Pankreas Kanseri Nedir, Belirtileri, Nasıl Anlaşılır ve Tedavisi ?

Pankreas Kanseri malesef çok ölümcül ve tanısı da genellikle erken konulamayan bir kanserdir.

Bu kansere geçmeden önce Pankreas bezini bir tanıyalım.

Pankreas Bezi Ne İşe Yarar ?

Pankreas, Göbeğin üst hizasında Omurga önünde oturan bir organdır.

2 ana işlevi yerine getirir:

Birincisi, çeşitli Hormonlar salgılamaktır, buna Endokrin fonksiyon denir.

İkincisi, Protein, Yağ ve Karbonhidratları parçalamaya yardımcı olan sindirim enzimlerini (Egzokrin fonksiyonu) yapar.

Pankreas Hormonları Şunlardır;

İnsülin

Kan şekerini düzenler, düşürür. Eksikliğinde Diyabet olur. Ayrıntılı bilgi için buraya tıklayınız.

Amilin

Mide boşalmasını geciktirerek, Glukoz salınımını engelleyerek hücre dışı olaylardan metabolizmanın korunmasını sağlar.

İnsülin ile birlikte salgılanır.

Glukagon

Kan şekerinin artışını sağlar. İnsülin ile ters etkiye sahiptir.

Kan şekerinin düştüğü anda ortaya çıkarak salınımını artırır.

Açlık, ağır egzersiz gibi durumlarda ortaya çıkar.

Somastostatin

İnsülin ve Glukagon hormonlarının salgılanmasını kontrol eder.

Hormonların dokular üzerindeki baskılanmasını azaltır.

Pankreatid Polipeptid

Pankreas PP hücreleri tarafından üretilen bu hormon hakkında henüz pek bilgi bulunmamaktadır.

Enzimler protein, Yağ ve Karbonhidratları daha küçük parçalara ayırarak sindirime yardımcı olurlar, böylece vücuda daha kolay emilir ve enerji için kullanılırlar.

Kanser nedir ?

İnsan vücudu Trilyonlarca hücreden oluşur ve her gün Milyarlarca hücre yıpranır veya yok edilir.

Bazen hücrenin büyüme ve hayatta kalma kabiliyetini engellemek yerine, yeni yapılan hücrenin düzensiz bir şekilde büyümesine izin veren bir hata yapılmaktadır. Bu gerçekleştiğinde, hücre, normal hücre büyümesini kontrol eden kontroller ve dengelerden bağımsız olarak bölünmeye başlayabilir ve bu da kanser hücresine neden olabilir.

Tümörler iki kategoriye ayrılır: “Benign” tümörler ve “Malign” veya kanserli tümörler.

Benign ve Malign Farkı Nedir ?

Cevap, Benign bir tümörün yalnızca ortaya çıktığı dokuda büyür olmasıdır.

İyi huylu tümörler de bazen oldukça büyür veya hızla büyüyebilir ve ciddi semptomlara neden olabilir.

Örneğin, bir kadının Rahmindeki bir Fibroid, kanama veya ağrıya neden olabilir, ancak hiçbir zaman Rahim dışına çıkıp başka yerlerde yeni bir tümör olarak büyümez.

Fibroid’ler, tüm iyi huylu tümörler gibi, hücreleri kan ve lenf sistemlerine boşaltma kapasitesinden yoksundurlar ve vücudun diğer yerlerine gidemezler.

Öte yandan bir kanser, primer tümörden uzak dokulara yeni tümörleri büyüten hücreleri atabilir. Metastaz adı verilen bu süreç, kanserli bir tümörün belirleyici özelliğidir.

Pankreas kanseri, ne yazık ki, bu süreç için özellikle iyi bir modeldir.

Pankreas kanserleri bu şekilde erken başlarda diğer organlara metastaz yapabilir.

Ayrıca büyüyebilir ve komşu yapıları doğrudan istila edebilir, bu da çoğunlukla tümörün cerrahi olarak çıkarılmasını imkansız hale getirir.

Kanserler, primer tümörün ortaya çıktığı dokular tarafından adlandırılır. Dolayısıyla, Karaciğer’e taşınan bir Akciğer kanseri “Karaciğer Kanseri” değil, “Metastatik Akciğer Kanseri” olarak tanımlanır.

Pankreas Kanseri Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir ?

Pankreas kanserinde genellikle herhangi bir risk faktörü saptanmaz.

Bununla birlikte, belki de en büyük risk faktörü yaşın artmasıdır, 60 yaşın üstünde olması bireyi daha büyük bir risk altına sokar.

Nadiren, ailelerde ortaya çıkan ve BRCA-2 ve daha az ölçüde BRCA-1 gen mutasyonları gibi bireyleri daha yüksek risk altına sokan genetik mutasyonlardan kaynaklanan ailesel veya kalıtsal genetik sendromlar olabilir.

Tütün kullanımı, Obezite, Hareketsiz bir yaşam tarzı, Diyabet öyküsü, Kronik Pankreatik Enflamasyon (Pankreatit) ve yağlı bir diyet de risk oluşturabilir.

Mide cerrahisi, Hepatit B ve H. Pylori gibi belirli kronik enfeksiyonlar da riski orta derecede artırabilir.

Yukarıda belirttiğim ilişkili risklere rağmen, Pankreas kanseri gelişen birçok kişide belirlenebilir bir neden bulunmamaktadır.

Pankreas Kanseri Semptomları ve Bulguları Nelerdir ?

Pankreas kanseri keşfedilmeden önce aylarca sessizce büyür.

Erken semptomlar ve /veya ilk belirtiler mevcut olmayabilir veya oldukça hafif olabilir.

Tümör, sinirler (ağrıya neden olur), bağırsaklar (iştahı etkiler ve kilo kaybıyla birlikte mide bulantısına neden olur) gibi diğer yakın yapılara baskı yapmaya yetecek kadar büyüdükçe daha kolay belirlenebilir semptomlar ortaya çıkar veya safra kanalları tıkayabilir veya cildin sararması ve iştah kaybına ve kaşınmaya neden olabilir.

Tümör kanser hücrelerini kana ve lenf sistemlerine bulaştırıp metastaz yaptıktan sonra, metastazın konumuna bağlı olarak genellikle ilave semptomlar ortaya çıkar.

Pankreas kanseri için sık metastaz yerleri arasında Karaciğer, Lenf düğümleri ve Karın zarı (Peritoneum denir) bulunur.

Ne yazık ki, çoğu Pankreas kanseri, kanser büyüdükçe veya Pankreasın ötesine ilerledikten sonra veya başka yerlere metastaz yaptığında ortaya çıkar.

Genel olarak, Pankreas kanseri belirtileri ve semptomları şunları içerebilir:

Sarılık
Koyu renkli idrar
Ciltte kaşıntı
Açık renk dışkı
Karında veya Sırtta ağrı
İştah ve Kilo kaybı
Sindirim problemleri (soluk ve /veya yağlı dışkı, mide bulantısı ve kusma)
Safra kesesinde büyüme.

Endokrin Pankreas kanserlerinin belirtileri ve semptomları çoğu zaman ürettikleri aşırı hormonlara ve dolayısıyla çeşitli semptomlara bağlıdır.

Bu semptomlar hormonlarla ilgili olup aşağıdaki gibidir:

İnsülinoma

Kan şekeri seviyesini düşüren İnsülin üreten tümörler düşük kan şekerine, zayıflığa, konfüzyona, komaya ve hatta ölüme neden olabilir.

Glukagonoma

Glukagon üreten tümörler Glukoz seviyelerini artırabilir ve Diyabet semptomlarına (susuzluk, artmış idrara çıkma, diyare ve cilt değişiklikleri, özellikle nekrolitik migratör eritem olarak adlandırılan karakteristik bir döküntü) neden olabilir.

Somatostatinoma

Somatostatin üreten tümörler diğer hormonların aşırı regülasyona uğramasına ve Şeker hastalığı, diyare, karın ağrısı ve sarılık gibi semptomlara neden olur.

VIPoma

Bu tümörler, şiddetli sulu ishal ve sindirim problemlerine ve yüksek kan şekeri düzeylerine neden olabilen Vazoaktif Bağırsak Peptid (VIP) adı verilen bir madde üretir.

PPoma

Bu tümörler hem endokrin hem de ekzokrin fonksiyonları etkileyen Pankreatik Polipeptit (PP) üretir ve karın ağrısı, karaciğer büyümesi ve sulu diyareye neden olur.

Karsinoid Tümörler

Bu tümörler Serotonin veya onun öncülü olan 5-HTP’yi salarlar ve Karsinoid sendrom’a, cilt belirtileri, diyare, hırıltılı solunum ve episodik olarak hızlı bir kalp atış hızına neden olabilir.

Sonunda Kalp kapakçıkları hasar görebilir ve Kalpte üfürüm, nefes darlığı ve zayıflık oluşur.

Pankreas Kanseri Tanısı Nasıl Konur ?

Çoğu kişinin Pankreas kanseri açısından taranması gerekmez.

Pankreas kanseri olan bir çok kişi ilk olarak spesifik olmayan semptomlardan şikayet ederek birinci basamak doktorlarına başvururlar.

Bazı uyarı işaretleri ağrı, gastrointestinal semptomlar, kilo kaybı, yorgunluk ve artmış karın sıvısı’nı içerir.

Bu şikayetler genellikle fizik muayene (genellikle normal), kan testleri, Röntgen ve Ultrason gibi değerlendirmeleri gerektirir.

Pankreas kanseri mevcutsa, Pankreasta bir anormallik gösteren Ultrason olasılığı yaklaşık % 75’tir.

Bir sorun tespit edildiğinde veya şüpheleniliyorsa, değerlendirmede bir sonraki adım olarak sıklıkla Bilgisayarlı Tomografi (BT) taraması yapılır.

Daha sonra kitle tespit edilirse tanı koymak için bir Biyopsi yapılır.

Radyolojik testlere ek olarak, Pankreas kanseri anormal derecede yüksek olabilen bir “Tümör İşaretleyicisi” nin yükselmesine neden olur. Pankreas kanseri ile en sık ilişkili olan Tümör Belirteci CA 19-9‘dur. Genellikle Pankreas kanseri hücreleri tarafından kan dolaşımına salınır ve yeni Pankreas kanseri saptanan hastalarda yükselebilir.

Ne yazık ki, CA 19-9 testi Pankreatik kanser için spesifik değildir. Diğer kanserler ve bazı Benign koşullar CA 19-9’un yükselmesine neden olabilir.

Bazen (yaklaşık % 10), CA 19-9, Pankreas kanseri teyit edilmiş olmasına rağmen kanda normal seviyelerde olur, bu nedenle tümör belirteçleri de tam olarak mükemmel bir test değildir.

Bununla birlikte, hastalık nüksü veya şiddetlenmesinde uygun terapiyi yönlendirmede yardımcı olabileceği için, hastalık seyrinde takip için faydalı olabilir.

Pankreas Kanseri Nasıl Evrelenir ?

Pankreas kanseri tanısı konduktan sonra “Evrelendirilir”.

Pankreas kanseri, en erken safha olan Evre 1 (Evre 0 sayılmaz) ve Evre IV en gelişmiş (metastatik hastalık) olmak üzere 4 aşamaya ayrılır.

Evre I ve Evre II kanserli hastaların Lokal veya “Rezektabl” kanseri vardır (operasyonla tamamen çıkarılabilen kanser).

Evre III kanserli hastalar “Lokal olarak ilerlemiş, Rezeke edilemeyen” hastalığa sahiptir. Bu durumda tam iyileşme imkânı ortadan kalkar ancak Radyasyon gibi yerel tedaviler yapılır.

Evre IV pankreatik kanserli hastalarda Kemoterapi, kansere bağlı semptomları kontrol etmek ve ömrünü uzatmak için sıklıkla önerilir.

Aşağıda, Pankreas kanserlerinin üç grubunda (Rezektabl, Lokal olarak gelişmiş Rezeke edilemeyen ve Metastatik  kanser) ortak tedavileri gözden geçireceğiz.

Rezektabl Pankreas Kanseri Tedavisi Nedir ?

Cerrahi, Pankreas kanseri için potansiyel olarak iyileştirici tek tedavi yöntemidir.

Pankreas kanserini gidermek için en sık uygulanan cerrahi prosedür, Whipple Prosedürü (Pankreatoduodenektomi) dür.

Hastalarda Pankreas kanseri için Whipple prosedüründen iyileştikten sonra, kanserin geri dönme riskini azaltmak için 6 aylık Adjuvan Kemoterapi tavsiye edilir, bazen de Radyasyon tedaviye dahil edilir.

Ne yazık ki, Pankreas kanseri tanısı konan 100 kişiden sadece 20’sinde cerrahi rezeksiyona yatkın bir tümör bulunmuştur.

Geri kalanı, teşhis sırasında metastatik yayılımı tamamen uzaklaştırmak için çok lokal olarak ilerlemiş olan tümörler taşır.

Kanserleri cerrahiye uygun olan hastalar arasında bile, istatistiksel veriler, sadece % 20’sinin 5 yıl yaşadığını gösteriyor.

Pankreas Kanseri ile Hayatta Kalma Oranı Nedir ?

Pankreas kanseri ağır bir hastalıktır.

Cerrahi olarak Rezektabl olan (dolayısıyla potansiyel olarak iyileştirilebilen) tümörler için bile, kanser tekrarlaması ve daha sonra ölüm riski yüksek kalır.

Potansiyel olarak iyileştirilebilir Pankreas kanseri için Whipple prosedürü uygulanan hastaların sadece % 20’si 5 yıl yaşamaktadır ve geri kalanı ortalama 2 yıldan daha kısa süre hayatta kalmaktadır.

Tedavi edilemez (Lokal olarak gelişmiş Rezeke edilemeyen veya Metastatik) Pankreatik kanserli hastalar için hayatta kalma süresi daha da kısadır, genellikle aylar içinde ölüm görülür.

Pankreas Kanseri Önlenebilir mi ?

Şu anda, genel popülasyon için Pankreas kanseri riskini azaltmak için bilinen bir gözlem stratejisi bulunmamaktadır.

Tarama kan testleri veya X-ışınlarının maliyet etkinliği veya yararlılığı kanıtlanmamıştır.

Buna ek olarak bilinen bir genetik risk faktörünün bulunduğu nadir örnekler dışında, Pankreas kanseri tanısı alan aile üyeleri olan bireyleri rutin olarak taranmazlar.

Mümkün olduğunca doğal beslenme, şekerden uzak durma, yağsız diyet, egzersiz, bol lifli (sebze, meyve) beslenme yapılabilecek en geçerli önlemlerdir.

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: