Kan Tahlili Sonuçları ve Kısaltmaları Ne Anlama Gelir ?

Herhangi bir nedenle bir Hastane veya Laboratuvarda test yaptırdık. Peki ama Kan Tahlili Sonuçları ve Kısaltmaları Ne Anlama Gelir ?.

Tahlil sonuçlarını aldığımızda testi isteyen doktora göstermeden önce kendimiz, birtakım kısaltmaların anlamlarını tam olarak bilmesek de anlamaya çalışırız. Hele birde rahat görülsün diye H veya L kısaltmalarıyla kalın harfle yazılanların ortalama değerlerin altında veya üstünde olduğu anlaşıldığından hemen bu değerin ne demek olduğunu öğrenme ihtiyacı duyarız.

Sonuçlara baktığımızda ciddi bir hastalığa yakalandığımız gibi bir telaşa da kapılabiliriz. Hâlbuki bu değerlerin bazıları çok gereksiz, doktorların önemsemediği şeyler olabilir. Bazen de hiç önemsemediğiniz bir değer, doktorun baktığı tek sonuç olabilir.

Bu yazımızda sonuçlar hakkında ayrıntılı bilgi vermeden kısaca ne demek olduklarını bilmek isteyen kişilerin ihtiyacı olan kısaltma bilgileri sizlerle paylaşacağız.

Dünya ve Türkiye’de tahlil laboratuvarlarının büyük kısmı, aynı kısaltmaları kullanır. Bununla birlikte, bazı değerlerin farklı şekillerde kısaltıldıkları da görülebilir.

Örneğin CBC kısaltması yurtdışında Hemogram demektir, ülkemizde ise Tam Kan Sayımı veya Hemogram terimi kullanılır.

Bununla beraber Ca kısaltması Dünya genelinde aynıdır; Kalsiyum demektir.

Kan, İdrar, Biyokimya, Hemogram, Hormon veya Hepatit tahlilleri için verilen sonuçlardaki kısaltmalardan en çok geçenler aşağıda sıralanmıştır.

Elbette kısaltmada geçen testin ne anlama geldiği ayrıntısıyla anlatılmamıştır. Bunu yapmak mümkün değildir çünkü bir kısaltma bile en az 1 sayfa açıklama gerektirir. Bu testlerin ne anlama geldiklerini en iyi Biyokimya Uzmanları bilir.

İşte Kan Tahlili Kısaltmaları ve Kısaca Ne Anlama Geldikleri;

ACE

Anjiyotensin dönüştürücü enzim.

ACE inhibitörleri adı verilen ilaçlar yüksek tansiyon, kalp yetmezliği, diyabet ve böbrek hastalıklarını tedavi etmek için kullanılır. ACE testi genellikle Sarkoidoz ve Tüberküloz hastalıklarında istenir.

AIDS

Edinilmiş immün yetmezlik sendromu. İnsan immün yetmezlik virüsünün neden olduğu enfeksiyon.

ALP

Alkalen fosfataz. Karaciğer, Safra, Pankreas veya Kemik hastalığını tespit etmek için istenen testlerdendir.

ALT

Alanin aminotransferaz. Karaciğer, Safra, Pankreas veya Kemik hastalığını tespit etmek için istenen testlerdendir.

AST

Aspartat aminotransferaz. Bu test de yine Karaciğer, Safra, Pankreas veya Kemik hastalığını tespit etmek için istenen testlerdendir.

BMI

Vücut kitle indeksi. Boyunuza göre ne kadar kilo vermeniz gerektiğinin ölçüsü.

BPH

Benign prostat hipertrofisi. Prostat bezinin genişlemesi

BRCA

Meme Kanseri Geni. Pozitif olan kişiler meme veya yumurtalık kanseri için yüksek risk altında olabilir.

BUN

Kan üre azotu. Böbrek hastalığı sorunlarını tespit etmek için istenir.

CA

Kalsiyum. Kasılmalar, bazı kanserler, paratiroid ve kemik hastalıklarında istenir.

CA-125

Kanser antijeni 125. Özellikle Yumurtalık kanserinde istenir.

CMV

Sitomegalovirüs. Özellikle gebelerde istenir.

CK

Kreatin fosfokinaz. Kalp krizi ve Kas hastalıklarında istenir.

CRP

C-reaktif protein. İnflamasyon veya kalp problemleriniz olup olmadığını görmek için istenir.

DM

Diyabetes mellitus. Şeker hastalığı demektir.

EKG

Elektrokardiyogram. Kalbin elektriksel uyarılarını ölçen bir test.

EKO

Ekokardiyogram. Kalbe bakmak için ses dalgalarını kullanan bir test.

EEG

Elektroensefalogram. Beynin elektriksel uyarılarını ölçen bir test.

EMG

Elektromiyografi. Kasların elektriksel uyarılarını ölçen bir test.

ERCP

Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi. Karaciğer, safra kesesi, safra kanalları ve pankreastaki sorunları teşhis etmenin bir yoludur.

ESR

Eritrosit sedimantasyon hızı. İnflamasyon için bir kan testidir. Genelde enfeksiyonlar ve romatolojik hastalıklarda artar.

FSH

Folikül uyarıcı hormon. Kadınsanız, doğurganlığı değerlendirmek için istenir.

GFR

Glomerüler filtrasyon hızı. Böbrek fonksiyonlarını gösterir. Düşükse kötüdür.

HAV

Hepatit A virüsü. Bir tür karaciğer hastalığına neden olan bir virüs.

HBV

Hepatit B virüsü. Bir tür karaciğer hastalığına neden olan bir virüs.

HCT

Hematokrit. Genelde kansızlık ve kanamalarda düşer.

HCV

Hepatit C virüsü. Bir tür karaciğer hastalığına neden olan bir virüs.

HDL

Yüksek yoğunluklu lipoprotein. “İyi” kolesterol olarak da bilinen bir tür kolesterol.

HGB

Hemoglobin. Genelde kansızlık ve kanamalarda düşer.

HIV

İnsan immün yetmezlik virüsü. AIDS’e neden olan virüs.

HPV

İnsan papilloma virüsü. Rahim ağzı kanserine neden olan bir virüs.

HRT

Hormon replasman tedavisi.Kadınların alabileceği hormon takviyeleridir.

RİA

Rahim içi cihaz. Kadınlar için bir tür doğum kontrolü.

IVP

İntravenöz piyelogram. Üriner sistemin röntgen testi.

LDL

Düşük yoğunluklu lipoprotein. “Kötü” kolesterol olarak da bilinen bir tür kolesterol.

MI

Miyokard enfarktüsü. Kalp krizi.

MRSA

Metisiline dirençli Staphylococcus aureus. Bir tür enfeksiyon.

MS

Multipl skleroz. Sinir sisteminin bir hastalığı.

NG

Nazogastrik. Midenizin içeriğini boşaltmak için bir kullanılan bir tüptür.

NSAID

Steroidal olmayan anti-enflamatuar ilaç. Ibuprofen gibi ilaçlar.

PAP

Papanicolau smear. Rahim ağzı kanserini tespit etmek için bir tür  testtir.

PET

Pozitron emisyon tomografisi. Bir çeşit röntgen testi. Genelde kanserlerde istenir.

PID

Pelvik inflamatuar hastalık. Kadın üreme organlarının enfeksiyonu ve iltihabı.

PPD

Saflaştırılmış protein türevi. Tüberküloz tanısı için bir cilt testidir.

PSA

Prostat spesifik antijen. Prostat hastalığını tespit etmek için bir testtir. Prostat kanserinde çok artar.

PT

Protrombin zamanı. Kan pıhtılaşmasının bir ölçüsü. Özellikle kumadin alanlarda tedavi etkinliğini izlemede istenir.

PTH

Paratiroid hormonu. Paratiroid hastalığını tespit etmek için bir kan testi.

PTT

Kısmi tromboplastin zamanı. Kan pıhtılaşmasının bir ölçüsü. Genelde heparin tedavisinin etkinliğini izlemede istenir.

RA

Romatoid artrit. Bir tür eklem hastalığı.

RBC

Kırmızı kan hücresi. Eritrosit de denen kan hücresidir. Kansızlıkta düşer.

RSV

Solunum sinsityal virüsü. Çocuklarda enfeksiyonlara neden olan bir virüs.

SLE

Sistemik lupus eritematozus.

T3

Triiyodotironin. Tiroid hastalığını tespit etmek için bir kan testidir.

T4

Tiroksin. Tiroid hastalığını tespit için bir kan testidir.

TB

Tüberküloz. Akciğer enfeksiyonu.

TAH

Total abdominal histerektomi. Kadın rahmini çıkarmak için ameliyat.

TIBC

Toplam demir bağlama kapasitesi. Kanınızdaki demir miktarını ölçen bir test.

TORCH

Doğum kusurlarına neden olabilecek bir grup enfeksiyonu temsil eder. Yeni doğmuş bir bebekte enfeksiyon testi için bu test yapılır. Bazen annenin de teste ihtiyacı vardır.

TSH

Tiroid uyarıcı hormon. Tiroid hastalığını tespit için bir kan testidir.

İYE

İdrar yolu enfeksiyonu. Mesane ve Böbrek enfeksiyonu.

WBC

Beyaz kan hücresi. Lökosit de dene bir tür kan hücresidir. Genelde enfeksiyonlar ve kanserlerde çok artar.

Hemogram Testi Kısaltmaları

Hemogram: Tam kan sayımı anlamına gelmektedir.

RBC: Kırmızı kan hücrelerinde bulunan eritrosit/alyuvar miktarıdır. Bunlar oksijen taşıyan hücrelerdir.

HGB: Hemoglobin. Kanda bulunan toplam hemoglobin miktarını göstermektedir. Kanda varolan oksijenle birleşmiş alyuvarlardır.

HCT: Hematokrit. Kandaki hemoglobin ve eritrosit miktarını gösterir.

PLT: Platelets, yani trombosit sayısı. Pıhtılaşmayı sağlayan hücreleri gösterir. Demir eksikliği anemisi ve akut enfeksiyonlarında trombosit sayısına bakılır.

MPV: Kanda bulunan trombositlerin ortalama büyüklüğünü gösterir.

PDW: Kandaki trombositlerin dağılım genişliğini gösterir.

MCV: Oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin ortalama büyüklüğüdür. Tam kan sayımında önemli olan bir bulgudur.

MCH: Kırmızı kan hücrelerindeki (yani eritrositlerdeki) toplam hemoglobin miktarını gösterir.

MCHC: Eritrosit hemoglobin konsantrasyonunun yüzde olarak ifadesidir.

RDW: Eritrositlerin dağılımı genişliğini gösterir.

WBC: Beyaz kan hücrelerinin lökosit sayısı. Beyazküreler yanı akyuvarlarımızın sayısını belli eder. Vücudun savunmasında ve bağışıklığında görevlidir.

PNL: Nötrofiller. Bakteryel enfeksiyonların arttığı durumlarda yükselir.

NE%: Nötrofil yüzdesi. Bu hücrenin ana işlevi, vücuda zararlı olan yabancı materyalleri bulmak ve tahrip etmektir.

LY%: Lenfosit yüzdesi. Bu hücreleri bağışıklık yanıtının humoral kısmını oluştururlar. Viral enfeksiyonlarda ve bazı kronik hastalıklarda düşer.

MO%: Monosit yüzdesi. Bu hücreler fagositoz yapma yeteneğindedir ve lenfositlerle direkt veya indirekt yoldan bağışıklık sisteminin regulasyonunda önemli rol oynarlar.

EO%: Eozinofil Yüzdesi. Yabancı maddeleri yok etme görevinde olan hücrelerin yüzdesini gösterir. Alerji ve parazitik hastalıklarda bakılır.

BA%: Bazofil Yüzdesi. Bazofillerin de fagositoz yeteneği vardır ama asıl fonksiyonunu, çeşitli maddeler salgılayarak gösterir.

İdrar Tahlili Kısaltmaları

PRO: Protein. Genellikle hamilelerde ve Böbrek hastalıklarında görülür. Normalde sık rastlanmaz.

GLU: Glukoz. Negatif çıkması beklenir. Kanda aşırı derecede glikoz artarsa idrarda da çıkması beklenir.

Sg: Dansite (Yoğunluk). Referans aralığı 1.010 ile 1.020 arasındadır.

pH: Referans aralığı 4.8–7.4 arasında olmalıdır. Ortalama pH 6 olarak kabul edilebilir.

LEU: Lökosit. İdrarda lökoside rastlanması genelde enfeksiyon olduğunu gösterir.

NIT: Nitrit. İdrarda nitrit bulunması nitrit üreten bakterilerin varlığını gösterir.

KET: Keton. Genellikle aç kişilerde veya Diyabette ortaya çıkar. Hasta ne kadar aç ise keton o kadar yüksektir.

UBG: Ürobilinojen. İdrarda biraz bulunması normaldir. Fazlaysa karaciğer hastalığını gösterebilir.

BIL: Bilirubin. Ölü kan hücrelerinin karaciğer ve safra kesesi aracılığıyla atılımını gösterir. Normalde idrarda bulunmaz. Sarılık gibi durumlarda ortaya çıkar.

ERY: Eritrosit. İdrarda kan olduğunu gösterir.

Biyokimya Tahlili Kısaltmaları

CA: Kalsiyum. Endokrin ve metabolik bozuklukların değerlendirilmesinde kullanılır.

PHOS: Fosfor. Fosfor metabolizmasının, asit-baz ve kalsiyum-fosfor dengesinin değerlendirilmesinde kullanılır.

UREA: Üre. Böbrek fonksiyon testlerinden biridir.

GLU: Glukoz. Kandaki şeker oranını gösterir ve şeker hastalığının teşhisinde 12-24 saat açken ölçülür.

TP: Total Protein. Böbrek ve karaciğer hastalıklarının takibinde kullanılır.

HB: Hemoglobin. Anemi, kan kaybı vb. durumların değerlendirilmesinde kullanılır.

UA: Ürik Asit. Gut ve diğer pürin metabolizma bozukluklarının tanı ve takibinde kullanılır. Gut, böbrek yetmezliği, lösemi ve ağır egzersiz gibi durumlarda ürik asit düzeyi artar.

D.BİL: Direkt Bilirubin. Karaciğer ve safra kesesi fonksiyonlarının değerlendirilmesinde kullanılır.

T.BİL: Total Bilirubin. Karaciğer ve safra kesesi fonksiyonlarının değerlendirilmesinde kullanılır.

SGOT-AST-SGPT-ALT-GGT: Kısaltmalar ile gösterilen bu testler karaciğer fonksiyon testleri anlamına gelir. Karaciğerin etkilendiği düşünülen hastalıklarda istenilir.

ALT: Alanin Aminotransferaz. Karaciğer fonksiyon testlerinden biridir.

AST: Aspartat Aminotransferaz. Bütün vücut dokularında bulunmakla beraber, karaciğer, kalp ve iskelet kası en çok bulunduğu hücre içi olarak yer alan bir enzimdir.

GGT: Karaciğer hastalıklarında ve özellikle alkole bağlı karaciğer hastalıklarında daha değerli bir enzimdir.

ALP: Alkalen Fosfataz. Karaciğer, safra kesesi ve kemik dokusuna bağlı hastalıkların değerlendirilmesinde kullanılır. Vücutta neredeyse tüm dokularda vardır; fakat ne iş yaptıkları pek bilinmez.

LDH: Laktat Dehidrogenaz. Kalp ve karaciğer hastalıklarının tanısında kullanılır.

HDL: Kandaki yağ oranını gösteren, yararlı kolesterol olarak bilinen değerdir.

LDL: Koroner kalp hastalığı riskinin değerlendirilmesinde kullanılır. Kandaki yağ oranını gösteren, zararlı kolesterol olarak bilinen değerdir.

TK: Toplam Kolesterol. Toplam kolesterolün değerini gösterir. Yüksekse kötüdür.

VLDL-K: VLDL Kolesterol. Lipit metabolizmasının değerlendirilmesinde kullanılır.

CK-MB: Kreatin Kinaz. İskelet ve kalp kasında dejenerasyona yol açan durumların değerlendirilmesinde kullanılır.

AMYL: Amilaz. Pankreas, tükürük bezleri ve bazı tümörlerden salgılanan fonksiyon testlerinden biridir. Alkol kullanımı miktarını artırırken pankreas yetmezliği amilaz düzeyini azaltır.

TG: Trigliserid. Yağ asidi veya gliserolün birleşmesiyle oluşan doğal yağlardır. Kolesterol gibi tehlikelidir.

FE: Demir. Her türlü anemi, demir eksikliği ve demir zehirlenmesinin değerlendirilmesinde kullanılır. Demir eksikliği anemisi gibi durumlarda demir düzeyi azalır.

Sodyum: Elektrolit ve su dengesinin değerlendirilmesinde kullanılır.

Potasyum: Elektrolit ve asit-baz dengesinin değerlendirilmesi ile böbrek fonksiyonlarının takibinde kullanılır.

Klorür: Elektrolit dengesi ve asit-baz ile su metabolizmasının değerlendirilmesinde kullanılır.

Magnezyum: Mg metabolizması ve elektrolit dengesinin değerlendirilmesi ile gebelikte hipertansiyon tedavisi uygulanan hastaların takibinde kullanılır.

Kreatinin: Böbreğin çalışması hakkında bize bilgi verir. Böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesinde kullanılır.

Kreatinin Klerensi: Böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesinde ve böbrek hastalıklarının takibinde kullanılır. Böbrek hastalıkları ve şok kreatinin klerensi düzeyini azaltır.

AKŞ: Açlık Kan Şekeri. Diyabet gibi Karbonhidrat metabolizmasının değerlendirilmesinde kullanılır.

TKŞ: Tokluk Kan Şekeri. Genelde yemeğin 2. saatinde bakılır. Diyabette artar.

OGTT ve OGL: Şeker yüklemeleri

Asit Fosfataz: Esas olarak prostat, karaciğer, kemik ve bazı kan hücrelerinde bulunmaktadır.

Albumin: Karaciğerde sentezlenen bir protein sentezidir. Kan onkotik basıncı hakkında bilgi verir.

Lipaz: Tükürük bezi ve Pankreas fonksiyon testlerindendir.

DBK: Demir Bağlama Kapasitesi. Serum demir düzeyinin değerlendirilmesinde kullanılır.

Transferrin: Plazmada demir transportunu sağlayan ana proteindir. Demir eksikliği anemisi, gebelik ve östrojen kullanımında transferin düzeyi artar.

Hepatit Testleri Kısaltmaları

HBsAg: Akut veya kronik HBV (Hepatit B Virüsü) enfeksiyonlarının tanısında kullanılır.

Anti-HBs: HBV’ye karşı immünitenin tespitinde kullanılır.

Anti-HAV IgM: Akut HAV enfeksiyonunun tanısında kullanılır.

Anti-HAV Total: Hepatit A’ya karşı immünitenin olup olmadığının değerlendirilmesinde kullanılır.

HBeAg: HBV enfeksiyonunun takibinde kullanılır. Enfeksiyonun erken evrelerinde, HBsAg’den sonra ortaya çıkar.

Anti-HBe: HBV enfeksiyonunun takibinde kullanılır. HBeAg ortadan kaybolduktan sonra görülür.

Anti-HIV: HIV, Aids tanısında kullanılır.

Anti-HCV: HCV enfeksiyonunun tanısında kullanılır. Genelde HCV enfeksiyonunun geç evresinde kanda bulunur.

Hormon Testleri Kısaltmaları

FERR: Ferritin. Demir eksikliği anemisi, kronik hastalık anemisi, talasemi, hemakromatozis ve demir yükleme tedavisinin takibinde kullanılır.

B12: Vitamin B12. Hematopoezis ve normal nöronal fonksiyonlar için gereklidir.

FOL: Folik Asit. Folat eksikliğinin tanı ve tedavisi takibi ile megaloblastik ve makrositik anemilerin değerlendirilmesinde kullanılır.

T3-T4-FT3-FT4: Total T3, Total T4, Serbest T3, Serbest T4. Troid fonksiyonlarının değerlendirilmesinde kullanılır.

TSH: Tiroid Uyarıcı Hormon. Tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesinde ve tedavi takibinde kullanılır.

E2: Estradiol. Vücuttaki en güçlü endojen östrojendir.

ß-HCG: Beta HCG. Gebeliğin teşhisi, ektopik gebelik şüphesinin değerlendirilmesi ve in vitro fertilizasyon hastalarının takibinde kullanılır.

AFP: Alfa-Fetoprotein. Hepatoselüler ve germ hücreli kötü huylu tümörlerde kullanılan bir tümör belirleyicisidir.

CEA: Kolon, rektum, akciğer, meme, karaciğer, pankreas, prostat, mide ve over kanserlerinde CEA düzeyi artar.

CA 125: Özellikle over malignitelerinin (yumurtalık kanseri) takibinde kullanılan bir tümör markeri yani bir tümör belirleyicisidir.

CA 15–3: Meme kanserinin tanı ve tedavi takibinde kullanılır.

CA 19–9: Tüm gastrointestinal sistem kanserleri ve diğer adenokarsinomlarda CA 19–9 düzeyi artar.

PSA: Prostat-Spesifik Antijen. Prostat hastalıklarının tanı ve takibinde kullanılır.

Free PSA: Serbest PSA. Prostat hastalıklarının tanı ve takibinde kullanılır.

 

Bir cevap yazın