırılabilir ama karaciğerde ciddi hasar ve şikayet olmaz, farkına bile varılmayabilir.

Akut Hepatit B :

Tarama testleri pozitiftir, şikayetler diğer akut hepatit etkenleriyle genelde benzerdir;

Ateş

Yorgunluk

Halsizlik

Bulantı

Kusma

Sarılık (% 25 hastada görülür)

Karaciğer haraplanır ve görevlerini tam yapamaz (Bilirübin gibi atık madde ve toksinleri yeterince temizleyemez, Bilirübinler artar, AST-ALT-GGT gibi Karaciğer enzimleri artabilir).

Hepatit B Tanısı Nasıl Konur ?

Klinik belirtiler ve Karaciğer hasarına bağlı bulgular Hepatiti düşündürür ama ayırımı sağlamaz.

Kesin ayırım için Hepatit B’ye özgü testler yapılmalıdır. Ya virüse karşı oluşmuş antikorlar bakılır, ya virüs antijenleri veya virüsün kendisine (Hepatit B DNA).

Bu testler tarama için yapıldığı gibi akut – kronik ayırımı için veya Kronik Hepatit’in izlenmesi için de kullanılırlar.

Aşı Hepatiti önler, CDC’ye göre 1990’larda kullanıma giren aşı ile akut Hepatit B görülme oranı % 82 oranında azalmıştır.

Hepatit B virüsüne spesifik testler :

HBsAg Testi Nedir ?

Virüsün yüzeyinde bulunan antijen’dir.

Akut ve Kronik HBV enfeksiyonlarında kanda bulunur.

Akut Hepatit B’nin en erken göstergesi’dir.

Genellikle Hepatit B virüsü ile teması izleyen dönemde, inkübasyon döneminin sonuna doğru (25-225, ortalama 75 gün) henüz Transaminaz düzeyinde artış olmadan ve ikter gibi semptomlar belirmeden 2-7 hafta önce serumda HBsAg’yı saptamak olanaklıdır.

HBsAg Negatif Ne Demek ?

Kişide Hepatit B yok veya virüs kapılmış ama henüz kanda saptanamayacak kadar erken dönem demektir.

HBsAg Pozitif Ne Demek ?

Kişi Hepatit B virüsünü kapmış demektir. Duruma göre ya iyileşir, ya taşıyıcı olarak kalır yada kronikleşir.

Genelde 3 ay içinde yani iyileşme fazında kandan kaybolur.

Kronik infeksiyonu anlamanın ana yolu buna bakmaktır. 6 aydan uzun süre pozitif olması kronikliğin göstergesidir, bunlar ömür boyunca virüsü başkalarına bulaştırabilir.

Anti-HBs :

HBsAg’ine karşı oluşur, iyileşme fazında sürekli titresi artar.

Virüsün alnmasından yaklaşık 4-10 ay sonra pozitif our.

Genellikle HBsAg kaybolduktan 1 ay sonra kanda belirir. Daha önceden virüsle karşılaşmayı anlamak ve aşılamanın etkinliğini görmek için kullanılır.

Miktarı düşük veya yoksa aşılama yapılır, kişinin iyileştiğini görmede ve artık immünite kazandığını (bir daha infeksiyon geçirmez) anlamak için de istenir.

Bazen HBsAg ve Anti-HBs beraber pozitif olabilir, bu durumda bulaştırıcılık vardır.

Anti-HBc IgM :

Kanda bulunmayan, sadece infekte Karaciğer hücrelerinde bulunabilen Hepatit B core antijeni’ne karşı oluşmuş IgM tipi antikorlardır.

Virüsün alnmasından yaklaşık 1.5 – 3.5 ay sonra pozitif our.

HBV enfeksiyonunda ilk üretilen antikor’dur, Akut İnfeksiyon tanısını koydurur.

Ancak Akut İnfeksiyondan 2 yıl sonra bile, % 20 oranında Anti-HBc IgM pozitifliği saptanabilir. Bunun pozitif olması genellikle enfeksiyonun son 6 ay içinde geçirildiğini gösterir.

Anti-HBc Total :

HbcAg antijenine karşı oluşmuş hem IgG hem de IgM tipi antikorlardır.

Virüsün alnmasından yaklaşık 1.5 – 3.5 ay sonra pozitif our.

Akut ve Kronik HBV infeksiyonlarını tanımada kullanılabilir, Akut HBV infeksiyonundan genelde 1 ay sonra kanda belirir ve genellikle ömür boyu kanda kalırlar.

HbeAg :

Genellikle infektivite yani bulaştırıcılık göstergesidir. Ayrıca tedavinin etkinliğini izlemede de istenir.

Virüsün alnmasından yaklaşık 1 – 3 ay sonra pozitif our.

Tedavi ile genelde kaybolur, kaybolmazsa tedavi sürdürülür. Kanda aktif olarak çoğalan Hepatit B virüsü tarafından salınan antijendir.

Akut infeksiyonlarda HBsAg ile hemen hemen aynı zamanda pozitifleşir ve HBsAg’den daha önce kaybolur.

Bunun varlığı HBV- DNA’nın serumda bulunduğunu gösterir.

HbsAg’den farklı olarak kanda sadece virüs aktif olarak çoğalıyorsa bulunur.

Anti- HBe (+) % 80 olguda HBV- DNA’nın gösterilmesi veya HBeAg (+) olgularda HBV-DNA’nın (-) bulunması durumları da olabilmektedir, bu atipik Hepatit B suşlarına (özellikle Ortadoğu ve Asya ülkelerinde sık görülen bazı Hepatit B virüs suşları bu antijeni üretmezler, bu bölgelerde böylece bu test pek yararlı olmayabilir) bağlanmaktadır.

Anti-Hbe:

Virüsün alınmasından yaklaşık 2 – 4 ay sonra pozitif our.

Akut Hepatit B enfeksiyonunun iyileştiği kişilerde Anti-HBc ve Anti-HBs ile beraber pozitif olur.

İyileşmeyi ve bulaştırıcılık riskinin çok azaldığını gösterir.

Kronik Hepatit B de ise infeksiyonu ve tedaviye yanıtı izlemede kullanılabilir.

HBV-DNA:

Hepatit B viral genetik materyali yani virüs miktarını gösterir.

Aktif Hepatit B infeksiyonunu saptamaya yarar, asıl kullanım amacı Kronik Hepatit B hastalarında antiviral tedaviye yanıtı izlemedir. Başarılı tedavi ile genellikle kaybolur.

Sonuçlar genelde IU/ml biriminde sayısal verilir. Yüksek değerler virüsün hızla çoğaldığını ve bulaştırıcılığın çok olduğunu, Karaciğer hasarı ihtimalinin yüksek olduğunu gösterir. Değerlerin düşmesi ise tedavinin başarılı olduğunu yansıtır.

HBV-DNA’nın belirlenmesinde en özgül ve en duyarlı yöntem PCR yöntemi’dir. Bu yöntemle çok düşük miktarlarda HBV- DNA 10-50 kopya/mL tespit edilebilmektedir.

Hibridizasyon tekniğinde tespit edilebilen 1 pg/mL, yaklaşık 100.000 kopya/mL’ye tekabül eder.

Hibridizasyon tekniğinin duyarlılığının fazla olmaması nedeniyle, tanı koyma ve tedavi takibinde kullanımı sınırlıdır.

HbsAg Taraması Kimlere Yapılmalı ?

Sağlık personeli (cerrahi alet yaralanması, iğne batması, bistüri kesisi vs riskleri var)

HbsAg prevalansı % 2’den büyük bölgelerde (Asya ve Afrika gibi) doğanlar

Hayat kadınlarıyla ve erkek erkeğe cinsel ilişkide bulunanlar

Nedensiz yere AST ve ALT yüksekliği olanlar

İmmün sistemi baskılanmış kişiler

Gebeler

Hepatit B infeksiyonlu kişiyle yakın teması olanlar

AIDS hastaları

Hemodiyaliz hastaları

Damardan ilaç alan hastalar

Toplum güvenliği elemanları (Polis, İtfaiyeci…)

Hepatit B Aşısı Kimlere Yapılmalı ?

Üstte saydığımız kişilerde bağışıklık yanıtı yetersizse Hepatit B aşısı yapılmalıdır.

Kan nakli yapılmış kişiler 6 ay boyunca kan vermemelidir. Çünkü transfüzyonla kazanılmış Hepatit B enfeksiyonu 6 aya kadar ortaya çıkmayabilir.

Hepatit B’li kişiye temas öyküsü olanlara özellikle de kesin temas bulgusu varsa (traş takımından kesik ile, seks yapma, anneden çocuğa…) hemen 24 saat içinde, Hepatit B immünglobulin (HBIG) ve aşı (seks öyküsünde en geç 14 gün) yapılmalıdır.

Hepatit B Testleri Yorum Tablosu

Aşılamada sadece Anti-HBs pozitif olur, oysa HBV infeksiyonu geçiriliyorsa yani virüs kana gelmişse Anti-HBs ile beraber Anti-HBc Total ve IgM de pozitif olur.

 

 

Numune:

Serum veya plazma kullanılır, açlık ve ilaç kullanımı önemli değildir.

Referans Değer:

HBsAg için Negatif olmalıdır.