Kan Tahlilinde Potasyum Yüksekliği ve Düşüklüğü Ne Demek ?

Kan Tahlili yaptıranlar dikkat etmişse raporlarda genellikle “K” kısaltmasıyla verilen bir test vardır. K, Potasyum’un kısaltmasıdır ve bu test çok istenen elektrolit testlerinden birisidir.

Potasyum (K) Nedir ?

Potasyum testi genellikle hiperkalemi veya hipokalemi yani kandaki potasyum değerlerindeki değişiklikleri görmek, asid-baz ve su dengesini değerlendirmek için istenir.

Potasyum vücutta en fazla hücrelerin içinde (% 90) bulunur. Geri kalanı kemik ve kanda’dır.

Fazla Potasyum’un % 80-90’ı vücudumuzdan böbrekler yoluyla atılır.

Potasyum sinirsel impulsların iletiminde, kas fonksiyonlarında, asid-baz dengesinde ve ozmotik basıncın sağlanmasında rol oynar.

Kalsiyum ve Magnezyum ile beraber kalp hızını ve kasılmasını düzenler.

 

Potasyum Yüksekliği (Hiperkalemi) Nedenleri Nelerdir ?

Genellikle burada K hücrelerden kana geçer. Potasyum’un böbreklerden atılımında azalma ve fazla alınması da sık nedenlerdir.

Böbrek yetmezliği

Dehidratasyon (susuz kalma)

Travmalar

Hücre hasarlanması (yanık, kazalar, ameliyatlar, kemoterapi, DIC)

Metabolik Asidozlar (diyabetik ketoasidoz gibi, hücrelerden K kaçışı olur)

Addison hastalığı

Hipo-Pseudohipoaldosteronizm

Diyabet gibi insülin eksiklikleri

SLE

Orak Hücreli Anemi

İnterstisyel Nefrit

Tübüler Renal Hastalıklar

Böbrek Transplant rejeksiyonu

Hemolizli kandan çalışılma. Orta derecedeki hemolizde bile K seviyesi % 50 artar.

Kan verirken kola sıkılan Turnike sırasında avucu 10 kez açıp kapama ile K değerleri % 10-20 artar. Mümkünse turnikesiz kan alınmalı veya kan alınınca hemen turnike gevşetilmelidir.

İlaçlar (K tutucu diüretikler, NSAID ilaçlar, IV potasyum penisilin)

Lösemi gibi şiddetli lökositozlar

Trombositoz (polisitemi vera ,miyeloproliferatif hast…) durumlarında K artar, nedeni tromobositlerden koagülasyon sırasında aşırı K salınımıdır, bu durumda serum yerine heparinli tüpe kan alınmalıdır.

Potasyum Yüksekliği (Hiperkalemi) Belirtileri Nelerdir ?

Potasyum yüksekliğinin şiddetine göre değişirse de;

EKG’de T dalgaları artar, kalp bloğu, P dalgaları düzleşir, nabız zayıflar, oligüri olur yani idrar çıkışı azalır, kaslarda instabilite ve fonksiyonlarında bozulma, paraliziler yani felçler ve tremorlar yani tiremeler görülür.

Potasyum Yüksekliği Nasıl Düşürülür ?

Ciddi Potasyum yüksekliğinde hastane ortamında NaHCO3, kayeksalat, insülin ve glukoz verilir.

Potasyum yüksekliği böyle, gelelim düşüklüğüne;

Potasyum Düşüklüğü (Hipokalemi) Nedenleri Nelerdir ?

Burada potasyum kandan hücrelere girer, bağırsak ve safradan K kayıpları, böbrekten K atılımı veya azalmış K alımı ile kanda potasyum azalır.

Hipokaleminin en sık nedeni gastrointestinal kayıplar ve yetersiz K alındığı IV sıvı tedavileri’dir.

Primer Hiperaldosteronizm

Alkolizm

Ozmotik Hiperglisemi

Respiratuvar Alkaloz

Renal Tübüler Asidoz

İlaçlar (Diüretikler, antibiyotikler, mineralokortikoidler )

Baryum klorid zehirlenmesi

Megaloblastik anemi’nin B12 ve Folat ile tedavisi sırasında

Fazla Meyankökü alımı

İshal-Kusma-Terleme

Starvasyon-Malnütriyon-Malabsorbsiyon

Bartter sendromu (K, Cl düşük, alkaloz var, renin ve aldosteron yüksek)

Sızıntılı Büyük yaralar

Kistik Fibrozis

Şiddetli Yanıklar

 

Potasyum Düşüklüğü (Hipokalemi) Belirtileri Nelerdir ?

Potasyum düşüklüğü de şiddetine göre belirti verir;

EKG‘de T dalgaları çöker, P dalgaları pik yapar.

Yorgunluk, kas zayılığı, kas ağrıları, uyuşmalar, hipotansiyon, kalp hızında artma, solunum kaslarında zayıflık ile solunum zorluğu, siyanoz, iştahsızlık, bulantı, kusma, paralitik ileus, apati, tetani ve koma görülür.

Potasyum Testi Nasıl Yapılır ?

Kolunuzdan alınan kan bir tüpe alınır ve bu tüp hemen santrifüj edilir, aksi halde 4 saat içinde hücrelerdeki K kana geçer ve yalancı yüksek bulunur.

Serum veya heparinli plazma ayrılarak cihaza verilir.

Potasyum hücrelerde bol olduğundan sonucun yalancı olarak yüksek çıkmaması için Hemoliz‘den kaçınılmalıdır.

Potasyum’un Referans Aralığı (Normal Değerleri) :

Erişkinlerde : 3.5- 5.3 mEq/L

1-18 yaş: 3.4-4.7 mEq/L

7 gün-1 yaş: 4.1-5.3 mEq/L

0-7 gün: 3.7-5.9 mEq/L

Potasyum İçin Panik Değerler;

2.5 mEq/L ve altında: Ventriküler Fibrilasyon‘u olabilir yani kalp ritmi çok ciddi bozulabilir.

8 mEq/L ve üstünde: Kalp kası ve kaslarda instabilite, el ve ayaklarda uyuşma olur. Kalp yavaşlar ve ritmi bozulur.

Potasyum Düşüklüğü Nasıl Giderilir ?

Ciddi potasyum eksikliği hastanede doktor kontrolünde tedavi edilir.

Potasyum eksikliğinden korunmak için;

Fasulye, ıspanak, patates, kuru kayısı, yoğurt, somon balığı, avokado, beyaz mantar, muz gibi  potasyum oranı yüksek besinler tüketmek gerekir.

Potasyum’un ne kadar önemli bir test olduğunu öğrendik;

“Kan Tahlilinde Kalsiyum Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri”‘ni buradan,

“Kan Tahlilinde Sodyum Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri”‘ni buradan,

“Kan Tahlilinde Magnezyum Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri”‘ni buradan okuyabilirsiniz.

 

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: