Lipoprotein (Lipid) Elektroforezi Nedir, Neden Yapılır ?

Lipoprotein Elektroforezi lipit metabolizması bozukluklarının araştırılması sırasında, lipoproteinlerin alt gruplara dağılımının belirlenmesi amacıyla kullanılır.

Günümüzde klinik önemi ve kullanımı azalmıştır.

Testi anlamak için önce lipidleri ve lipoproteinleri tanıyalım.

Lipidler Nasıl Alınır ve Taşınır ?

Besin maddelerinin büyük bir kısmı önemli oranda lipid içerir. Lipidler, yağlı yiyecek ve içeceklerde, özellikle hayvansal yağ ve ette bulunurlar. Diyetteki lipidlerin büyük çoğunluğu Trigliserid, az bir kısmı da Fosfolipid, Kolesterol ve Kolesterol esteri’dir.

Lipidlerin emiliminden sonra, ince bağırsak mukoza hücresinde Trigliserid’ler oluşur. Bu Trigliserid’ler, az miktarda serbest Kolesterol, Kolesterol esteri ve Fosfolipid ile bir araya gelirler, bir protein tabakasıyla da kaplanarak suda çözünebilir ve transport edilebilir Şilomikron’ları oluştururlar. Şilomikronlar da lenf sistemi yoluyla dolaşıma katılırlar.

Şilomikronlar % 2 protein, % 1 serbest kolesterol, % 3 kolesterol esteri, % 9  fosfolipid ve % 85  trigliserid içerir.

Şilomikronlar, Lipoprotein Lipaz (LPL) etkisiyle Trigliserid içeriğinin çoğunu kaybederler ve daha küçük çaplı şilomikron kalıntılarına dönüşürler. Karaciğer şilomikron kalıntılarını yıkar.

Karaciğerde şilomikron kalıntılarından VLDL’ler oluşur ve bunlar da dolaşıma verilirler. Vücutta yakıt olarak gerekenden daha fazla yağ asidi veya karbonhidrat bulunduğu durumlarda, karaciğerde bunlar Trigliserid’lere ve VLDL’ye dönüştürülür ve kana verilir.

Karaciğerde lipoprotein sentezi çeşitli etkenlerle baskılanırsa, Trigliserid’ler karaciğerde birikir ve karaciğer yağlanması denen durum meydana gelebilir.

ApoC-II, Lipoprotein Lipaz’ı aktive ederek VLDL’den serbest yağ asitlerinin salıverilmesine neden olur. Böylece VLDL’ler, yaklaşık olarak eşit miktarlarda Trigliserid ve Kolesterol içeren “Ara Dansiteli Lipoprotein
(IDL)” ve daha sonra “Düşük Dansiteli Lipoprotein (LDL)” haline değiştirilirler.

IDL’ler ve LDL’ler, karaciğer hücrelerinde “Hepatik Lipaz” etkisiyle daha ileri yıkılırlar.

Lipoprotein lipaz (LPL) vasıtasıyla şilomikronlardan ve VLDL’lerden salıverilen yağ asitleri, yağ doku hücrelerinde Trigliserid olarak depolanırlar.

Beslenme sırasında veya tokluk durumunda yağ doku hücrelerinde depolanan Trigliserid’ler, açlık durumunda yağ asitleri ve gliserol’e parçalanırlar.

LDL’ler, Trigliserid içerikleri çok az, Kolesterol ve Kolesterol esterlerinden çok zengin lipoproteinlerdir. LDL’lerin temel Apolipoproteinleri ApoB-100’dür.

LDL’ler, kolesterolü karaciğerden başka dokulara taşırlar.

Kanda aşırı miktarda LDL bulunması durumunda LDL’ler, süperoksit ve H2O2 gibi etkenler vasıtasıyla oksitlenir. Oksitlenmiş LDL’ler zamanla damar duvarında aterosklerotik plak gelişimine neden olur.

HDL’ler,  % 55  protein,  % 2  serbest kolesterol, % 15 kolesterol esteri, % 24 fosfolipid, % 4 trigliserid içerir.

HDL’nin kolesterolü özellikle damar gibi dokulardan karaciğere taşıma fonksiyonu anti-aterojenik etki oluşturur yani HDL’ye halk arasında “iyi kolesterol” denir, bu nispeten doğrudur.

Serum Lipid Düzeyi Ne Olmalıdır ?

Sağlıklı bir erişkinin kan plazmasında 8-10 saatlik açlıktan sonra total olarak % 400-700 mg kadar lipid bulunur. Bunun yaklaşık % 25’i trigliserid, % 140-200 mg’ı kolesterol ve % 160 mg kadarı fosfolipid’dir.

Tiroid hormonları kolesterol yıkılımını hızlandırarak, Östrojenler LDL’lerin yıkılımını artırarak hipokolesterolemik etki oluştururlar.

Glukokortikoidler, Büyüme hormonu ve Adrenalin, lipolizi artırmak suretiyle hiperkolesterolemik etki oluştururlar.

Hiperlipoproteinemiler Nedir ?

Hiperlipoproteinemiler, LDL (ß lipoprotein) artışıyla karakterize dislipoproteinemi’lerdir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından da benimsenen Frederickson sınıflamasına göre primer hiperlipoproteinemiler 6 sınıfa ayrılırlar.

Sağlıklı kişilerde üsteki elektroforez bandında olduğu gibi uygulama noktası (orijinde) şilomikronlar kalırken, Beta bandında LDL, pre-Beta bandında VLDL, ve en uzaktaki Alfa bandında HDL görülür.

Lipoprotein Elektroforezi Nasıl Yapılır ?

Lipoprotein Elektroforezi plazma veya serum’da yapılabilir. Kan örnekleri en az 12 saatlik açlığın ardından alınmalıdır. Plazma kullanılacaksa tercih edilen antikoagulan EDTA’dır.

Tip I Hiperlipoproteinemi

Primer nedeni ailevi Lipoprotein lipaz eksikliğidir.

Apo CII eksikliğinde de görülür.

Kontrolsüz Diyabet, SLE ve Disgammaglobulinemi’ bağlı olarak da gelişebilir.

Klinik olarak karın ağrısı nöbetleri, pankreatit, erüptif ksantoma, lipemia retinalis gibi tablolara ve Hepatosplenomegali’ye neden olabilir.

Şilomikron tabakası dikkati çeker.

Serum koyu bulanıktır. Serum bir gece buz dolabında bekletildiğinde üstte kalın krema tabakası oluşur alt kısım berraktır.

Özellikle Trigliserit  genellikle 1000 mg/dl üzerindedir. Kolesterol normal veya yüksek olabilir.

Ateroskleroz riski düşüktür.

Tedavi için yağ ve karbonhidrat kısıtlanır.

Tip II a  (Hiper beta lipoproteinemi)

Primer olarak LDL reseptörlerinde defekte neden olan bir genetik bozukluk sonucunda ortaya çıkar. Familyal Hiperkolesterolemi olarak da adlandırılır.

Hipotiroidizm, Nefrotik sendrom ve Disgammaglobulinemi gibi sebeplere bağlı olarak da gelişebilir.

Klinik olarak prematüre Koroner Kalp Hastalıklarının en önemli sebeplerinden biridir.

Serum berraktır.

Trigliserid normaldir, Kolesterol yükselmiştir.

Klinik olarak ksantomlar saptanabilir.

Ateroskleroz riski yüksektir.

Tedavi için kolesterol ve doymuş yağ kısıtlanır.

Tip II b  (Hiper beta ve hiper prebeta lipoproteinemi)

Tip IIa’dan farkı Kolesterol‘e ilaveten Trigliserit yüksekliğinin de eşlik etmesidir.

Sebep olduğu klinik tablolar, Tip IIa gibidir.

Ateroskleroz riski yüksektir.

Tedavi için kolesterol ve doymuş yağ kısıtlanır.

Tip III  (Dis beta lipoproteinemi)

Primer sebebi, Apo E genindeki bozukluktur.

Lipoprotein elektroforezinde beta ve prebeta fraksiyonları birbiri ile birleşmiştir.

Kolesterol ve Trigliserit konsantrasyonlarında beraberce yükseklik görülür.

Kontrolsüz Diyabet, Hipotiroidizm, Disgammaglobulinemi ve aşırı Alkol kullanımı gibi sebeplere bağlı olarak da oluşabilir.

Koroner arter hastalığı kadar, serebral ve periferik damar hastalıklarına da yol açabilir.

Ailevi formları tüberoerüptif ksantoma’lara ve ksantoma striata palmaris’e neden olabilir.

Tedavi için kilo verme, diyette doymamış yağ asidi ve az kolesterol önerilir.

Tip IV  (Hiper prebeta lipoproteinemi)

Lipoprotein elektroforezinde pre beta fraksiyonunun yoğunluğu dikkati çeker.

Kolesterol normal veya hafif yüksek, Trigliserit orta derecede veya belirgin şekilde yüksektir.

Primer olarak genetik bir defekte bağlı olarak gelişir.

Klinik olarak, prematüre koroner ve periferik arter hastalığı, Glukoz intoleransı, Hiperürisemi, Hipertansiyon ve Şişmanlığa yol açabilir.

Kontrolsüz Diyabet, Nefrotik sendrom, Disgammaglobulinemi, Kronik Böbrek Yetmezliği ve Alkolizm’e bağlı olarak da görülebilir.

Nadiren erüptif ksantoma’lara neden olabilir.

Tedavi için kilo verme önerilir, karbonhidrat ve alkol kısıtlanır.

Tip V (Açlık Şilomikronemisi ve hiper beta lipoproteinemi)

Primer olarak Apo C-II eksikliğine bağlı olarak gelişir.

Şilomikron bandı belirgin ve pre-beta fraksiyonu yoğundur.

Kolesterol ve Trigliserit konsantrasyonları beraberce yüksek bulunur.

Kontrolsüz Diyabet, Nefrotik sendrom, Disgammaglobulinemi, Kronik Böbrek Yetmezliği ve Alkolizm’e bağlı olarak da görülebilir.

Klinik olarak Şişmanlık, Karın ağrısı, Hiperürisemi, Hepatosplenomegali, Karbonhidrat intoleransı ve sık olarak Diyabet vardır.

Tedavi için kilo verme önerilir, karbonhidrat, alkol ve yağ kısıtlanır.

Primer Hiper alfa lipoproteinemi

HDL düzeyi 70 mg/dl’den yüksektir.

Kolesterol normal veya hafif yüksektir.

Trigliserid normaldir.

Sekonder Hiper alfa lipoproteinemi

Östrojen, Alkol, Heparin, Niasin etkisiyle oluşur.

Menapozdan önce kadınlarda, vejeteryenlerde, koşucularda da görülebilir.

Hipo lipoproteinemiler

A beta lipoproteinemi (Akantositoz)
Hipo beta lipoproteinemi
Familyal LCAT eksikliği
Ailesel alfa lipoprotein eksikliği (Tangier hastalığı)

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: