Karaciğer Fonksiyon Testleri Nelerdir ?

Karaciğer, vücudumuzun metabolik fabrikası olarak bilinir. Önemli olan birçok görevi bulunur.

Bunlar arasında;

Enerjiyi Glikojen olarak depo etmek

Protein, Hormon gibi bazı maddeleri sentezlemek

Safra asidi üretmek

Zararlı maddeleri detoksifiye etmek sayılabilir.

Tabiki de bunların haricinde de çok sayıda işlevi vardır.

Karaciğer ortalama 1.5-2 kg ağırlığında bir organdır. Morfolojik olarak % 60 Hepatosit (Karaciğerin fonksiyonel hücresi), % 30 Endotel hücresi ile % 10 Kupffer hücresi ve bağ dokusundan oluşur. Ayrıca kendini yenileme kapasitesi de çok yüksektir.

Karaciğer Fonsiyon Testleri Neden Yapılır ?

1-Karaciğer fonksiyon bozukluklarını tarama

2-Belli bir bozukluğu ortaya koyma

3-Hastalığın takibini yapma

4-Bozukluğun yerini ve tipini belirleme amacıyla yapılır.

Bu bozukluk;

Parankimal

Kolestatik (Tıkanma)

İntrahepatik

Ekstrahepatik olabilir.

“Karaciğer Fonksiyon Testleri” Yanlış Bir İsimlendirme mi ?

Genel olarak testler için bu tanım kullanılsa da;

Gerçek fonksiyonu göstermez,

Daima Karaciğer’e özgü değildir,

Komplikasyonun varlığı veya şiddeti konusunda sınırlı bilgi verir,

Karaciğer enzimleri, Karaciğer fonksiyonundan çok Hepatosit bütünlüğünü veya Kolestaz’ı yansıtır,

Normal kişilerde anormal test sonuçları olabilir,

Normal değerler Karaciğer hastalığı olmadığını göstrmez,

Anormaliğin düzeyi, hastalığın şiddetini göstermez,

Testlerin kan düzeyinde azalma iyileşme anlamına gelmeyebilir,

Testlerin duyarlılık ve özgüllükleri sınırlıdır.

Tüm bu nedenlerle aslında doğru bir tanımlama sayılmaz.

Karaciğer Fonksiyon Testleri Hangileridir ?

Karaciğer hasarını en iyi yansıtan test ALT miktarının ölçülmesidir.

Sentez Kapasitesini Ölçen Testler

Bu tür maddeler Karaciğer’de sentezlendiği için eksiklikleri veya anormal miktarları bir hasara işaret edebilir.

Albumin

Koagulasyon (pıhtılaşma) proteinleri

Diğer plazma proteinleri

Safra asitleri

Metabolizma Durumunu Gösteren Testler

Aşağıdaki metabolik olaylardaki enzimlerin testleri duruma ışık tutabilir.

Krebs Döngüsü

Glikoliz

Glukoneogenez

Lipogenez

Detoksifikasyon ve Atılımı Gösteren Testler

Bilirubin

NH3 (Amonyak)

İlaçlar

Hormonlar

Safra asitleri

Albumin Nedir ?

Plazma Total Protein miktarı 6-7.8 g/dL’dir. Bunun % 60’ı Albumin’dir ( 3.5-5 g/dL).

Görevleri:

  1. Plazma onkotik basıncının sağlanması

  2. Hormonlar, Kalsiyum, Magnezyum, FFA, Bilirubin ve bazı ilaçların taşınması

  3. Aminoasit deposu

Prealbumin Nedir ?

Negatif Akut Faz Reaktantı’dır. Enfeksiyonlarda, malnütrisyonda seviyesi azalır.

Karaciğer Hangi Proteinleri Sentezler ?

Faktör: II, VII, XI ve X

Fibrinojen

Protrombin

Protein S ve C

Yukarıdaki Vitamin K’a bağlı Koagülasyon faktörlerin gamma karboksilasyonu Karaciğer’de gerçekleştirilir.

Protrombin Time (PT) testi veya tek tek faktör analizi yapılarak Karaciğer hakkında fikir sahibi olunabilir. Ama PT süresinin uzaması aşağıdaki durumlara bağlı da gerçekleşebilir:

Vit-K eksikliği

Malnütrisyon

Malabsorpsiyon

Antibiyotik kullanımı

Warfarin alımı

Tüketim Koagülopatisi (DİC)

Dekompanse parankimal hastalık (Hepatosellüler disfonksiyon)

Kronik Kolestatik hastalık (birlikte yağ malabsorpsiyonu ve vitamin-K eksikliği var)

Diğer Proteinler;

Alfa-1 Antitripsin (AAT)

Antitrombin III (AT III)

Seruloplazmin (CER, Bakır’ı bağlar)

Transferrin (TRF, Demir’i bağlar)

Haptoglobulin (HPG, Hb’i bağlar)

Bu proteinlerin immunolojik metodlarla direkt ölçümleri yapılır.

Plazma Protein ve Albumin düzeyindeki azalma Karaciğer hasarını gösterebileceği gibi aşağıdaki durumlara da işaret edebilir:

Böbrek hastalıkları

Malnütrisyon

Protein Kaybettiren Enteropati

Kronik İnflamatuvar hastalıklar

Karaciğer Enzimleri Nelerdir ?

Karaciğer enzimleri esas olarak “Alanin Aminotransferaz (ALT)” ve “Aspartat Aminotransferaz (AST)”dır.

Enzimler normalde Hepatosit içindedirler. Hasar enzimlerin kana sızmasına neden olur. Karaciğer hücre hasarının belirteci olarak serum düzeylerine bakılır.

AST, Oxaloasetat oluşturmak üzere amino gruplarının transferini gerçekleştirir. % 20 oranında sitozol, % 80 oranında mitokondri’de bulunur.

Karaciğer, Kalp kası, İskelet kası, Böbrek, Beyin, Pankreas, Akciğer, Lökosit ve Eritrosit’lerde bulunabilir.

ALT ise Piruvat oluşturmak üzere amino gruplarının transferini sağlar. Sitozol’de bulunur.

En çok bulunduğu organ Karaciğer’dir ve diğer organlarda az bulunur. Bu nedenle Karaciğer için sıkça kullanılır.

İskemi, kısa yarı ömürlü ilaçlar, Akut Bilier Obstrüksiyon ve Fulminan Hepatit durumlarında ALT hızla yükselir.

Akut Viral Hepatit, uzun yarı ömürlü ilaçlar, Otoimmün Hepatit ve metabolik hastalık durumlarında ALT yavaş yükselir.

Akut Viral Hepatitler

Akut Viral Hepatit’lerde ALT ve AST düzeyleri 10 ila 100 kat artabilir ve genellikle 25 katın üzerindedir. Preikterik dönemde yükselmeye başlar.

AST genelde 200 IU/L üzerinde seyreder ve AST/ALT oranı 1’in altındadır.

6 ayı geçen plazma Transaminaz (ALT) yüksekliği klinik tablonun KRONİK sürece girdiğini gösterir.

Alkolik Hepatit

Alkol Karaciğer’in yağlı dejenerasyonuna neden olur. Alkolik Karaciğer’de AST/ALT>2’dir ve bu duruma GGT (gama glutamil transferaz) yüksekliği eşlik eder.

GGT düzeyi enzim indüksiyonuna bağlı olarak 5-6 katına kadar çıkabilir. MCV (Mean Corpuscular Volum) (Makrositoz) artışının beraberliği Kronik Alkolik tabloyu gösteren iyi bir kriterdir.

Karbonhidrat Deficient Transferrin (CDT) son yıllarda bu amaçlı kullanılan iyi bir belirteçtir.

GGT Seviyesinin Artmasına Neden Olan Diğer Durumlar;

Hepatobilier hastalık

Pankreatik hastalık

Alkol

İlaçlar (özellikle enzim indükleyiciler)

Karaciğer tutulumlu non-hepatobilier hastalıklar (hafif GGT artışı)

Anoreksia nervoza

Gullian-Barre sendromu

Hipertiroidizm

Obesite

Hiperlipidemi

Diyabet

Myokardial infarktüs (Kalp Krizi)

Kanaliküler Enzimler

Aşağıdaki enzimler de Karaciğer hastalığında değişik derecelerde yükselir;

ALP, normali 35-130 IU/L, (normalin 2 ila 5 katı artabilir)

GGT, normali 10-40 IU/L, (normalin 5 ila 10 katı artabilir)

5’Nükleotidaz da yükselir (Normali 2-17 IU/L)

Bunlar kanaliküler sistem enzimlerdir. Yani Karaciğer’den Safra’ya açılan kanal hasarı veya tıkanmalarında daha çok artarlar.

Bunların yüksekliğine orantılı olarak Direkt Bilirubin metabolizması bozulmuştur. Bu durumda kişide sarılık görülür. Dışkının rengi giderek açılır.

Tablonun akut döneminden iyileşmeye, kronikleşmeye veya Siroz dediğimiz tam Karaciğer harabiyetine göre farklı değişiklikler gözlenebilir.

PT süresi uzayabilir (normali yaklaşık 11-13.7 sn)

Albumin/Globulin oranı kronik dönemde azalır.

Özetle ;

 

YAZAR HAKKINDA

Ahmet Kerim DEMİRBAŞ

Web Sitesi: www.fizyolojiktibbibilgiler.com

“İnsan vücudu hakkında merak edilen, işe yarar sağlık konusundaki bilgileri, hastalıklar ve tedavilerini ve tıp öğrencileri için faydalı konuları sitemde bulabilirsiniz.”

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: