Hemoliz Nedir, Ne Demek, Nedenleri ve Hemoliz’den Etkilenen Testler

Hemoliz, laboratuvar ve tıp dünyasında kullanılan bir terimdir.

Eritrosit (Alyuvar, Kırmızı Kan Hücresi) zarlarının yırtılması sonucunda, Hemoglobin (Hb) molekülünün hücre dışına, daha doğrusu kana çıkmasıdır.

Hücre dışına çıkan Hb nedeniyle serum olayın şiddetine göre değişen derecede kırmızının tonlarına boyanır.

Nedenlerine bağlı olarak 2 tip Hemoliz tanımlanmaktadır.

Ozmotik Hemoliz

Bazı Anemi tiplerinde eritrositlerin zarlarının esnekliğinin azalmasıyla, su alıp şişebilme kapasiteleri düştüğü için hipotonik ortama dayanma güçleri azalır ve hemolize uğrayabilirler.

Herediter Sferositoz bu tip bir anemiye tipik bir örnektir.

Hemositoliz

Bazı mekanik, fizik ve kimyasal etkenlerle zar yapısındaki lipid tabakasının erimesi sonucunda görülen hemolizdir.

Donma – çözülme, sıcaklık, akrep-yılan zehirleri, bazı bakteri toksinleri, safra tuzları, deterjanlar, eter, kloroform
gibi maddeler bu tip hemolize neden olur.

Hemoliz nispeten frajil yani kırılgan eritrositlerin kan alma sırasında veya daha az olarak sonra travmaya uğramaları sonucu da olabilir.

Alkol gibi dezenfaktanların kan alımından önce deri üzerinde tam kurumaması da hemolizin sık olmayan bir nedenidir.

Hemoliz daha sık olarak kan alma sırasında akımın türbülan oluşuna bağlı olarak meydana gelir. Kan iğne boyunca çok yavaş veya çok hızlı hareket ederse hemoliz olabilir.

Kan alımından sonra hatalı mekanik taşıyıcılar ve yüksek hızda santrifüj de hemolize neden olabilir.

Kan alırken sert ve özensiz davranma,

Tüp taşıma sırasında tüpü sallamak,

Hematomlu venden kan alınması ve

Enjektörden vakumlu tüpe kanın zorla alınması (Kan, iğne çıkarılıp yavaşca tüpe aktarılmalı) da hemoliz’e neden olabilir.

Hemolizin nedeni ne olursa olsun sonunda kanda Bilirubin (sarı renkte, pigment özelliğinde bir madde, safranın sarı rengini veren de bilirubindir) artışına ve sarılığa neden olur.

Bilirubin hücrelerden dışarı çıkan hemoglobinin parçalanıp metabolize edilmesi sonucunda oluşan bir son üründür.
Böylece organizmada normalin üstünde bir eritrosit harabiyeti varsa sonunda bilirubin yükselmesi ile sarılık gelişebileceği unutulmamalıdır.

Hemoliz (Yıkım) Yerleri

İntravasküler Hemoliz‘de eritrositler dolaşımda parçalanır ve eritrosit içeriği plazmaya karışır.

Daha sık görülen Ekstravasküler Hemoliz‘de ise eritrositler makrofajlar tarafından Karaciğer, Dalak ve RES’te fagositoza ugrar.

Gözle görünen hemoliz varsa (aşikar) , o serum veya plazmada serbest Hb düzeyi 100 mg/dl’yi geçmiş demektir.

Genel red kriteri olarak;

0-50 mg/dL : Hemolizli değil
100 mg/dL ve üstü : Hemolizli kabul edilebilir.

Hemoliz’den Etkilenen Testler Hangileridir ?

Hemoliz laboratuvar test sonuçlarını 2 şekilde etkiler.

Asıl etkisi eritrositlerin içeriğinin kandaki sıvı bölüme yani seruma boşalmasıdır. Bu yolla LDH, ALT, AST, Total Protein, Demir, Fosfor, Albümin, Kalsiyum, ALP, Potasyum ve Magnezyum gibi maddelerin konsantrasyonu artar.

Hemoglobin görünür ve ultraviyole spektruma yakın ışığın çoğunu absorbe eder ve böylece birçok spektrofotometrik çalışma sonuçlarında da interferansa neden olabilir.

İnterferans etkisiyle Kolesterol, Trigliserid, CK,  immünoinhibisyon yöntemiyle ölçülüyorsa CK-MB düzeyleri yüksek bulunur.

Bilirübin ve Troponin T seviyeleri ise düşük bulunur.

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: