Okzalat Testi Nedir ? & İdrarda Okzalat Testi

Okzalat veya okzalik asit başlıca olarak  üriner sistem taşı olan hastalarda, sebebin araştırılması süreci sırasında veya idrarla oksalat atılımını azaltmak amacıyla alınan tedbirlerin arzu edilen sonucu sağlayıp sağlamadığının izlenmesi sırasında kullanılır.

Oksalatın insan vücudunda önemli bir fizyolojik rolü yoktur.

Sağlıklı bir kişide idrarla atılan oksalatın % 85-90 kadarı vücutta metabolizma artık ürünü olarak üretilirken, yalnızca % 10-15 kadarı gıdalarla dışarıdan alınan oksalattan oluşur.

Oksalat, insan vücudunda karaciğerde glikolat metabolizmasının son ürünü olarak sentez edilir.

Besinlerle alınan oksalatın başlıca kaynağı bitkilerdir.

Hayvansal kaynaklı ürünlerde hemen hemen hiç bulunmaz.

Bitkiler oksalatı, kalsiyum depolarını oluştururken kullanır. Topraktan emilen kalsiyum, oksalatla kompleks oluşturarak bitki bünyesinde tutulur.

Semizotu, ıspanak, pancar, pazı en yüksek miktarda oksalat içeren sebzelerdir. Oksalatın insan vücudunda emildiği başlıca yer kalın bağırsaktır.

Bir kısmı da ince bağırsaklardan emilir.

Vücuttan atılımı böbrekler aracılığı ile olur. İdrarla atılan oksalat miktarının artışı üriner sistem taşı oluşma riskini arttıran faktörlerden biri olarak kabul edilir.

Bu nedenle, klinik uygulamada idrarla atılan oksalat miktarının ölçümüne en sık olarak üriner sistem taşı oluşma riskinin değerlendirilmesine veya sık taş düşüren hastalarda sebebin araştırılmasına yönelik araştırmalar sırasında ihtiyaç duyulur.

Hiperoksalürinin primer, enterik ve beslenme ile ilişkili olmak üzere, bilinen başlıca 3 ana sebebi vardır.

Glikolat metabolizması ile ilişkili enzim defektlerinden kaynaklanan primer hiperoksalüride, idrarla bir günde atılan oksalat miktarı genellikle normalin 3-6 katı kadar fazla olur.

Çocukluk veya delikanlılık çağından itibaren tekrarlayan üriner sistem taşı oluşumu veya nefrokalsinozis sorunu görülmeye başlar.

Hastalık böbrek hasarına ve renal yetmezliğe sebep olur. Ancak böbrek yetmezliğinin erkenden belirlenip renal transplantasyon yapılmaması durumunda, vücuttan atılamadığı için dokularda birikecek olan oksalat çok ciddi sonuçlara sebep olabilir.

Deride iyileşmeyen yaralar, metabolik kemik hastalığı, tedaviye cevap vermeyen anemi, kardiyomiyopati, kalpte ileti bozuklukları, dokularda oksalat birikmesinden kaynaklanan başlıca sorunları oluşturur.

Enterik hiperoksalüri, tüm hiperoksalüri vakalarının % 5 kadarını oluşturur. Genellikle kronik ishal ile birlikte görülür.

Herhangi bir sebebe bağlı malabsorbsiyon sorunu aynı zamanda hiperoksalüriye de sebep olabilir. İntestinal bakterilerin aşırı çoğalması, yağ malabsorpsiyonu, kronik biliyer hastalıklar veya pankreas hastalıkları, çölyak hastalığı, çeşitli intestinal by-pass ameliyatları, ileal rezeksiyon, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kronik ishale sebep olan hemen hemen bütün durumlar hiperoksalüriye de sebep olabilir.

İshal ile hiperoksalüri arasındaki ilişki aşağıdaki mekanizmalarla izah edilebilir: Gıdalarla alınan oksalatın önemli bir kısmı bağırsaklarda kalsiyum ile kompleks oluşturarak atılır.

Bu durumun aksaması, yani bağırsaklarda oksalat ile kompleks oluşturacak miktarda yeterli kalsiyum bulunmaması durumunda, emilen oksalat miktarı artar.

Sağlıklı bir şahısta, bağırsaklara atılan safra asitlerinin büyük kısmı intestinal sistemin başlangıç kısımlarında reabsorbe edildiği halde, bağırsak hareketlerini hızlandıran kronik ishallerde safra asitlerinin önemli bir kısmının intestinal sistemin distaline ulaşması ve bu arada, yol boyunca saponifikasyon reaksiyonu ile bağırsaklarda bulunan kalsiyumu bağlaması söz konusu olur.

Sonuçta da bağırsaklarda bulunan oksalatın daha fazla bir kısmı emilir.

Beslenme ile ilişkili hiperoksalüri sıklığının çok fazla olduğu kabul edilmektedir.

Oksalattan zengin gıdaların fazla miktarda tüketilmesinin yanında, tüketilen hayvansal kaynaklı protein fazlalığının ve diyetteki kalsiyum yetersizliğinin de bağırsaklardan oksalat emilimini artırdığı bildirilmektedir.

Fazla miktarda askorbik asit alan kişilerde de, askorbik asitin vücutta oksalata dönüştürülmesi sonucunda hiperoksalüri gelişebilir.

Bağırsaklarda oksalatı parçalayıcı özelliğe sahip ve normal floranın bir üyesi olan Oxalobacter formigenes’in eksikliği de hiperoksalüri sebeplerinden biri olabilir.

Bu bakteri çoğunlukla uzun süreli antibiyotik tedavisi sonucunda floradan kaybolur ve bir kez kaybolduktan sonra yeniden kolonize olması çok uzun zaman alır veya bazen mümkün olmaz.

Değerlendirme:

İdrarla atılan oksalat miktarının yüksekliği hiperoksalüriye yol açan nedenlerden birinin bulunabileceğini düşündürür.

Bu sebeplerin dışında diabetes mellitusta, sirozda, piridoksin eksikliğinde ve sarkoidozda da idrarla oksalat atılımı artmaktadır.

Fazla miktarda et, C vitamini veya oksalat içeren gıda tüketimi de idrarla atılan oksalat miktarını artırır. Böbrek yetmezliğinde ise idrarla oksalat atılımında azalma meydana gelir.

Numune:

10 ml 6N HCl üzerine toplanmış 24 saatlik idrar kullanılır. Numune toplandıktan sonra hacmi ölçülmeli ve 5 mL kadar bir kısmı laboratuvara gönderilmelidir.

Numune, toplanma sırasında ve toplandıktan sonra soğuk ortamda muhafaza edilmelidir. İdrar toplanmaya başlanmadan önceki son 48 saat içinde C vitamini kullanılmamalıdır.

Referans aralığı:

0.04-0.49 mmol/gün 24 saatlik idrarın tam olarak toplanamaması durumunda, mevcut idrardan kreatinin başına atılan oksalat miktarının hesaplanması ve aşağıdaki tabloda verilen referans aralıklarla karşılaştırma yapılması da mümkündür.

6 ay-5 yaş : 7-350 mmol/mol crea

> 5 yaş : 7-188 mmol/mol crea

 

Bunları da Merak Edebilirsiniz;

“Ceviz Saç Dökülmesinde Faydalı mı ?”

“Sivilce Nasıl Geçer ?”

“Mantar Zehirlenmesi Neden Öldürür ?”

“Fındık Kalbi Korur mu ?”

“Selülit Nedir, Nasıl Geçer ?”

“CA 125 Testi Ne İçin İstenir ?”

“Pankreas Kanseri Nedir ?”

“Kistik Fibrozis ve Ter Testi Nedir ?”

“Karaciğer Yağlanması Neden Olur ?”

“Meme Kanseri Belirtileri Nelerdir ?”

“Akciğer Kanserinde Yaşam Süresi Ne kadardır ?”

“Evde Uyuşturucu Testi Nasıl Yapılır ?”

“Sürekli Yorgunluk Neden Olur ?”

“ALT testi Ne İşe Yarar ?”

“Hacamatın Faydaları ve Zararları Nelerdir ?”

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: