Kreatinin Yüksekliği ve Düşüklüğü Ne Demek ve Nedenleri ?

Kreatinin testi başlıca olarak Böbrek hastalıklarının ve yetmezliğinin değerlendirilmesi ve takibi amacıyla kullanılır.

Kreatinin yüksekliği genellikle Böbrek yetmezliği göstergesi olarak bilinir ama birçok testte olduğu gibi
farklı hastalıkların da tanısında kullanılır ve testi etkileyen faktörler yine her testte olduğu gibi bilinmelidir.

Kreatinin Nedir ?

Kreatinin kaslarda enerji deposu olarak rol alan Kreatin Fosfat’ın yıkım ürünüdür.

Kişinin vücut ve kas kitlesine bağlı olarak sabit hızda üretilir ve bu nedenle kadın ve çocuklara oranla erkeklerde kan seviyesi daha yüksektir.

Hemen tamamı Böbreklerden atılır, yani bir atık son üründür.

Kreatinin Testi Neden İstenir ?

Kreatinin testi genellikle Böbrek fonksiyonlarını ve hastalıklarını değerlendirmek için istenir. Kandan (serum) çalışılabildiği gibi eşzamanlı olarak 24 saatlik idrardan da çalışılabilir, bu daha çok Kreatinin Klirensini hesaplamak için istenir, Böbrek fonksiyonları hakkında daha sağlıklı bilgi sağlar.

Kreatinin genellikle yine başka bir Böbrek fonksiyon testi olan BUN (Blood Urea Nitrogen, Kan Üre Nitrojeni, Üre / 2.14 = BUN ) ile beraber istenir.

İdrar Kreatinini ayrıca birçok diğer test için düzeltme faktörü olarak istenebilir. Kreatinin sabit bir oranda üretilip Böbrekten atıldığından idrarla atılan diğer maddelerin konsantrasyonlarının kıyaslanmasında kullanılabilir, tipik örnekleri idrar protein /keatinin oranı ve idrar mikroalbümin /kreatinin oranıdır.

Böbrek fonksiyonlarını değerlendirmede Kreatinin BUN’a oranla daha duyarlı ve özgül bir testtir.

Kreatinin Yüksekliği ile Giden Durum ve Hastalıklar

Akut ve Kronik Böbrek yetmezlikleri

Hipovolemi ve şok

Dehidratasyon

Konjestif Kalp yetmezliği

Hipotansiyon

Ağır Enfeksiyonlar

Glomerülonefritler (otoimmün, infeksiyon veya ilaçlara bağlı)

DIC (Dissemine İntravasküler Koagülopati)

Akut Tübüler Nekroz (ilaç ve toksinlere bağlı tübüler hücre ölümü)

Transplantasyon rejeksiyonu

Nefrotoksisite

İntertisyel Nefritler

Piyelonefritler (Bakteriyel Böbrek infeksiyonları)

Diyabetik Böbrek hastalığı

Multisistem hastalıklar

Tübüler obstrüksiyon

Prostat büyümeleri

Üreter hasarı

Üreter obstrüksiyonu

Üretra taşı

Renal Taş

Mesane taşı

Fazla Protein ve Et yeme (% 30 kadar artırabilir)

Askorbik asit (C vitamini )

Ketoasidozis

İlaçlar (vankomisin, gentamisin, cefoxitin,metotreksat, cisplatin, siklofosfamid, mitramisin,
semustin..)

Nefrotik Sendrom

Metabolik hastalıklar (Hipertirodizm, Orak Hücreli anemi, Amiloidoz)

Kas hastalık ve travmaları (Rabdomiyoliz, Akromegali, Gigantizm, Müsküler Distrofi, Myastenia Gravis, Polimiyozit..)

Böbrek tümörleri ve tümör invazyonları

Kreatinin Düşüklüğü ile Giden Durum ve Hastalıklar

Bu durumlar genelde çok önemli değildir.

Küçük vücut yapılı olma

Azalmış kas kitlesi

Ağır Karaciğer hastalıkları

Yetersiz Protein alımı

Gebelik (0.4 -0.8 mg/dl olur)

İkterli serum

Kreatinin için Panik Değerler 

Diyalize girmeyenlerde > 10 mg/dl

Kreatinin ile GFR Arasındaki İlişki Nedir ?

Serum Kreatinin düzeyi ile GFR (Glomerüler Filtrasyon Hızı) arasında ters ilişki bulunmaktadır.

Örneğin ;

Kan Kreatinin düzeyinin 0.6 mg’dan 1.2 mg’a çıkması Renal fonksiyon ve GFR’da % 50’lik bir kaybın göstergesi olabilir.

Değerlendirmede dikkat edilecek bir başka nokta yaşla birlikte GFR’da düşme olmasıdır. 40 yaşından sonra bir hastalığı olmayan sağlıklı insanlarda GFR’da yıllık ortalama 1ml/dk’lık azalma olur.

Kreatinin Klirensi Nasıl Hesaplanır ?

Yaşa, cinse ve kiloya göre hesaplanan kreatinin klirensi tek başına kreatinin düzeyine göre GFR’ı tahmin etmede daha başarılıdır. Yöntemin avantajı idrar toplanmasına ihtiyaç göstermemesidir.

GFR= (140 – yaş) X vücut ağırlığı / serum kreatinin X 72

Kadınlarda bu formülle elde edilen sonucun 0.85 ile çarpılması gereklidir.

Kreatinin Klirensi Normal Değerleri Nedir ?

Kreatinin Klirensi yapılmasında zorluk olmasına karşı tarama testleri dışında GFR’yi belirlemede pratikte en fazla kullanılan yöntemdir.

Normal değerler genelde 90 – 120 ml/dk’dır.

Kreatinin Klirensi = İdrar Kreatinin X İdrar volümü / Plazma Kreatinin X 1440 formülüyle de hesaplanabilir.

Örnek;

İdrar Kreatinin 100 mg/dl (normali ortalama 500-2000 mg/gün)
İdrar volümü 1500 ml
Plazma kreatinin 1.2 mg/dl ise
GFR = 86 ml/dk

Kreatinin ve Kreatinin Klirens Testi Nasıl Yapılır ?

Kreatinin testi koldan alınan 3-5 ml kandan çalışılır. Test için açlık gerekmez.

Kreatinin Klirensi ise ya Kreatinin’den hesaplanır, yada 24 Saatlik İdrar da toplanarak kan ve idrar kreatinin’den üstteki formüle göre hesaplanır.

Kreatinin Referans Aralığı:

 

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: