Kreatinin Klirensi Nedir, Nasıl Hesaplanır, GFR Hesaplama Formülü ?

Kreatinin Klirensi testi başlıca olarak Böbrek fonksiyon bozukluğu veya Böbreklere giden kan akımındaki azalmanın saptanması ve değerlendirmesine yardımcı olmak için yapılır.

Böbreklerin işlevlerini etkileyen bir sorun (örn: Böbrek içinde tıkanıklık veya Böbrek yetmezliği) veya Konjestif Kalp yetmezliği gibi başka bir rahatsızlıkta bu test yapılabilir.

Kreatinin Nedir ?

Kreatin denilen bir bileşiğin parçalanması sonucu kaslarınızda oluşan bir atık üründür. Kreatin, kaslarınızın kasılması için gerekli enerjiyi üreten bir döngünün bir bileşenidir.

Vücutta oluşturulan Kreatinin miktarı kas kitlesine bağımlı olup normalde kan seviyeleri oldukça sabittir.

Kreatinin’in hemen hemen hepsi vücuttan Böbrekler yoluyla atılmakta olup kandaki düzeyleri Böbreklerinizin süzme birimleri olan Glomerül’lerin iyi çalıştığının bir göstergesidir.

Kandan  atılan Kreatinin miktarı Böbreklerde glomerüllerin süzme yetisine ve Böbreklere gelen kan akımının hızına bağlıdır.

Kreatinin Klirensi Nedir ?

Bir dakikada Böbreklerden süzülen kan miktarı Glomerüler Filtrasyon Hızı (GFR) olarak bilinir.

Glomerüller hasarlı, hastalıklı veya kan dolaşımı yavaşlamışsa kandan daha az miktarda Kreatinin idrara atılacak ve GFR azalacaktır.

Böbreklerde Sorun Olduğunu Gösteren Belirtiler :

Özellikle yüzde, gözler, el bilekleri, karın, uyluklar veya ayak bilekleri çevresinde şişlik ve kabarıklık

Köpüklü, kanlı veya kahverengi idrar

İdrar miktarında azalma

İdrar yapma sorunları (idrar yaparken yanma hissi veya idrar sırasında anormal akıntı veya özellikle geceleyin idrar sıklığında değişiklik)

Böbreklerin bulunduğu bölgenin yakınında, sırt ortasında, yanlarda, kaburgaların altında ağrı

Yüksek Kan basıncı (Hipertansiyon )

İdrarda kan veya Protein

Kreatinin Klirensi Düşüklüğü Nedenleri :

Konjestif Kalp Yetmezliği

Şok

Hipovolemi

Dehidratasyon

Böbrekte tıkanıklık

Akut veya Kronik Böbrek Yetmezliği

İleri yaş

Aminoglikozitler, simetidin, sisplatin ve sefalosporin gibi ilaçlar kreatinin klirensi azaltabilmektedir.

Kreatinin Klirensi Yüksekliği Nedenleri :

Gebelik

Egzersiz sırasında

Diüretikler

Et’ten zengin diyetlerle Kreatinin Klirensi’nin yükseldiği görülebilir. Ancak bu test tipik olarak bu rahatsızlıkları takip için kullanılmaz.

Kreatinin Klirensi Nasıl Hesaplanır ?

Ya kandan Kreatinin ölçülerek ondan hesaplanır, yada 24 saatlik idrar toplanır ve aynı gün alınan kandan Kreatinin çalışılarak ikisinden hesaplanır.

GFR Hesaplama Formülü ?

GFR Hesaplama Formülleri başlıca olarak 2 tanedir :

– Cockroft-Gault formülü
– MDRD formülü

Serum kreatinin düzeyleri birçok faktörden etkilendiğinden, sadece serum kreatinin konsantrasyonu göz önünde bulundurularak GFR’yi değerlendirmek hata payını arttırır.

Serum kreatinin düzeyi, yaş, ırk, cinsiyet ve vücut alanı kullanılarak kreatinin klirensini belirleyebilecek formüller geliştirilmiştir.

Günümüzde 24 saatlik idrar toplanarak yapılan kreatinin klerensi ölçümünün değil, serum kreatinin düzeyine dayanan hesaplama formülleri önerilmektedir.

Cockroft-Gault Formülü :

(140-Yaş) x Vücut Ağırlığı (kg) / 72 x Serum Kreatinini (mg/dl) [Kadınlar için x 0.85]

Modification of Diet in Renal Disease (MDRD) Formülü :

MDRD = 186 x (Serum Kreatinini)-0.999 x (Yaş)-0.176 x Üre-0.170 x Alb0.318 (0.742 Kadın) x (1.210 siyah ırk)

GFR değerlerinin doğruluğu, vücut yüzey alanına göre düzeltilmemiş Cockcroft-Gault formülünde en kötü, vücut yüzey alanına göre düzeltilmiş Cockcroft-Gault formülünde orta, MDRD formülünde en iyi bulunmuştur.

MDRD formülü ile hastanın ağırlığının ve boyunun bilinmesine gerek yoktur.

GFR 60 mL/dk/1.73 m2’nin altında olduğunda Cockcroft-Gault formülüne göre daha iyi kesinlik ve doğruluk gösterir.

Her iki formül de, Böbrek işlevleri normal veya normale yakın olan bireylerde GFR’nin hesaplanmasında güvenilir değildir. Bununla beraber formüllerin ikisi de GFR ölçümünde kreatinin klirensine göre daha üstündür.

Referans Değerler :

1 yaşına kadar: 72 mL/dakika

2 yaş: 55 mL/dakika

3 yaş: 60 mL/dakika

4 yaş: 71 mL/dakika

5 yaş: 73 mL/dakika

10 yaş: 89 mL/dakika

20-29 yaş arası Kadınlar: 72-110 mL/dakika, Erkekler: 94-140 mL/dakika

30-39 yaş arası Kadınlar: 71 – 121 mL/dakika, Erkekler: 59 – 137 mL/dakika normal kabul edilir.

Bundan sonraki her 10 yıl için Kreatinin Klirensi’nde ortalama 6.5 mL/dakika azalma olur.

 

 

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !