Hematokrit (HCT) Testi Nedir, Neden İstenir, Yüksekliği ve Düşüklüğü

Hematokrit (HCT) testi Tam Kan Sayımı (Hemogram) panelinin en önemli parametrelerindendir. Kandaki Eritrositlerin (RBC) tüm kana oranıdır, Eritrosit miktarının indirekt ölçümüdür.

Anemi (Kansızlık) ve Polisitemi (Hb, HCT ve/veya RBC yüksekliği ile giden durumlar) tanı, izlem ve tedavi takibinde kullanılır.

Hematokrit Nasıl Ölçülür ?

HCT ölçümü ya Manuel (Mikrohematokrit tüpü) ölçülür ya da günümüzün Hemogram cihazlarıyla otomatik olarak hesaplanır.

Hesaplamada HCT = RBC X MCV /10 formülü kullanılır.

Cihazlar hem RBC hem de MCV’yi direkt olarak ölçerler.

HCT Düşüklüğü Nedenleri :

Anemiler (Kansızlıklar, en sık neden)

Lösemiler

Lenfomalar

Hodgkin Hastalığı

Miyeloproliferatif hastalıklar (KML, Polisitemia Vera, Esansiyel Trombositemi, Agnojenik Myeloid Metaplazi ..)

Adrenal Bez yetmezliği (Addison hast, Travma, Enfeksiyon)

Kronik hastalıklar

Kan kayıpları

Hemolitik Reaksiyonlar (uygunsuz kan nakilleri, ilaçlara-enfeksiyon ve kimyasallara bağlı, otoimmün, yanıklar, prostetik kalp kapakları..)

Aşırı Sıvı alımı 

Gebeler

Yaşlılar

Hemolizli Kan

Soğuk Aglütininler (Eritrositlerde aglütinasyon yapar ve RBC ile HCT düşük, MCHC ve MCV yüksek çıkar).

HCT Yüksekliği Nedenleri :

Eritrositozlar

Polisitemi Vera

Şok ve Dehidratasyonlar (Hemokonsantrasyon olursa)

Hemokromatoz

Eritropoietin alma

Yüksek Rakımda yaşayanlarda (Dağ gibi)

Yenidoğanlarda  (Makrositer Eritrositler çoktur)

Lökositoz (> 50 bin) Hb, RBC ve HCT yalancı yüksek çıkar.

HCT Akut Kan kayıplarından hemen sonra ölçülürse normal çıkabilir, düşmesi için bir süre geçmesi gerekir.

Hgb – HCT İlişkisi Nasıldır ?

Normal şartlarda ortalama olarak RBC X 3 = Hgb X 3 = HCT kuralı vardır.

Bununla beraber 3 tip durumda bu kural işlemez ;

1 – Hastada Dehidratasyon varsa HCT seviyeleri Hb’inin 3 katından daha fazla, tersine Hemodilüsyon varsa 3 katından daha düşük çıkar.

Örnek ;

Dehidrate hasta Hb 12 g/dl, HCT % 41, Hemodilüsyon varsa Hb 12 g/dl, HCT % 30.

Dehidratasyon veya Hemodilüsyon’dan şüpheleniliyorsa Na ve BUN’a bakılabilir. Bu iki parametre genellikle Dehidratasyon’da yüksek, Hemodilüsyon’larda düşüktür, fikir verir.

2- Eritrosit çapları normal değilse yani anormal Eritrosit’lerde de (Eritropoietin alan hastalar, Retikülositoz, Mikrositoz, Eritrositoz, Hipokromik Eritrositler, Makrositozlar..) bu kural işlemez.

3- HCT, Hgb veya RBC’de yalancı yükseklikler varsa (Kriyoprotein, Lipemi, Lökositoz, Dev Trombosit..)

Numune :

EDTA’lı Tam Kan.

Numune mümkünse aç karnına alınmalıdır ve Hemoliz olmamalıdır. Tüpün işaret seviyesine kadar kan alınmalı ve hemen nazikçe 5 kez alt/üst edilmelidir, çalkalanmamalıdır.

Referans Değerler (%) :

Erişkin Bayan : 36 – 48
Erişkin Erkek : 42 – 52
Çocuklar 0 – 2 hafta:  44 – 64
Çocuklar 2-8 hafta:  39 – 59
Çocuklar 2-6 ay:  35 – 49
Çocuklar 6 ay -1 yıl:  29 – 43
Çocuklar 1-6 yıl:  30 – 40
Çocuklar 6-16 yıl:  32 – 42
16 -18 yaş:  34 – 44

HCT için Panik Değerler :

% 20 ve altı : Kalp Yetmezliği ve Ölüm olabilir.
% 60 ve üstü : Kanın kendiliğinden pıhtılaşması ve damar tıkanıklığı ile Felç, Akciğer ödemi ve Ölüm riski.

Eğer kan parmak ucu gibi bölgelerden kapiller Hematokrit tüpüne alınarak çalışılmışsa plazma kaybından dolayı değerler % 1-3 daha yüksek çıkar.

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: