İnsülin Direnci Nedir ?- İlacı, Hesabı, Diyet ve Tedavisi

İnsülin Direnci çağımızın Kanser ve Kalp hastalıklarıyla beraber en büyük 3.sağlık sorunu haline geldi.

 

İnsülin, Pankreas’ın Beta hücreleri tarafından üretilen bir Hormon’dur. Bu hücreler, Langerhans adacıkları olarak bilinen küçük kümeler içinde Pankreasın her tarafına dağılmıştır. Üretilen İnsülin kan dolaşımına salınır ve vücuda dağılır.

İnsülin, vücutta birçok eylemi olan önemli bir Hormon’dur. İnsülin’in çoğu eylemi, Karbonhidratların (Şekerler ve Nişastalar), Lipidlerin (Yağ) ve Proteinlerin metabolizması‘na yöneliktir.

İnsülin aynı zamanda vücut hücrelerinin büyümeleri de dahil olmak üzere bazı işlevlerini düzenler. Vücudun Glikozu enerji olarak kullanması için kritik öneme sahiptir.

İnsülin Direnci (IR), vücuttaki hücrelerin İnsülin’in etkilerine karşı dirençli hale geldiği bir durumdur. Yani, verilen insülin miktarına normal tepki azalır.

Sonuç olarak, İnsülin’in etkileri için daha yüksek İnsülin seviyesine ihtiyaç duyulur ve Pankreas bu durumu daha fazla İnsülin üretmeye çalışarak telafi eder.

Bu direnç, vücudun kendi İnsülin’ine yanıt olarak oluşabileceği gibi, İnsülin enjeksiyonla da oluşabilir.

Pankreas, yeterli İnsülin üretemediği için kan şekerinin yükselmeye başlamasına kadar giderek daha fazla İnsülin üretmeye çalışır.

İnsülin Direnci, Diyabet ve Kalp Hastalığı  gelişimi için ciddi bir risk faktörüdür.

Tip 2 Diyabet Belirtileri ve Uyarı İşaretleri Nelerdir ?

Tip 2 diyabet semptomları genellikle siliktir,  ana semptom aşırı kilolu olmaktır.

Diğer semptomlar:

Sık idrara çıkma
Kilo alımı veya kaybı
Yorgunluk
Aşırı susuzluk hissi
İdrar kokusu (genellikle aseton kokar)
Çene, kasık veya koltukaltı derisinde koyu renklenmeler.

İnsülin Direnci Belirtileri Nelerdir ?

İnsülin Direncinin spesifik belirti ve semptomları yoktur.

Yani İnsülin direnci şikayetlere bakılarak konulamaz, mutlaka kan testi yapılması gerekir.

İnsülin Direnci’nin Nedeni Nedir ?

İnsülin Direnci için çeşitli nedenler vardır, genetik faktörler (kalıtsal bileşen) genellikle en önemlisidir.

Bazı ilaçlar İnsülin direncine katkıda bulunabilir.

Buna ek olarak, İnsülin direnci aşağıdaki durumlarda sık görülür:

Metabolik Sendrom (Aşırı kilo, Yüksek Kan Basıncı ve kanda Kolestrol ve Trigliserid yüksekliği ile giden bir durum)
Obezite
Gebelik
Enfeksiyon
Stres
Hareketsizlik
Steroid kullanımı.

İnsülin direncini kötüleştirebilecek diğer nedenler veya faktörler şunlardır:

Bazı ilaçlar
Yaşlılık
Uyku sorunları, özellikle Uyku Apnesi
Sigara içme.

İnsülin Direnci ve Diyabet Arasındaki İlişki Nedir ?

Tip 2 Diabet, yaşamın ilerleyen dönemlerinde veya herhangi bir yaşta Obezite ile ortaya çıkan Diyabet türüdür. İnsülin Direnci Tip 2 Diyabet gelişiminden önceki bir safha’dır, bazen yıllarca sürer.

Yüksek İnsülin seviyeleri genellikle santral Obezite, Kolesterol anormallikleri ve /veya Hipertansiyon ile ilişkilidir. Bu hastalık süreçleri birlikte gerçekleştiğinde buna Metabolik Sendrom denir.

Normal veya Yüksek İnsülin Seviyeleri Ne Anlama Gelir ?

Normal veya yüksek İnsülin düzeyleri için referans değerler, laboratuvara ve gerçekleştirilen test türüne göre değişir. İnsülin Direnci ile birlikte, açlıkta İnsülin seviyesi yüksek ve açlık kan şekeri seviyesi normal veya yüksektir.

İnsülinoma gibi İnsülin üreten tümörler, Cushing Sendromu, Fruktoz veya Galaktoz intoleransı da dahil olmak üzere, diğer tıbbi koşullarla da yüksek İnsülin seviyeleri görülebilir.

Hangi Tıbbi Koşullar İnsülin Direnci ile İlişkilidir ?

Metabolik Sendrom, İnsülin Direnci ile direkt ilişkilidir.

İnsülin Direnci de aşağıdaki koşullara katkıda bulunabilir:

Tip 2 Diyabet

Yağlı Karaciğer

Yağlı Karaciğer, İnsülin Direnci ile kuvvetli bir şekilde ilişkilidir. Karaciğerdeki yağ birikimi, İnsülin Direnci ile oluşan Lipitlerin düzensiz kontrolünün bir göstergesidir.

Yağlı Karaciğer hafif veya şiddetli olabilir. Yeni kanıtlar, yağlı Karaciğerin Karaciğer Sirozu ve muhtemelen Karaciğer Kanseri’ne yol açtığını gösteriyor.

Ateroskleroz

 

Akantozis Nigrikans

Cilt Lezyonları

İnsülin Direnci’nde artmış cilt lekeleri ve Akantozis Nigrikans görülebilir.

Akantozis Nigrikans cildin, özellikle Boyun, Kol altı ve Kasık gibi kıvrımlarda koyulaşması ve kalınlaşmasıdır. Bu durum doğrudan İnsülin direnciyle ilişkilidir, ancak kesin mekanizma net değildir.

Deri lekeleri İnsülin Direnci olan hastalarda daha sık görülür. Pürüzsüz ya da düzensiz görünebilir, çevreleyen Deriden daha fazla Et renginde veya koyu renkte olabilir ya da saplı Et Beni şeklinde görülebilir.

Polikistik Over Sendromu

Polikistik Over Sendromu menstrüel kadınları etkileyen yaygın bir Hormonal problemdir. Erkek tipi Kıllanma ki buna Hirsutizm de denir, Düzensiz adet görme veya görememe (Amenore) ve Obezite ile gider.

Hiperandrojenizm

PCOS ile yumurtalıklar yüksek düzeyde Testosteron üretebilir. Bu yüksek Testosteron düzeyi, İnsülin Direnci ile birlikte görülebilir.

Büyüme Anormallikleri

Kandaki artmış İnsülin seviyeleri büyümeyi etkileyebilir. İnsülin büyümeyi destekleyen bir anabolik hormondur. Çocuklar akranlarından daha hızlı büyüyebilir. Bununla birlikte uzun boyluluk görülmez.

Yetişkinlerin çoğu, kaba özelliklere sahiptir ve daha büyük görünürler.

Kimler İnsülin Direnci Riski Altındadır ?

Aşağıdaki durumları olan kişilerde İnsülin Direnci’ne sahip olma veya geliştirme riski daha yüksektir:

Vücut kitle indeksi (BMI) 25 kg /m2’den fazla olan Kilolu kimseler

Erkeklerde Bel çevresinin 101 cm’den, Kadınlarda 89 cm’den fazla olması

40 yaşın üstünde olma

Tip 2 Diyabet

Yüksek Tansiyon

Ateoskleroz’lu yakın Aile Fertleri öyküsü

İnsülin Direnci Tedavisini Hangi Doktorlar Yapar ?

İnsülin Direnci tedavisi, Dahiliye Uzmanı, Endokrinolog veya Çocuksa Çocuk Doktorları tarafından düzenlenebilir.

İnsülin Direnci Testi Nedir, Nasıl Yapılır ?

Ayrıntılı bir öykü alma, fizik muayene ve bireysel risk faktörlerine dayalı basit Laboratuvar testleri yaparak İnsülin Direncine sahip olma olasılığı olan bireyler tanımlanabilir.

Yapılması çok daha zor ama daha kesin sonuçlar veren testler olsa da, genel uygulamada, Açlık Kan Şekeri ve İnsülin seviyeleri yeterlidir.

HOMA-IR dediğimiz bir formülle İnsülin Direnci hesaplanabilir.

HOMA-IR testinde 10-12 saatlik açlık sonrası ölçülen İnsülin ve Glukoz değerleri birbirleriyle çarpılır ve sonuç 405‘e bölünür.

Ortalama 2.5 ve üstü değerlerde İnsülin Direnci var kabul edilir.

“HOMA-IR” testini ayrıntılı olarak buradan okuyabilirsiniz.

İnsülin Direnci İyileşebilir mi ?

İnsülin Direncinin yönetimi, yaşam tarzı değişiklikleri (diyet, egzersiz ve kilo verme) ve ilaçlarla yapılır.

İnsülin Direnci iki şekilde yönetilebilir. Birincisi, İnsülin’e duyulan ihtiyaç azaltılabilir. İkincisi, hücrelerin İnsülin’e duyarlılığının arttırılmasıdır.

İnsülin Direnci İçin Özel Bir Diyet Var mı ?

Özellikle diyetteki Karbonhidratları değiştirerek İnsülin ihtiyacı azaltılabilir.

Bazı Karbonhidratlar diğerlerinden daha hızlı parçalanır ve emilir, bunlara Glisemik İndeksi Yüksek Karbonhidratlar denir. Bu Karbonhidratlar kan şekeri seviyesini daha hızlı artırır ve kandaki Glukoz seviyesini kontrol etmek için daha fazla İnsülin’e ihtiyaç duyulur.

Rafine Şeker (Meyve suyu veya Kesme şeker gibi)
Beyaz Ekmek
Mısır ve Patates ürünleri bunlara örnektir.

Düşük Glisemik İndeksi olan gıdalara örnekler ise :

Yüksek lif içeriğine sahip gıdalar (Tam Tahıllı Ekmek ve Kahverengi Pirinç)
Nişastasız Sebzeler (Brokoli, Yeşil Fasulye, Kuşkonmaz, Havuç ve Yeşillik).

Bunlar Kalori ve toplam Karbonhidrat’ta düşüktür ve vitaminler ile bol lif içerirler.

Hangi Gıdalar Tip 2 Diyabet’i  Önlemeye Yardımcı Olur ?

Bunlar genellikle Düşük Glisemik İndeks’li ve bol Lif’li gıdalardır;

Sebze

Meyve

Yağsız veya az yağlı Süt ürünleri (Kalsiyum sağlamak ve Kemik güçlendirmek için idealdirler. Yüksek yağlı gıdalar İnsülin Direncini kötüleştirebileceğinden Tam Yağlı Süt ürünlerinden kaçınılmalıdır.)

Tam Tahıllı Ürünler

Fındık

Ceviz

Badem

Somon, Ringa, Uskumru veya Sardalya gibi Balıklar

Yağsız Et veya Fasulye.

İnsülin Direnci’ni Tedavi Etmek İçin Nasıl Egzersiz Yapılmalı ?

Kilo verdirsin veya verdirmesin Aerobik Egzersizin İnsülin’e hassasiyeti arttırdığı ve direncin önüne geçtiği birçok çalışmayla gösterilmiştir.

Bazı çalışmalar Diyet ve Egzersiz değişikliklerinin Tip 2 Diyabet gelişimini % 58 oranında azalttığını göstermiştir.

Aerobik Egzersiz Nedir ve Nasıl Yapılır ?

Aerobik Egzersizler, uzun süreli ve orta şiddetli Egzersizlerdir ve Oksijen kullanarak vücut için gerekli olan enerjinin oluşturulmasını sağlar.

Aerobik sporlarda metabolizma hızı arttırılır ve dolaşım sistemine fayda da sağlanır. Yüzme, Koşmak, Bisiklete binmek, İp atlamak tipik Aerobik Egzersiz örnekleridir.

Bunlardan en ideali temiz ve mümkünse yeşillik bir alanda haftada en az 3 kez veya her gün Hızlı Tempoda Yürüyüş yapmaktır.

Aerobik Egzersizler sırasında 3-4 adımda 1 nefes alın ve yine 3-4 adımda 1 nefes verin. Böylece Akciğer kapasitesi de gelişecektir.

İnsülin Direnci Tedavisinde Hangi İlaçlar Kullanılır ?

Metformin (Glukofaj), İnsülin Direnci ve Tip 2 Diyabet tedavisinde kullanılan bir ilaçtır. Kan glukoz düzeylerini kontrol etmeye yardımcı olur.

Metformin Karaciğer’in kana Glukoz bırakmasını önler ve kas ve yağ hücrelerinin İnsülin duyarlılığını arttırarak kandan daha fazla Glukoz almalarını sağlar.

Metformin’in Tip 2 Diyabet gelişimini % 31 oranında düşürebildiği gösterilmiştir.

Metformin, uygun popülasyonda kullanıldığında oldukça güvenli bir ilaçtır.

Akarboz, yemekten sonra İnsülin talebini azaltan, Bağırsaktan Şeker emilimini yavaşlatan bir ilaçtır. Bir çalışmada Akarboz’un Tip 2 Diyabet gelişimini % 25 oranında azaltabileceği gösterilmiştir.

İnsülin Direnci Önlenebilir mi ?

İnsülin Direnci her zaman önlenemese de, sağlıklı beslenme, kilo verme ve düzenli egzersiz yapma ile riski azaltılabilir.

İnsülin Direnci Olan Bir Kişinin Prognoz’u Nedir ?

İnsülin Direnci, tersine çevirmek için önlemler alınmadıkça, Tip 2 Diyabet gelişimi ile ilişkilidir.

Bu nedenle üstte saydığımız koruma yöntemleri ile kendinizi olası Diyabet, Kalp ve Damar hastalıklarından korumaya çalışın.

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: