İdrar Yolu Enfeksiyonu (İltihabı) Nedir, Nasıl Tedavi Edilir ?

İdrar Yolu Enfeksiyonu veya İltihabı, kısaca İYE hem erkeklerde hem de bayanlarda çok sık görülen, Böbrekler, Üreterler, Mesane veya idrar yollarını tutan bir enfeksiyonu tanımlar.

Bunlar idrarın vücuttan atılmadan önce yapıldığı ve geçtiği yapılardır.

Böbrekler, Bel seviyesindeki Omurganın her iki yanına uzanan bir çift küçük organdır. Vücutta atıkları ve aşırı suyu kabaca kandan temizlemek ve idrar olarak atmak da dahil olmak üzere birçok önemli görevi vardır.

Üreterler, yaklaşık 10 santim uzunluğunda dar tüplerdir, her Böbrekten Mesaneye idrar boşaltmada rol alırlar.

Mesane, idrarı toplayan ve depolayan küçük bir kese organıdır.

Üretra, Mesaneyi vücudun dışına bağlayan küçük bir borudur. 

Bu sistemin herhangi bir kısmı enfekte olabilir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedir ?

Üst idrar yolları Böbrekler ve Üreterlerden oluşur.

Üst Üriner Sistemdeki enfeksiyon genellikle Ateş, Titreme, Bulantı, Kusma ve diğer şiddetli semptomlara neden olabilen ve Piyelonefrit denen bir enfeksiyondur ve Böbrekleri  etkiler.

Alt idrar yolu Mesane ve idrar yolundan oluşur. Alt idrar yollarındaki enfeksiyon, Üretra (Üretrit) veya Mesaneyi (Sistit) etkileyebilir.

İdrar yolu enfeksiyonları yetişkinlerde çocuklardan çok daha sıktır, ancak çocukların yaklaşık % 1 – 2’sinde üriner sistem enfeksiyonu görülür.

İdrar yolu enfeksiyonu, solunum yolu enfeksiyonundan sonra en sık görülen 2.enfeksiyon türüdür.

Bu enfeksiyonlar, kız çocukları ve kadınlarda daha yaygındır. Bunun nedeni iyi anlaşılmamıştır, ancak cinsiyetler arasındaki anatomik farklılıklar (kadınlarda daha kısa bir Üretra) kısmen sorumlu olabilir.

Kadınların yaklaşık % 40’ı ve Erkeklerin % 12’si hayatlarının en az bir döneminde İYE geçirir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Neden Olur ?

İdrar normalde sterildir.

Bir enfeksiyon, bakteriler idrar içine girip çoğalmaya başlarsa oluşur. Bakteriyel enfeksiyon genelde idrarın vücudun dışına çıktığı idrar yolunun açılışında başlar.

Komplikasyonsuz enfeksiyonların en az % 90’ındaki suçlu, E. coli olarak daha iyi bilinen Escherichia coli denilen bir bakteri türüdür. Bu bakteri normalde Barsak ve Anüsün çevresinde bulunur.

Bu bakteri, Anüs çevresindeki bölgeden Üretranın açıklığına kadar ilerleyebilir. Bunun en yaygın iki nedeni yanlış silme ve cinsel ilişki’dir.

Enfeksiyon, bakteriler Üreterler vasıtasıyla Mesaneden yukarı doğru ilerledikçe daha da yayılabilir. Böbreklere ulaşırsa, derhal tedavi edilmezlerse çok ciddi bir duruma gelebilen bir Böbrek enfeksiyonuna (Piyelonefrit) neden olabilirler.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Bulaşıcı mıdır ?

Hayır.

Üriner Sistem Enfeksiyonları (İYE’ler) bulaşıcı değildir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Belirtileri Nelerdir ?

Mesane (Sistit) Enfeksiyonu

Dizüri: İdrar sırasında ağrı ya da yanma.

Pollaküri: Sık idrara çıkma veya bazen geceleri uyanıp idrara çıkma

Üriner aciliyet: Acilen idrar yapma hissi

Bulutlu, kötü kokulu veya kanlı idrar

Alt Karın ağrısı veya Pelvik ağrı

Hafif Ateş

Titreme

Halsizlik

Üst Üriner Sistem Enfeksiyonu (Piyelonefrit veya Böbrek Enfeksiyonu)

Semptomlar hızla gelişir ve alt üriner sistem infeksiyonu semptomlarını içerebilir ya da olmayabilir.

Oldukça yüksek Ateş

Titreme

Mide bulantısı

Kusma

Yan ağrısı: Sırt veya yanda ağrı, genellikle tek taraflı olarak Bel seviyesinde ağrı olur.

Yenidoğanlarda, bebeklerde, çocuklarda ve yaşlılarda, idrar yolu enfeksiyonunun klasik semptomları mevcut olmayabilir.

Bu grupta olanlarda başlıca belirtiler;

Yenidoğanlar:  Ateş veya Hipotermi (düşük sıcaklık), zayıf beslenme, sarılık

Bebekler: Kusma, ishal, ateş, zayıf beslenme, gelişme geriliği

Çocuklar: Sinirlilik, iştahsızlık, açıklanamayan ateş, Bağırsak kontrolünü kaybetme, idrara çıkma şeklindeki değişiklikler

Yaşlı insanlar: Ateş veya Hipotermi, kötü iştah, letarji, zihinsel durum değişikliği

Hamile kadınlar İYE için yüksek risk altındadır. Tipik olarak, hamile kadınların sıradışı veya benzersiz belirtileri yoktur.

Çoğu insanda idrar yolu enfeksiyonu semptomları olmasına rağmen, bazılarında ise yoktur.

İdrar Yolu Enfeksiyonu için Ne Zaman Doktora Gidilmeli ?

İYE semptomlarından herhangi biri gelişirse, tercihen 24 saat içinde, Böbrekleri içeren bir üst üriner sistem enfeksiyonu semptomu olan biri ise hemen bir Doktora başvurulmalıdır.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Nasıl Teşhis Edilir ?

İdrar yolu enfeksiyonunun teşhisi, kişinin semptomları, tıbbi ve cerrahi geçmişi, ilaçları, alışkanlıkları ve yaşam tarzı hakkında verdiği bilgilere dayanmaktadır.

Fiziksel muayene ve Laboratuvar testleri değerlendirmeyi tamamlar.

Tam İdrar Tahlili ve gerekiyorsa İdrar Kültür Testi yapılır. Bu, doktora, enfeksiyona neden olan bakterileri ve bu bakterilerin direnç veya duyarlılığa sahip oldukları antibiyotikleri söyler.

Semptomlarına bağlı olarak cinsel yönden aktif kadınlarda Pelvik muayene gerekebilir, çünkü Pelvik enfeksiyonları üriner sistem enfeksiyonuna benzer semptomlara neden olabilirler.

Erkeklerde Genital muayene gerekebilir, semptomlara bağlı olarak muhtemelen bir Prostat muayenesi yapılacakdır. Prostat Enfeksiyonu (Prostatit) üriner sistem infeksiyonundan daha uzun antibiyotik tedavisi  gerektirir.

Ultrason muayenesinde Böbrek ve Mesane problemleri değerlendirilebilir.

İntravenöz Piyelogram (IVP) üriner sistemdeki anormallikleri vurgulamak için kontrast bir boya kullanan özel bir dizi X ışınlarıdır.

Sistoskopi, küçük bir kamera ile Üretradan Mesaneye doğru ince, esnek bir tüp yerleştirilmesini içerir. Bu, Mesanenin içindeki enfeksiyonlara katkıda bulunabilecek anormalliklerin saptanmasına olanak tanır.

BT taraması idrar yollarının çok ayrıntılı bir üç boyutlu resmini verir.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Nasıl Tedavi Edilir ?

Hem basit hem de komplike idrar yolu enfeksiyonlarında olağan tedavi antibiyotiklerdir.

Antibiyotik türü ve tedavinin süresi şartlara bağlıdır. Tedavide kullanılan yaygın antibiyotiklere örnek olarak Amoksisilin, Sülfametoksazol /trimetoprim, Siprofloksasin, Nitrofurantoin ve diğerleri sayılabilir. Doktorunuz, durumunuza ve belirli etken organizmalara uygun ilaçları seçecektir.

Komplike olmayan sistitli çocuklara genellikle 10 günlük bir antibiyotik verilir.

İdrar sırasında yanan ağrıyı hafifletmek için bir ila iki gün boyunca antibiyotiklere ek olarak Fenazopiridin (Pyridium) veya benzeri bir ilaç kullanılabilir.

İdrar Yolu Enfeksiyonunu önlemek Mümkün mü ?

Bazı basit önlemler mevcuttur.

Kadınlar ve kızlar, Tuvalet sonrasında Genital bölgelerini önden arkaya doğru silmelidir. Bu, bakterilerin Anüsden idrar yoluna girmelerini önlemeye yardım eder.

Mesaneyi düzenli ve tamamen boşaltın, özellikle cinsel ilişkiden sonra.

Bol miktarda sıvı, özellikle de su için.