İdrarda (İdrar Tahlilinde) Mukus, Epitel, Dansite, pH, bac ve E Ne Demek ?

İdrar tahlilinde birçok hastalığa ait bulgu elde edilebilir.

Rutin olarak hastane ve özel laboratuvarlarda idrara “Tam İdrar Analizi” veya “Tam İdrar Tahlili (TİT)” denen bir metodla bakılır.

Tam İdrar Analizi’nde kısaca idrarın makroskobik yani gözle görülen veya hissedilen özelliklerine (renk, bulanıklık, koku..) bakıldıktan sonra striplerle kimyasal analizi yapılır ve son olarak mikroskopla mikroskobik olarak incelenir.

“Tam İdrar Analizi” için ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

İdrar Tahlilinde Mukus Ne Demek ?

İdrarda bulunan mukus, idrar yollarında ve mesane bulunan muköz membranlarca yapılıp idrarla karışarak atılır. Mukus sekresyonları genellikle ince ve sıvı haldedir.

İdrarda mukus sık görülür ve genellikle herhangi bir sağlık problemi oluşturmaz.

Öte yandan, fazla olması tedavi gerektiren bir enfeksiyon habercisi de olabilir.

İdrarda mukus nedenleri

Fizyolojik durumlar:

Mukus idrarda normal olarak görülebilir çünkü üretra ve mesane membranlarından kaynaklanır. Mukus böbreklerden mesaneye taşınan proteinleri içerir.

Menstruasyon ve ovulasyon sırasında, idrarda vajinal sekresyonlar ve servikal mukus da bulunabilir.

İdrar yolu enfeksiyonları:

İYE’ler özellikle kadınlarda oldukça yaygındır.

Bakteriler idrar yolları sisteminin herhangi bir yerine girdiklerinde bir enfeksiyon gelişebilir. Tedavi edilmediğinde, İYE, böbrek fonksiyonunu etkileyebilir ve mukus zarının epiteline zarar verebilir. Sonuç olarak, idrarda mukus iplikleri dökülür.

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar:

Klamidya ve gonore gibi yaygın CYBH’ler genellikle idrardaki artmış mukus içeriğiyle ilişkilidir.

Klamidya’da akıntı beyaz renkte görünürken, gonore yani bel soğukluğunda sarımtırak görünebilir.

İrritabl bağırsak sendromu:

İBS, idrarda ve dışkıda mukus çıkmasına yol açabilir.

Ülseratif kolit:

IBS’ye benzer şekilde, ülseratif kolit hastalarında, idrardaki mukus çoğunlukla, idrara anüsden dışkı karışmasından kaynaklanır.

Mesane kanseri:

Bazı vakalarda, idrardaki mukus mesane kanseri belirtisi olabilir.

Böbrek taşı hastalığı:

Böbrek taşları idrarda mukus miktarını artırabilir. İdrar koyu görünebilir ve taşların geçmesi şiddetli ağrı eşliğinde gerçekleşir.

İdrar mukusunun tedavisi

Tedavi idrarda mukusun nedenine bağlıdır.

Örneğin idrar yolu enfeksiyonu nedeniyle mukus içeriği yüksekse, doktorunuz enfeksiyonu tedavi etmek için antibiyotik reçete edecektir.

İdrar Tahlilinde Epitel Ne Demek ?

Hem kadınların hem de erkeklerin idrarında mesaneden dökülen küçük miktarda epitel hücresi olması normaldir. Böbreklerden kaynaklı epitel hücreleri görmek nadirdir.

İdrarınızdaki epitel hücrelerinin miktarı çoksa, bu şu anlama gelebilir:

Normal Doku Yenilenmesi

Epitel dokusunun hücreleri yenilemesi oldukça normaldir. Üreterlerinizin ve mesanenizin tümünün tekrar oluşturduğu epitel dokusu vardır. Hücreler normal olarak idrarda çok az miktarda bulunurlar.

Böbrek Hastalığı

İdrarda çok miktarda epitel hücresi varsa böbrek sorunu olabilir. Böbrek epiteli büyük çekirdekli ve yuvarlaktır ve nefrotik sendromu işaret edebilir. Bu genellikle böbrek hasarından kaynaklanır.

Üriner Yol Enfeksiyonu (İYE)

İdrar yolu enfeksiyonları idrar yolunda başlar ve mesaneye inerler. Mesane mukozasına tahriş, mesane epitel hücrelerinin tahriş ve dökülmesine neden olur.

İYE yeterince şiddetli olursa, bazı böbrek epitel hücreleri bile olabilir.

Kontaminasyon

İdrarınız çok tortulu veya genital bölgeler temizlenmeden verilmişse, idrar örneğinizde başka yerden gelen epitel hücreleri olabilir. Örneğin adet sırasında veya orta akım yerine ilk idrar örneği verilmişse bol yassı epitel görülebilir.

İdrarda farklı epitelyal hücrelerin türleri gözlemlenebilir.

Transizyonel epitel hücreleri

Üreterler, mesane ve proksimal üretrada bulunurlar.

Gebellikle çokgen şekli ile yuvarlaktırlar ve boyutları değişkendir. Bu hücreler doğal olarak idrara oldukça az sayıda geçerler, bu nedenle sağlıklı idrarda birkaç transizyonel epitel hücresinden fazlasına hiç rastlanmaz.

Mesane kateterize edildiğinde bu hücrelerin travmatik olarak idrara geçmesi nedeniyle sayıları artar.

Skuamöz epitel hücreleri

Distal üretra ve /veya vagina’dan kaynaklanır. Transizyonel hücrelerden daha büyüktür ve küçük merkezi çekirdekleri vardır. Yuvarlak olabilir veya bir veya daha fazla düz kenarlığa sahip olabilirler.

Skuamöz hücreler sıklıkla idrar boşaltılan örneklerde özellikle kadınlarda vajina bulaşı olarak görülür ve kateterizasyon ile toplanan örneklerde de boldur. Sistosentezle toplanan idrar skuamoz epitel hücreleri içermemelidir.

Bu hücreler sıklıkla kontaminant olarak kabul edilir ve önemsizdir, nadiren genellikle testis tümörlerinde de görülebilirler.

Renal epitel hücreleri

Böbrek tübüler epitel hücreleri nadiren idrarda görülür. Genellikle yuvarlaktır.

Çok sayıda renal tübüler epitel hücresinin görülmesi böbrek hasarına işaret eder.

İdrarda Epitelyal Hücrelerinin Normal Aralığı Ne Kadardır ?

İdrar içinde epitel hücresi olması genellikle endişelenecek bir şey değildir. Eğer yassı epitel bolsa bu genelde dışarıdan bulaşmış olan bir örneğe bağlıdır ve önemsizdir.

Normal aralık, yassı epitel için yüksek büyütme alanı başına (HPF) 15-20 hücreden azdır.

Böbrek epiteli genellikle görülmemelidir, 2-3 transizyonel epitel normal kabul edilebilir.

İdrar Tahlilinde Dansite Ne Demek ?

Dansite, özgül ağırlık veya gravite, idrar için söylenirse idrardaki çözünmüş maddelerin oranı demektir.

Bu test, böbreklerin idrar konsantre etme veya seyreltme yeteneğini değerlendirmek için kullanılabilir. Bununla birlikte, protein, glikoz ve kontrast boyalar, idrarın diğer ana bileşenlerine (örn., sodyum, klorür, potasyum) kıyasla nispeten büyük moleküler kitlelere sahiptir ve SG’yi orantısız bir şekilde etkiler. Bu durumlarda idrar osmolalitesi  daha iyi bir ölçümdür.

Referans Değerleri

1.010-1.030

Düşük dansite yani < 1.005 nedenleri

Antidiüretik hormon’un (ADH) bozulmasına bağlı bir hastalık olan diyabet insipidus varlığına işaret edebilir. Düşük SG aynı zamanda glomerülonefrit, pyelonefrit ve diğer renal anormallikler bulunan hastalarda ortaya çıkabilir. Bu vakalarda böbrek, konsantrasyon yeteneğini kaybeder ve idrar bol sulu olur.

Yüksek dansite yani > 1.030 nedenleri

Adrenal yetmezlik, karaciğer hastalığı, konjestif kalp yetmezliği olan hastalarda veya terleme, ateş, kusma veya diyare nedeniyle aşırı su kaybı yaşayan hastalarda ortaya çıkabilir.

Kontrast boya, glikoz veya aşırı protein içeren idrarlarda dansite yalancı olarak yüksek çıkar.

İdrar Tahlilinde pH Ne Demek ?

İdrar pH düzeyi testi, idrar örneğinin asitlik veya alkalite analizi için yapılan bir testtir.

Bu test rutin TİT tahlilinde yapılır.

Böbrek taşları oldukça asitli veya bazik yani alkalin ortamda daha sık oluşurlar. Bunları gelişme riskini belirlemek için kullanılabilir.

Epilepsiden gut’a kadar değişen koşullarda kullanılan ilaçlar idrar pH’nı etkiler.

Birçok hastalık, diyet ve aldığımız ilaçlar idrarınızın asidik veya bazik olmasını etkiler.

Örneğin, çok yüksek veya düşük sonuçlar, böbrek taşı oluşturma ihtimalini artırır.

Sonuçlar ne anlama gelir ?

Nötr pH değeri 7.0’dır.

Sayı ne kadar yüksekse, o kadar basik yani alkalin olur. Sayı ne kadar düşükse, idrar o kadar asidik demektir. Ortalama idrar pH’ı 6.0 civarındadır.

İdrar pH’ının düşük yani asidik olduğu durumlara örnekler;

Asidoz
Dehidratasyonlar
Diyabetik ketoasidoz
İshal
Uzamış açlık

İdrar pH’ının yüksek yani alkali olduğu durumlara örnekler;

Kusma
Böbrek yetmezliği
Renal tübüler asidoz
Pilorik tıkanıklık
Respiratuvar alkaloz
İdrar yolu enfeksiyonu’dur.

Diyetiniz de idrarınızın ne kadar asidik veya alkali olduğunu belirleyebilir.

Örneğin, etin az olduğu ve meyve ve sebzelerden bol bir diyet yerseniz, alkali idrara sahip olma olasılığınız daha yüksektir.

Daha yüksek miktarda et tüketenlerde asidik idrar ihtimali daha yüksektir.

İdrar Tahlilinde “bac” Ne Demek ?

Bazı tam otomatik idrar cihazlarında bacteria veya bac terimi raporlarda belirtilir.

Bac bakterinin kısaltmasıdır ve idrarda bakteri varlığını tanımlar.

İdrarda çok fazla bakteri görülmesi, genellikle idrar yolunun iltihaplanması sonucu olan bir durumdur.

Normal şartlarda idrar sterildir yani bakteri bulunmaz.

Bununla beraber dış ortamdaki bakterilerin idrar yollarına ulaşması sonucu enfeksiyon gelişebilir.

Bakteri mesaneye, idrarın dışarı atıldığı kanaldan girer. Tüm idrar yolu enfeksiyonlarının % 75’inden eschericia koli denen basil sorumludur.

Staphylococcus saprophyticus, klebsiella, proteus, acinetobacter, enterobacter gibi bakterilerde enfeksiyona yol açabilir.

Bakteriüri yani idrarda bakteri görülmesinin önemli olması için idrarın taze olması gerekir. Çünkü bekleyen bir idrara havadaki mikropların bulaşma ihtimali yüksektir. İdrar mikropların üremesi için son derece müsait bir mekandır.

Eğer idrarda bakteri varsa ve usulune göre toplanmış bir idrarsa idrar kültürü yapılarak idrar yolu enfeksiyonu oluşturacak kadar önemli bir bakteri olup olmadığı ve gerekiyorsa antibiyogram yapılarak hangi ilaçlara duyarlı olduğu tespit edilir.

İdrar Tahlilinde “E” Ne Demek ?

İdrar tahlili raporlarında nadiren e kısaltması kullanılabilir. Bu cihaza bağlı olarak ya epitel yada eritrosit anlamına gelir.

İdrarda epitel varlığına üstte değinmiştik.

İdrarda eritrosit varlığı demek idrarda kırmızı kan hücresi yani eritrosit, RBC, kısaca kan var demektir.

Normal şartlar altında eritrositler idrarda bulunmaz. Bazı hastalıklar üriner sistem veya böbreklerden kan karıştırmaya neden olur ve bu nedenle idrar tahlilinde kırmızı kan hücreleri pozitif olacaktır.

İdrarda fazla kan varsa, çıplak gözle kırmızı renk görülecektir. Bu kanlı idrara tıpta hematüri adı verilir.

İdrardaki kan nereden geliyor ?

İdrar tahliliyle belirlenen kırmızı kan hücreleri böbrekler, üreterler, mesane veya üretra’dan kaynaklanabilir. Bu organlarda kanamalar olabilir ve idrarda kan hücrelerine neden olabilir.

İdrarda kan olmasının semptomları nelerdir ?

İdrarda kırmızı renk değişikliği olabilir veya olmayabilir.

İdrarda kırmızı kan hücreleri var ancak renk değişikliği olmazsa bu durum “mikroskopik hematüri” olarak adlandırılır ve idrardaki kan çıplak gözle belirlenemez, bu nedenle bazı laboratuvar testleri gerekli olabilir.

Kırmızı kan hücreleri test şeritleri, mikroskopi veya otomatik analizörler ile belirlenebilir.

Böbrek, mesane ve idrar yolu enfeksiyonları ateş, ağrılı idrar ve idrarda yanmaya neden olabilir. Diğer hematüri semptomları karın ağrısı, sık idrara çıkma ve dizüri‘dir.

İdrarda Kırmızı Kan Hücrelerinin Nedenleri

Mesane enfeksiyonu
Böbrek enfeksiyonu
Böbrek kanseri
Mesane kanseri
Travma
İdrar yolu enfeksiyonu
Glomerülonefrit
Prostat büyütmesi
Prostat kanseri
İlaçlar (Aspirin, penisilin, heparin..)
Ağır egzersiz
Orak hücre anemisi
Prostatit
Üretrit

İdrar Test Raporlarındaki Kırmızı Kan Hücreleri

Eğer idrarda hiç kırmızı kan hücresi yoksa buna negatif denir ve idrarda kan bulunmadığı anlamına gelir.

İdrarda WBC ve RBC varlığı idrardaki hücre miktarına göre rapor edilir.

Kırmızı kan hücrelerinin varlığı pozitif olarak bildirilebilir; +, ++, +++ (3 artı işaret idrarda daha fazla eritrosit anlamına gelir).

İdrarda eritrosit pozitifse ne olur ?

Doktorunuz sizden duruma göre ek laboratuvar testleri isteyebilir, bunlar, idrarda kanın temel sebebini teşhis etmek için bazı kan testleri veya yeni bir idrar testi olabilir ve tıbbi muayene sonuçlarınızla birlikte, idrardaki kanın nedeni araştırılır.

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: