Patatesin Faydaları ve Zararları Nelerdir, Patates Kilo Yapar mı ?

Patates Dünya’da en fazla tüketilen ama bir o kadar da vefasızlığa uğramış, değeri yeterince bilinmeyen bir sebzedir.

Benim en çok sevdiğim gıdaların başında gelir ve çikolatayla kıyaslanacak kadar insana mutluluk verir.

Patates’le ilgili en büyük korku şekerli oluşu ile diyabet‘e veya kilo almaya neden olduğu veya kızartmasını tüketmenin damar tıkadığına yol açtığı şeklindedir.

Bunlara değineceğiz ama önce kısaca bu çok değerli ama kadri kıymeti bilinmeyen sebzeyi kısaca tanıyalım.

Patates’in anavatanı Güney Amerika ve ilk kez And Dağları’nda yabani türler olarak keşfedildiği düşünülüyor.

Kaynaklara göre ilk olarak yaklaşık 7 bin yıl önce Peru’da ekilmeye başlanmış.

Fransa’da 1540’larda ekilmeye başlamış ve Osmanlı mutfağına ise Fransa’dan 110 yıl sonra girmiştir.

Patates’in % 70-80’i su ve % 20’si karbonhidrat‘lardan oluşur.

Oldukça fazla ve dengeli oranda mineral, vitamin ve antioksidan içerir.

100 gram patates, bir insanın gereksinim duyduğu günlük protein’in % 7’sini, demir‘in % 10’unu, C vitamini‘nin % 20-50’sini, B1 vitamini’nin % 10’unu ve enerji ihtiyacının % 3’ünü karşılar. Görüldüğü üzere tam bir C vitamini deposudur.

Patateste protein oranı düşük gibi görünmesine rağmen proteinin net kullanma değeri yani kalitesi oldukça yüksektir.

Patatesteki nitrojen yani azot, bir yetişkinin günlük kaybettiği nitrojeni yerine koymaya yeterlidir. Bu nedenle kişi patates tükettiğinde vücut karbonhidratlar ve azot’tan ötürü güç kazanır, halsizlik hissi kaybolur.

Bol miktarda A, C ve B vitaminleri ile potasyum, bakır, triptofan, manganez, lif, magnezyum, fosfor ve kalsiyum içerir.

Vücuda enerji verir, halsizliği ve yorgunluğu giderir, diyabetik hastalar için de faydalıdır.

Hipertansiyon’dan korur

Patates birkaç nedenden dolayı kan basıncını düşürebilir. Patates’te bulunan lif kolesterol seviyelerinin düşmesine yardımcı olur ve muz’dan daha fazla olan potasyum kan basıncını düşürür.

Patates ayrıca “kukoamin” olarak adlandırılan ve kan basıncını düşürmekle bağlantılı kimyasallar içerir.

Beyin fonksiyonları ve sinir sistemi sağlığı

Patates’teki B6 vitaminleri, nörolojik sağlığın korunması için kritik öneme sahiptir.

B6 vitamini, serotonin, dopamin ve norepinefrin gibi yararlı beyin kimyasalları için gereklidir. Patates yeme, böylece depresyon ve stres’ten korunmada çok fayda sağladığı gibi “dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (ADHD)” hastalığında bile yardımcı olabilir.

Patates’teki yüksek seviyedeki karbonhidratlar, kandaki glukoz düzeylerini iyi seviyede tutmaya yardımcı olmak dahil olmak üzere bazı avantajlar da sağlar; bu, uygun beyin işlevleri için gereklidir. Glukoz’un ılımlı artışlarının öğrenmeyi ve hafızayı geliştirmeye yardımcı olabileceği ileri sürülüyor.

Kan damarlarının genişlemesini teşvik eden potasyum da beynimizin yeterli miktarda kan almasını sağlayarak yine beyin fonksiyonlarını artırır.

Bağışıklığı güçlendirir

C vitamini, soğuk algınlığından korunmadan tutun kemik, diş ve deri sağlığına, serbest radikal hasarına karşı savaştan lökositlerin sağlıklı çalışmasına kadar birçok şeyde gerekli bir antioksidandır.

Patates tam bir c vitamini kaynağıdır, orta derecede pişmiş patates  önerilen günlük c vitamini ihtiyacının yaklaşık % 45’ini karşılar.

İnflamasyon’u önler

Bazı çalışmalar patates’in inflamatuvar eklem iltihabı olan artrit‘ten korunmada fayda sağladığını göstermiştir.

Sindirimi kolaylaştırır

Patates’in sunduğu en büyük sağlık faydalarının başında, lif içeriğinin yüksek olması nedeniyle karbonhidratları sindirmeyi ve toksinlerin atılımını kolaylaştırması gelir.

Kalp sağlığını korur

Patates, lif içerdiğinden kan damarlarındaki kolesterolün temizlenmesini kolaylaştırır, vitamin C ve B6 ile de serbest radikalleri azaltmaya yardımcı olur.

Karotenoidler düzgün kalp fonksiyonlarının sürdürülmesine yardımcı olur.

Çok fazla homosistein kan damarı duvarlarına zarar verebilir ve yüksek seviyeleri kalp krizi ve inme riskinde artışa neden olur. Patates’teki vitamin B6, potansiyel olarak tehlikeli molekül olan homosistein’i yeni proteinlerin bir parçası olan metionin’e dönüştürür.

Güç ve enerji verir

Patates elektrolit dengesini düzenlemeye yardımcı olur.

Patates kabuklarında bulunan sodyum ve potasyum, iki önemli elektrolittir, özellikle optimum vücut fonksiyonu için gereklidir, eksikliğinde az sayıda sporcunun bildiği gibi kramplara neden olabilir.

Potasyum ayrıca bol karbonhidrat ve azot içerir, bunlarda enerji verir.

Cilde faydalıdır

C vitamini, B6 vitamini, potasyum, magnezyum, çinko ve fosfor, cildi pürüzsüz ve sağlıklı yapar.

Patatesin en az bilinen yönü ise kanserden koruyucu olduğudur.

Patates kanserden nasıl korur ?

Patates karbonhidrat, fiber yani lif, elementler, vitamin A, K, C ve B vitaminleri ile kafeik asit ve di-tri caffeoylquinic asit gibi kanserle savaşan güçlü polifenolik antioksidan kaynağıdır.

Çeşitli çalışmalarda patatesin meme kanseri, akciğer kanseri, mesane kanseri, kolon kanseri, böbrek kanseri, lösemi ve karaciğer kanserinden koruyuculuk sağladığı ve tümör hücrelerinin büyümesini çeşitli derecelerde azalttığı gösterilmiştir.

Bu anti-kanser özelliğinden içerdiği çok sayıdaki element, vitaminler ve antioksidanlar sorumludur.

Peki patates’in zararları var mı ?

Eğer kızartmalarla, bol tuzlu tüketmezseniz, haşlanmış tüketimde zararı yoktur. Kızartma yerseniz damar sertliğine yol açarsınız ama bunun nedeni patates değil yanmış yağlar ve tuzdur.

Patates yağ içermez, ancak az miktarda protein içeren nişastalı karbonhidrat içeren bir sebzedir. Patates’deki karbonhidrat, vücudun hızla sindirdiği ve yüksek bir glisemik yüke sebep olduğu türüdür.

Yani, kan şekeri ve insülin’de dalgalanma yapabilir.

Bu etki, yemek yedikten sonra tekrar açlık hissettirir ve bu da aşırı yemeye neden olabilir. Kan şekerindeki hızlı yükselme de insülin üretiminde artışa neden olabilir.

Öte yandan, patates  lif’in de mükemmel bir kaynağıdır ve bu da tam tersine doygunluk hissi verir.

Patates’in sapları, dalları, yaprakları ve meyveleri, arsenik, şakin ve solanin gibi zehirli alkaloidleri içerir. Bu nedenle bu kısımlar yenmemelidir.

Işığa çok fazla maruz kalan patatesler yeşile döner. Yeşil patateslerde de zararlı bileşikler bulunur, yenmemelidir.

Patates kilo yapar mı ?

100 gram patates 75 kalori verir ve karbonhidratı boldur ama özellikle sürekli haşlanmış patates yiyerek kilo veren ve insülin direncinden kurtulan insanlar da vardır. Çünkü yağ içermez, lifi boldur ve  potasyum ile vitamin C seviyeleri yüksektir.

Eğer aşırı tuzlu yemez, kızartmaz ve sosla yemezseniz, haşlanmış ve kabuğuyla beraber tüketirseniz bırakın kilo almayı, kilo vermenize bile yardım eder.

Diyabetikler çok aşırıya kaçmamak koşuluyla haşlanmış patatesi kabuğuyla güvenle tüketebilirler. İçeriğindeki bol lif barsakları çalıştırır ve detoksifiye eder, bağırsak kanserinden ve kilo almaktan korur, elementler ise enzimlerin ve insülin’in sağlıklı çalışmasını sağlar.

Patates ile ilgili püf noktaları

Yeşile çalan patatesi almayın, en iyi patates eti taze iken beyaz, bekletilmemiş iken sarı olan patatestir.

İçeriğindeki B6 ve B1 vitamini sıcağa karşı çok duyarlıdır. Haşlanmış tüketin.

Vitamin ve madensel tuzların büyük bir kısmı patatesin kabuğunda toplanmıştır. Onun için kabuğunu da yemeye bakın.

Patatesi soyarak tüketecekseniz suyun içinde soyulmuş patatesi fazla bekletmeyin. Madensel tuzların bir kısmı eriyip suya karışır.

Patatesi loş yerlerde, ışıktan koruyarak saklayın. Işıkta yapısında bulunan B1, B6 ve K vitaminlerini kaybedebilir.

Buzdolabında asla saklamayın. Soğuk ortamlarda redükleyici özelliği olan şeker oluşur. Bu şeker de akrilamid maddesinin ön maddesidir. Akrilamid artık kanıtlanmış kanserojen bir maddedir.

Çok sıcak ortamda da saklamayın (içerdiği nişasta şekere dönüşür ve pişirilme esnasında kararmaya başlar).

Soyduktan sonra havayla çok uzun zaman temas eden patates kararmaya başlar. Önemsiz olan bu durum içerdiği karbonhidratın oksitlenmesinden kaynaklanır.

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: